PLSQ

Faculty of Law and Political Science

فصلنامه مطالعات حقوق عمومی دانشگاه تهران

2423-8120

Faculty of Law and Political Science

175

10.22059/jplsq.2019.272257.1890

علمی-پژوهشی

حمایت از حقوق کودکان در چارچوب عملکرد کمیسیون تحکیم صلح سازمان ملل متحد

حقوق کودکان در آینه عملکرد کمیسیون تحکیم صلح سازمان ملل متحد

شفیعی

زهره

کارشناسی ارشد حقوق بین‌الملل، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران

عسکری

پوریا

استادیار، گروه حقوق عمومی و بین الملل، دانشکدة حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران

21 12 2020

50 4 1287 1306 25 12 2018 11 03 2019

2020

https://jplsq.ut.ac.ir/article_77175.html

اهمیت مراعات حقوق کودکان در فرایندهای صلح‌سازی برای رسیدن به صلح پایدار این سؤال را ایجاد می‌کند که آیا کمیسیون تحکیم صلح سازمان ملل متحد به‌عنوان نماد و نهاد صلح‌سازی، به حقوق کودکان و نقش برجستة آن در تحقق صلح توجه داشته است؟ هدف این پژوهش، روشن ساختن چرایی لزوم توجه به حقوق کودکان در فرایند صلح‌سازی و میزان توجه کمیسیون تحکیم صلح به این موضوع است. مقاله، با بهره‌گیری از مطالعات پیشین و گزارش‌های متعدد سازمان ملل متحد، به ارائة ارتباط منطقی میان این دو متغیر پرداخته و برای ارزیابی عملکرد کمیسیون به تحلیل گزارش‌های آن پرداخته است. تحلیل داده‌ها مؤید توجه کمیسیون به برخی از حقوق کودکان است که البته این توجه به‌دلیل درنظر گرفتن نقض حقوق کودکان به‌عنوان یکی از علل درگیری نیست، بلکه ناشی از آثار گستردة مخاصمات بر آنهاست.

حقوق کودکان صلح پایدار صلح‌سازی کمیسیون تحکیم صلح

1. فارسی

الف) کتاب‌ها

1. جمعی از اندیشمندان؛ زیر نظر کمیتة علمی مجمع جهانی صلح (1390)، تروریسم؛ فرهنگ و رسانه، تهران: مجمع جهانی صلح اسلامی.

2. ضیایی بیگدلی، محمدرضا (1393)، حقوق بین‌الملل عمومی، تهران: گنج دانش.

ب) مقالات

3. ابراهیم گل، علیرضا (1387)، «تحولات حفظ صلح در سازمان ملل متحد: حفظ صلح، ایجاد صلح، تحکیم صلح»، مجلة تحقیقات حقوقی، ش 139، صص 225-257.

4. بیگ‌زاده، ابراهیم (1386)، «کمیسیون تحکیم صلح: ره‌آوردی در چارچوب اصلاح ساختاری سازمان ملل متحد»، فصلنامة الهیات و حقوق، ش 24-23.

5. مصفا، نسرین (1388)، «تحکیم صلح ملل متحد؛ چالش‌های پیش رو»، فصلنامة سیاست، مجلة دانشکدة حقوق و علوم سیاسی، دورة 39، ش 4.

ج) پایان‌نامه‌ها

6. شریفی، یونس (1393)، کودکان سرباز در پرتو اولین رأی دیوان کیفری بین‌المللی. پایان‌نامة کارشناسی ارشد، تهران: دانشگاه علامه طباطبایی، دانشکدة حقوق و علوم سیاسی.

2. انگلیسی

7. Boulding, Elise, et al. (1996), From a Culture of Violence to a Culture of Peace. Paris, UNESCO Publishing.

8. Galtung, Johan. (1976), "Three Approaches to Peace: Peacekeeping, Peacemaking, and Peacebuilding", in Peace, war and defense: essays in peace research, Vol: 2. Copenhagen, Ejlers.

9. Puyana, David Fernandez, et al. (2018), Long Walk of Peace, Paris, Unesco Publishing.

10. Webel, Charles & Galtung, Johan (2007), Handbook of Peace and Conflict Studies, New York, Routledge.

B) Aticels

11. Galtung, Johan (1996), "Violence, Peace, and Peace Research", Journal of Peace Research, Vol. 6.

12. Parlevliet, Michelle (2002), "Bridging the Divide - exploring the relationship between human rights and conflict management", Track Two: Constructive Approaches to Community and Political Conflict. Vol. 11.

C) Documents

13. A/47/277, (1992), an Agenda for Peace, June 17.

14. A/59/565, (2004), The Secretary-General’s High-level Panel Report on Threats, Challenges and Change, A more secure world: our shared responsibility, December 2.

15. A/68/878, (2014), Children and Armed conflict. May 15.

16. A/69/926, (2015), Children and Armed conflict. June 5.

17. A/69/968, (2015), Identical letters dated 29 June 2015 from the Chair of the Advisory Group of Experts on the Review of the Peacebuilding Architecture addressed on the President of the General Assembly and the President of the Security Council, June 30.

18. A/70/674, (2015), Plan of Action to Prevent Violent Extremism, December 2015.

19. A/70/836, (2016), Children and armed conflict, April 20.

20. A/72/361-S/2017/821, (2017), Children and Armed Conflict, August 24.

21. A/72/865, (2018), Children and armed conflict, May 16.

22. A/RES/60/180, (2005), the Peacebuilding Commission, December 30.

23. A/RES/70/262, (2016), Review of the United Nations Peacebuilding Architecture. May 12.

24. PBC/1/BDI/4, (2007), Identical letters dated 21 June 2007 from the Chairman of the Burundi configuration of the Peacebuilding Commission to the President of the Security Council, the President of the General Assembly and the President of the Economic and Social Council, July 30.

25. PBC/10/LBR/1, (2016), Statement of mutual commitments on peacebuilding in Liberia, April 19.

26. PBC/2/BDI/10, (2008), Review of progress in the implementation of the Strategic Framework for Peacebuilding in Burundi, July 9.

27. PBC/2/BDI/9, (2008), Recommendations of the biannual review of the implementation of the Strategic Framework for Peacebuilding in Burundi, June 24.

28. PBC/2/SLE/1, (2007), Sierra Leone Peacebuilding Cooperation Framework, December 3.

29. PBC/3/BDI/1, (2008), Conclusions of the Burundi configuration. December 16.

30. PBC/3/BDI/2, (2009), Review of progress in the implementation of the Strategic Framework for Peacebuilding in Burundi, February 5.

31. PBC/3/BDI/3, (2009), Conclusions of the second biannual review of the implementation of the Strategic Framework for Peacebuilding in Burundi, February 9.

32. PBC/3/BDI/5, (2009), Review of progress in the implementation of the Strategic Framework for Peacebuilding in Burundi, July 31.

33. PBC/3/BDI/6, (2009), Conclusions of the third biannual review of the implementation of the Strategic Framework for Peacebuilding in Burundi, October 19.

34. PBC/3/CAF/7, (2009), Strategic framework for peacebuilding in the

35. PBC/3/GNB/3, (2008), Strategic Framework for Peacebuilding in Guinea-Bissau 31 July 2008, October 2.

36. PBC/3/SLE/3, (2008), Progress report on the implementation of the Sierra Leone Peacebuilding Cooperation Framework. December 16.

37. PBC/4/BDI/1, (2010), Review of progress in the implementation of the Strategic Framework for Peacebuilding in Burundi, March 11.

38. PBC/4/BDI/3, (2010), Conclusions of the fourth biannual review of the implementation of the Strategic Framework for Peacebuilding in Burundi, March 25.

39. PBC/4/CAF/2, (2010), Review of progress in the implementation of the Strategic Framework for Peacebuilding in the Central African Republic, January 7.

40. PBC/4/CAF/5, (2010), Conclusions and recommendations of the first biannual review of the Strategic Framework for Peacebuilding in the Central African Republic. February 11.

41. PBC/4/GNB/1, (2009), Progress report on the implementation of the Peacebuilding Strategic Framework for Guinea-Bissau, December 16.

42. PBC/4/GNB/1/Add. 1, (2010), Progress report on the implementation of the Peacebuilding Strategic Framework for Guinea-Bissau, February 9.

43. PBC/5/BDI/3, (2011), Review of progress in the implementation of the Strategic Framework for Peacebuilding in Burundi,March 26.

44. PBC/5/CAF/1, (2011), Report of the Peacebuilding Commission mission to the Central African Republic, 10-15 October 2011, November 4.

45. PBC/5/CAF/3, (2011), Conclusions and recommendations of the second biannual review of the Strategic Framework for Peacebuilding in the Central African Republic, November 18.

46. PBC/5/CAF/L. 1, (2011), Draft conclusions and recommendations of the second biannual review of the Strategic Framework for Peacebuilding in the Central African Republic, October 28.

47. PBC/6/GUI/3, (2012), Report of the first review of the Statement of Mutual Commitments between the Government of Guinea and the Peacebuilding Commission (September 2011 to March. 2012), June 19.

48. PBC/6/LBR/1, (2012), Review of progress in the implementation of the statement of mutual commitments on peacebuilding in Liberia, March 13.

49. PBC/7/LBR/1, (2013), Review of progress in the implementation of the statement of mutual commitments on peacebuilding in Liberia, March 6.

50. PBC/9/LBR/1, (2015), Review of progress in the implementation of the statement of mutual commitments on peacebuilding in Liberia, June 19.

51. S/PRST/1998/18, (1998), Statement by the President of the Security Council. June 29.

52. S/RES/1261, (1999), Overview of Security Council Resolution. August 30.

53. S/RES/1645, (2005), Adopted by the Security Council at its 5335th meeting, December 20.

54. S/RES/2225, (2015), Adopted by the Security Council at its 7466th meeting. June 18.

55. S/RES/2250 (2015). Maintenance of international peace and security. 9 December 9.

56. S/RES/2282, (2016), Adopted by the Security Council at its 7680th meeting, April 27.

57. S/RES/2427, (2018), Adopted by the Security Council at its 8305th meeting, July 9.

E) Web-Sites

58. Adams, David; true, Michael, (1996), UNESCO’s Culture of peace programme: an introduction. Avaiable in: http://www.culture-of-peace.info/annexes /IPRAnewsletter/page1.html, (Last visit: November, 2018)

59. Rugumamu, Severine M, (2009), Does the UN Peacebuilding Commission Change the Mode of Peacebuilding in Africa? Available in: http://repository .udsm.ac.tz:8080/xmlui/handle/123456789/1422. (Last Visit: June 7, 2018).

60. UNICEF, (1996), the state of the word's children 1996, Available in: https://www.unicef.org/sowc96/2csoldrs.htm. (Last visit: June 9, 2018).

61. UNICEF, (2006), protecting children during armed conflict. Available in: https://www.unicef.org/chinese/protection/files/Armed_Conflict.pdf. (Last visit: July 24, 2018).

62. UNICEF, (2016), Gender, Education and Peacebuilding Brief. Available in: http://s3.amazonaws.com/inee-assets/resources/Gender_Brief_FINAL_highres.pdf. (Last visit: July 7, 2018).

63. UNICEF, (2017), Humanitarian Action for Children. Available in: https://www.unicef.org/appeals/files/2017_DRC_HAC%282%29.pdf. (Last visit: 26 June 2018). p 1._||_

PLSQ

Faculty of Law and Political Science

فصلنامه مطالعات حقوق عمومی دانشگاه تهران

2423-8120

Faculty of Law and Political Science

175

10.22059/jplsq.2019.269081.1852

علمی-پژوهشی

الزامات حقوقی اقتصاد مقاومتی در«مرحلة قانونگذاری» با تأکید بر اصل 44 قانون اساسی

الزامات حقوقی اقتصاد مقاومتی در« مرحلة قانونگذاری» با تأکیدبر اصل 44 قانون اساسی

جهانگیر

کیامرث

استادیار، دانشکده حقوق وعلوم سیاسی دانشگاه تهران، تهران، ایران

رستمی

ولی

دانشیار دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران، تهران، ایران

تاری

بهاالدین

دانشجوی دکتری حقوق عمومی، پردیس بین المللی ارس دانشگاه تهران

27 12 2020

50 4 1307 1329 29 11 2018 15 07 2019

2020

https://jplsq.ut.ac.ir/article_76188.html

اقتصاد مقاومتی به‌عنوان راهبردی بنیادی در جهت تغییر ریل‏گذاری حرکت اقتصادی کشور توسط رهبر معظم انقلاب ابلاغ شده است. اعمال تحریم‌های ظالمانۀ یکجانبۀ غیرقانونی نظام سلطه به‌منظور وارد آوردن فشار به انقلاب اسلامی که محدودیت‌هایی برای توسعۀ اقتصادی کشور ایجاد کرده است، از یک‌سو و لزوم به‌هم‌پیوستگی و رابطۀ سیاست‌های کلی اقتصاد مقاومتی با حوزه‌های تخصصی حقوق عمومی در راستای تحقق رشد و عدالت اجتماعی و اقتصادی، ایجاد رفاه و پویایی مبتنی بر تولید و اشتغال و اتکای ملی از سوی دیگر، ضرورت بررسی الزامات حقوقی اقتصاد مقاومتی را مبرهن می‌نماید. سؤال تحقیق این است که الزامات حقوقی اقتصاد مقاومتی در مرحلة قانونگذاری با تأکید بر اصل44 قانون اساسی چیست؟ در پاسخ به این پرسش، یافتۀ تحقیق که به‌صورت توصیفی-تحلیلی انجام گرفته، بیانگر آن است که الزامات حقوقی اقتصاد مقاومتی در مرحلة قانونگذاری، تصویب قوانین مؤثر، شفاف، منسجم و منقح است که کارامدی لازم را به‌منظور عدم اجرای سلیقه‌ای قوانین و نیز بستن منافذ رانت و فساد و تبعیض داشته باشد و با فرهنگ‌سازی در سطوح عمومی از یک طرف و استفاده از تجربیات موفق دنیا و بومی‌سازی آنها در کنار عزم ملی بین مسئولان و مردم از طرف دیگر بتواند به‌عنوان راهکاری مهم برای اجرای اقتصاد مقاومتی با رویکرد الزامات حقوقی به‌کار گرفته شود.

الزامات حقوقی اقتصاد مقاومتی سیاست‌های کلی قانونگذاری قانون اساسی

1. فارسی

الف) کتاب‌ها

1. ابدالی محمدی، اکبر (1396)، اقتصاد مقاومتی (تفسیر جهاد کبیر)، قم: جهاد دانشگاهی قم.

2. احمد بن جعفر واضح عباسی ( 1991) تاریخ یعقوبی، ج1، بیروت: دارالمعرفه.

3. جعفری لنگرودی، محمدجعفر (1390)، مبسوط در ترمینولوژی حقوق، تهران: گنج دانش.

4. جوان، موسی (1364)، مبانی حقوق، تهران: دفتر انتشارات اسلامی.

5. جعفر قلی‌خانی، ابوالفضل (1394)، قانون‌گذاری جمهوری اسلامی ایران در ترازوی حکمرانی خوب، انتشارات علمی دانشگاه آزاد اسلامی.

6. دوپاکیه، کلود (1332)، مقدمة تئوری کلی و فلسفة حقوق، ترجمة علی‌محمد طباطبایی، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.

7. رحیمی بروجردی، علیرضا (1385)، خصوصی‌سازی، تهران، چ اول، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.

8. سادات مؤمنی، حانیه (1395)، تجربة اقتصاد مقاومتی در کشورهای پیشرفته، تهران: دانشگاه امام صادق (ع).

9. کاتوزیان، ناصر (1377)، فلسفه حقوق، تهران: شرکت سهامی انتشار.

10. طباطبایی، محمدحسین (1382)، تفسیر المیزان، ج14، قم: انتشارات حوزة علمیة قم.

11. عبدالملکی، حجت‌الله (1393)، مدیریت و اقتصاد مقاومتی، تهران: بهاران.

12. عمید، حسن (1387)، فرهنگ فارسی عمید، تهران: کتاب آراد.

13. لوی برول، هانری ( 1364)، جامعه‌شناسی حقوق، تهران: سمت.

14. قاضی، ابوالفضل (1383)، حقوق اساسی و نهادهای سیاسی، تهران: میزان.

15. مصباح یزدی، محمدتقی (1391)، حقوق و سیاست در قرآن، قم: مؤسسة آموزشی پژوهشی امام خمینی(ره).

16. مطهری، مرتضی (1363)، نقدی بر مارکسیسم، تهران: صدرا.

17. موسی‌زاده، ابراهیم (1389)، نظارت بر اعمال حکومت و عدالت اداری، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.

ب) مقالات

18. انصاری، مجید (1385)، «جایگاه سیاست‌های... قانونگذاری ایران»، تهران: مرکز پژوهش‌های مجلس.

19. تراب‌زاده جهرمی، محمد صادق (1392 )، « بررسی ابعاد و مؤلفههای اقتصاد مقاومتی جمهوری اسلامی ایران در اندیشة حضرت آیت‌الله خامنه‌ای»، فصلنامه مطالعات انقلاب اسلامی، سال دهم، ش 32، قم: دانشگاه معارف اسلامی.

20. حبیب‌زاده، محمدجعفر (1390)، «ظرفیت‌ها و...جناحی ایران در ایجاد امنیت قضایی»، تهران: مقالات امنیت قضایی، پژوهشکدة مطالعات راهبردی.

21. خلیلی، محسن (1388)، « نظارت بر حسن اجرای سیاست‌های کلی نظام: یک بررسی انتقادی»، نشریة حقوق اساسی، سال دوم ، ش 2.

22. دیوید لیون (1384)، «جامعة نظارتی: مسیرهای جدید در تئوری»، ترجمة لیدا کاووسی، فصلنامة مطالعاتی و تحقیقاتی و مسائل ارتباط‌جمعی (رسانه)، سال شانزدهم.

23. زارعی، محمدحسین (1383)، « نظام قانونگذاری ایران و جایگاه مجمع تشخیص مصلحت»، فصلنامه راهبرد، ش34.

24. فرزندی اردکانی، عباسعلی، میثم یوسفی، مجید عنان پور خیرآبادی (1394)، « اقتصاد مقاومتی در جمهوری اسلامی ایران: چالش‌ها و راهبردها، مجله پژوهشهای معاصر انقلاب اسلامی»، دورة اول، ش 1 .

25. قاسمی، آرین ( 1389)، «قانون اساسی و اقتصاد مقاومتی»، تهران: مجموعه مقالات همایش نقش اقتصاد مقاومتی در مقابله با تحریم‌ها، بی‌تا.

26. مدنی، سید جلال‌الدین (1384)،«تحولات قانون...در ایران معاصر»، ماهنامة اندیشه و تاریخ سیاسی ایران معاصر، سال چهارم، ش 11.

ج) پایان‌نامه‌ها

27. روشن‌نیا، احسان (1393)، «مبانی فقهی اقتصاد مقاومتی و تأکید بر تولید داخلی»، قم: پایان‌نامة کارشناسی ارشد، دانشکدة الهیات، دانشگاه قم.

د) قوانین، روزنامه و سایت‌ها

28. قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، مصوب 1358 و بازنگری مصوب 1368.

29. قانون مالیات‌های مستقیم مصوب 1366، با اصلاحات بعدی آن و آیین‌نامه‌هایاجرایی.

30. روزنامة همشهری، 4 دی‌‌ماه 1390،کد مطلب: 154937.

31. سایت مرکز تحلیلی اقتصاد مقاومتی.

32. سایت صندوق توسعة ملی جمهوری اسلامی ایران.

33. وبگاه مقام معظم رهبری.

2. انگلیسی

34. Alasdair Roberts, and Also Atlanta Access to government information: An overview of issues, May 1999 the Carter Centre , inhttp://www.Transparency.org/working papers/Roberts/Roberts 0.html: 1998. 36J.M.Balkin: "How Mass Media Simulation political transparency"- 30http://www.yale.edu/law web/Jbalkin/artic les/Media01.html.

35. Malthus, T.R., An Essay on the Principle of Population, Baltimore: Penguin Books (1970). "On liberty, The right to 38- public discourse, the role of transparency, 1999, in inpubliklife ,S, Stiglitz,1999, Oxford, UK. amnesty lecture.

36. The fight against corruption, A world bank management unit,on transparency and governance perspective Workshop Baran Zan, Central America country, Stockholm, Sweden: 25-28 May 1999.

"Civil society:40-Participation and transparency in central America", United nation development programme Bureau for Latin American and the Caribbean, Presented 1999. transparency and governance, Stockholm, Sweden: 25-28 May.

37. MargaretWeir, NancyPindus, Howard Wial, HaroldWolman, (2012), Economic shocks and Regional Econmic Resilling prepared for Brookings George Washington, "urban and regional policy and its effects": Building Resilient regions, Washington DC._||_

PLSQ

Faculty of Law and Political Science

فصلنامه مطالعات حقوق عمومی دانشگاه تهران

2423-8120

Faculty of Law and Political Science

175

10.22059/jplsq.2020.299162.2355

علمی-پژوهشی

ارزیابی اثرات زیست‌محیطی فرامرزی در حقوق بین‌الملل

ارزیابی اثرات زیست‌محیطی فرامرزی در حقوق بین‌الملل محیط‌زیست

سالاری

اسماء

استادیار، گروه حقوق، دانشگاه زابل، زابل، ایران

21 12 2020

50 4 1331 1355 08 03 2020 10 05 2020

2020

https://jplsq.ut.ac.ir/article_76859.html

ارزیابی اثرات زیست‌محیطی در سیاق فرامرزی از جمله تعهداتی است که در قلمرو حقوق بین‌الملل محیط‌زیست، در راستای پیشگیری از آلودگی و حفاظت از محیط‌زیست عمل می‌کند و سنجش آثار محتمل یک فعالیت یا پروژة پیشنهادی بر محیط‌زیست کشور/کشورهای دیگر را مقرر می‌دارد. پس از دیوان بین‌المللی حقوق دریاها که به‌صراحت این تعهد را عرفی شناخت، دیوان بین‌المللی دادگستری نیز در قضایای خمیرکاغذ و سان‌خوان، آن را بخشی از حقوق بین‌الملل عام معرفی کرد. نحوة عرفی بودنِ این تعهد مورد اختلاف اندیشمندان حقوقی است، لکن تفاوت نظر عمیق‌تر بر محتوای آن است. در مقالة پیش رو با استفاده از منابع کتابخانه‌ای و با شیوه‌ای توصیفی تحلیلی به سیر قوام‌یافتگی تعهد موصوف، نحوة عرفی شدن و محتوای آن میان آرا و اسناد بین‌المللی پرداخته شده و نشان داده شد که تعهدِ عرفی به ارزیابی اثرات زیست‌محیطی، زمانی ایجاد و آغاز می‌شود که ریسکی با امکان ورود ضرری مهم وجود داشته باشد. اگر چنین ریسکی وجود داشت، ارزیابی صورت می‌گیرد. ازاین‌رو فرایند ارزیابی شامل سه مرحلة ارزیابی اولیه در احتمال ورود ضرر، انجام ارزیابی در صورت تأیید ریسک ضرر فرامرزی و ارزیابی پسینی است که در مرحلة آخر، اطلاعات ارزشمندی برای فعالیت‌های مشابه بعدی و واقعی شدن ارزیابی‌ها مهیا می‌شود.

ارزیابی اثرات زیست‌محیطی فرامرزی حقوق بین‌الملل محیط‌زیست دیوان بین‌المللی دادگستری قاعدة عرفی کنوانسیون اسپو

1. فارسی

الف) کتاب‌ها

1. شاو، ملکم ناتان (1393)، حقوق بین‌الملل محیط‌زیست، ترجمة علی مشهدی و حسن خسروشاهی، تهران: خرسندی.

2. کیس، الکساندر؛ شیلتون، دینا؛ وریمانتری، کریستوفر (1389)،کتابچة قضایی حقوق محیط زیست، ترجمة محسن عبداللهی، تهران: خرسندی.

ب) مقالات

3. علی اوغلی، سیمین؛ میان‌آبادی، حجت؛ مرید، سعید (1397)، «کنوانسیون ارزیابی اثرات زیست‌محیطی فرامرزی: اسپو»، سومین همایش ملی صیانت از منابع طبیعی و محیط‌زیست، دانشگاه محقق اردبیلی.

4. مشهدی، علی؛ شاه‌حسینی، عطیه (1395)، «پیشگیری از خسارات زیست‌محیطی در پرتو طرح 2001 کمیسیون حقوق بین‌الملل مبنی بر پیشگیری از آسیب فرامرزی ناشی از فعالیت‌های خطرناک»، مطالعات حقوق عمومی، دورة 46، ش 2.

5. موسوی، سید فضل‏الله؛ حسینی، سید حسین؛ موسوی‏فر، سید حسین (1394)، «اصول حقوق بین‏الملل محیط‏زیست در پرتو آراء مراجع حقوقی بین‏المللی»، فصلنامة پژوهش حقوق عمومی، ش 48.

6. نظرپور، شاپور (1389)، تعهد به حفاظت از محیط‌زیست در حقوق بین‌الملل در چارچوب اصل مراقبت مقتضی، رسالة دکتری، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران.

2. انگلیسی

7. Birnie, P., Boyle, A., and Redgwell, C., (2009), International Law & the Environment, oxford University Press.

8. Sands, Ph., Peel, J., (2012), Principles of International Environmental Law, Cambridge: Cambridge University Press.

B) Articles

9. Bendel, J., Harrison, J., (2017), “Determining the legal nature and content of EIAs in International Environmental Law: What does the ICJ decision in the joined Costa Rica v Nicaragua/Nicaragua v Costa Rica cases tell us?” QIL, Vol.42, pp. 13-21.

10. Knox, J. H., (2002), “The myth and reality of transboundary environmental impact assessment”, American Journal of International Law, Vol.96, No.2, pp. 291-319.

11. Koivurova, T., (2011), “Transboundary Environmental Impact assessment in International Law” in Marsden, S. & Koivurova, T. (eds.), Transboundary Environmental Impact Assessment in the European Union: The Espoo Convention and its Kiev Protocol on Strategic Environmental Assessment, London: Earthscan, pp. 15-38.

12. Marsden, S.,(2017), “Determining significance for EIA in International Environmental Law”,QIL Zoom-in, Vol.42.

13. Ruozzi, E., (2017), “The Obligation to Undertake an Environmental Assessment in the Jurisprudence of the ICJ: A Principle in Search of Autonomy”European Journal of Risk Regulation, Vol. 8, Issue 1, pp. 158-169.

14. Talmon, S., “Determining Customary International Law: The ICJ’s Methodology between Induction, Deduction and Assertion”, EJIL,Vol.26, No.2, pp. 417-443.

15. Tanaka, Y., (2017), “Case Note Costa Rica v. Nicaragua and Nicaragua v. Costa Rica: Some Reflections on the Obligation to Conduct an Environmental Impact Assessment”, Review of European Community & International Environmental Law, Vol. 26, No.1, 91-97.

16. Valdez, A.I.,(2019), “Beyond the Arbitral Ruling: A Trans boundary Environmental Impact Assessment in the South China Sea”, Asian Journal of International Law, Vol. 9, pp. 251-274.

17. Yang, T., (2019) “The Emergence of the Environmental Impact Assessment Duty as a Global Legal Norm and General Principle of Law”, HASTINGS LAW JOURNAL, Vol.70, pp. 525-572.

C) Documents

18. Case Concerning French Underground Nuclear Tests between New Zealand France, 1995 ICJ (Order of Sep.22)

19. Case Concerning Gabcikovo- Nagymaros Project between Hungary- Slovakia, 1997 ICJ (Judgment of Sep.25)

20. Case Concerning Pulp Mills on the River Uruguay between Argentina and Uruguay, ICJ, 2010, (Judgment of Apr.20)

21. ICJ Rep 1997, Judge Weeramantary´ s Dissenting Opinion

22. ICJ Rep 1995, Judge Weeramantary´ s Dissenting Opinion

23. ICJ Rep 2015, Separate opinion of judge Oda

24. Separate opinion of Judge Bhandari, 2015

25. Separate opinion of Judge Donoghue, 2015

26. Separate opinion of Judge Dugard, 2015

27. ITLOS Advisory Opinion of 1st February 2011

28. PCA Rep, 2016, Case Concerning the South China dispute between Philippine and China

29. World Charter of Nature

30. UN Conference on Environment and Development

31. Convention on Biological Diversity

32. United Nations Convention on the Law of the Sea

33. The Convention on Environmental Impact Assessment in a Transboundary Context (ESPOO)_||_

PLSQ

Faculty of Law and Political Science

فصلنامه مطالعات حقوق عمومی دانشگاه تهران

2423-8120

Faculty of Law and Political Science

175

10.22059/jplsq.2019.269220.1855

علمی-پژوهشی

بررسی گسترۀ حق مطالبۀ بهای املاک واقع در طرح‌های تعریض پس از رعایت اختیاری برهای اصلاحی توسط مالکان

بررسی گستره حق مطالبه بهای املاک واقع در طرح های تعریض پس از رعایت اختیاری برهای اصلاحی توسط مالکان

طباطبایی

سید محمدصادق

دانشیار گروه حقوق دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران

توسلی نائینی

منوچهر

دانشیار گروه حقوق دانشکده علوم اداری و اقتصادی دانشگاه اصفهان

حسینی

سید یاسر

دانشجوی دکترای حقوق خصوصی دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران

21 12 2020

50 4 1357 1377 09 11 2018 20 10 2019

2020

https://jplsq.ut.ac.ir/article_77605.html

اجرای طرح‌های عمرانی شهرداری آنجا که مستلزم آزادسازی و تملک املاک شهروندان است، گاهی با مقاومت مالکان و عدم تمکین آنها در زمینۀ اجرای طرح‌های مذکور روبه‌رو می‌شود که سرانجام با الزام مراجع ذی‌صلاح و مداخلۀ مأموران اجرا می‌شود و با قهر و غلبه پایان می‌یابد. اما گاهی مالکان به اختیار و با رضا و رغبت نسبت به اجرای طرح و عقب‌نشینی، اقدام می‌کنند. در این حالت استحقاق مالک در خصوص مطالبۀ بهای ملک خود، گاه مورد تردید و انکار حقوقدانان و محاکم شده است. بررسی رویۀ قضایی نیز نشان می‌دهد که اغلب مالکان در این مسیر سرانجام از اثبات حق خود و مطالبۀ بهای ملک باز می‌مانند و شهرداری‌ها قسمتی از املاک آنها را به‌رایگان تملک می‌کنند. پژوهش حاضر عهده‌دار بررسی مبانی استدلالی این دسته از دادگاه‌ها و حقوقدانان است تا با نقد و ارزیابی آنها، بر اثبات حق این قبیل مالکان استدلال کند.

برِ اصلاحی تملک حق مطالبۀ بها شهرداری عقب‌نشینی اختیاری

1. فارسی

الف) کتاب‌ها

1. بشیری، عباس؛ براتی دارانی، علی‌اکبر؛ قاسمی فیض‌آباد، حمید؛ عالی‌پور، مسعود؛ آذربایجانی، امیر؛ باقری، سعید؛ مارانی، محمدرضا؛ بشیری، انسیه (1392)، حقوق کاربردی املاک و اراضی (واگذاری، تبیین مالکیت، انتقال، انتفاع، ارتفاق، تخصیص، بهره‌برداری، تملک انواع اراضی)، تهران: جنگل.

2. پژوهشگاه استخراج و مطالعات رویۀ قضایی کشور (1393[الف])، مجموعه آرای قضایی شعب دیوان عدالت اداری سال 1391، تهران: ادارۀ انتشار رویۀ قضایی کشور.

3. پژوهشگاه استخراج و مطالعات رویۀ قضایی کشور (1393[ب])، مجموعه آرای قضایی شعب دیوان عدالت اداری سال 1392، تهران، ادارۀ انتشار رویۀ قضایی کشور.

4. پورسلیم بناب، جلیل (1395)، اراضی و املاک واقع در طرح و نحوۀ دفاع از حقوق مالکانه، تهران: فردوسی.

5. جعفری لنگرودی، محمدجعفر (1386)، الفارق (دائرة‌المعارفعمومی حقوق)، ج 1، تهران: گنج دانش.

6. کاتوزیان، ناصر (1387[الف])، حقوق مدنی (ایقاع)، تهران: میزان.

7. ---------- (1387[ب])، مقدمۀ علم حقوق و مطالعه در نظام حقوقی ایران، تهران: شرکت سهامی انتشار.

8. محقق داماد‌، سید مصطفى (1406ق)، قواعد فقه، ج 1 و 2، تهران: مرکز نشر علوم اسلامی.

9. معین، محمد (1384)، فرهنگ فارسی، ج 1، تهران: ادنا.

10. مؤسسۀ دایره‌المعارف فقه اسلامی (1387)، فرهنگ فقه فارسی، ج 1، قم: موسسۀ دایره‌المعارف فقه اسلامی.

11. مهندسان مشاور شهر و خانه (بی‌تا)، ضوابط و مقررات طرح جامع زیباشهر، بازیابی‌شده از سایت: (http://isfahan.mrud.ir)

12. وحدانی‌نیا، محمدامین (1395)، مسئولیت مدنی شهرداری در طرح تملک، تهران: مجد.

13. هاشمی، سید محمد (1384)، حقوق بشر و آزادی‌های اساسی، تهران: میزان.

ب) مقالات

14. اسماعیل‌آبادی، علیرضا؛ رضوی، محمدحسن (1386)، «مطالعۀ تطبیقی قاعدۀ رضایت زیان‌دیده و اقدام (در نظام حقوقی کامن‌لا و اسلام)»، حقوق اسلامی، ش 15، ص 82 – 61.

15. بهشتیان، سید محسن (1386)، «روش تملک اراضی و تأمین حقوق مالکانه اشخاص نسبت به املاک واقع در طرح‌های عمومی شهرداری»، مجلۀ عدالت آرا، ش 6، ص 121- 98.

16. پیلوار، رحیم (1396)، «مطالعۀ تطبیقی اعراض در فقه و حقوق ایران و حقوق فرانسه»، مطالعات حقوق تطبیقی، ش 1، ص 101 - 85.

17. توکلی‌کیا، امید؛ بهرامی احمدی، حمید (1396)، «اعراض از حق مالکیت از دیدگاه فقه امامیه و حقوق ایران»، مجلۀ فقه و مبانی حقوق اسلامی، ش 1، ص 56-33.

18. حقیقت‌پور، حسین؛ امام، سید محمدرضا (1391)، «بازپژوهی اعراض از ملکیت در فقه و حقوق»، مطالعات اسلامی (فقه و اصول)، ش 89، ص 123 -105.

19. رضایی راد، عبدالحسین (1396)، «بازخوانی قاعدۀ فقهی اعراض»، پژوهش‌های فقهی، ش 2، ص 412-389.

20. فدوی، سلیمان (1385)، «نحوۀ محاسبۀ ارزش معاملاتی (بخش اول - عرصه)»، ماهنامۀ کانون، ش 65، ص 83-29.

2. عربی

21. انصاری، مرتضى (1418ق)، مکاسب، ج 7، قم: مؤسسۀ نشر اسلامی.

22. حسینی مراغی، سید میر عبدالفتاح (1417ق)، العناوین الفقهیه، ج٢، قم: مؤسسۀ نشر اسلامی.

23. کاشف‌الغطاء، محمدحسین (1384)، تحریر المجله، ج 1، تهران: مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی.

24. مامقانی، محمدحسن (1371)، غایة الآمال، ج 3، قم: مجمع الذخائر الإسلامیة.

25. مکارم شیرازى، ناصر (1427ق‌) استفتاءات جدید، ج 1‌، قم: انتشارات مدرسۀ امام على بن ابی‌طالب (ع).

26. مؤسسۀ دایره‌المعارف فقه اسلامی (1423ق)، موسوعة الفقه الإسلامی طبقا لمذهب أهل البیت (ع)، ج 14، قم: مؤسسۀ دایره‌المعارف فقه اسلامی.

27. مؤسسۀ دایره‌المعارف فقه اسلامی (1423ق)، موسوعة الفقه الإسلامی طبقا لمذهب أهل البیت (ع)، ج 45، قم: مؤسسۀ دایره‌المعارف فقه اسلامی.

28. موسوی بجنوردی، سید محمد (1396)، قواعد فقهیه، ج 1، تهران: مجد. _||_

PLSQ

Faculty of Law and Political Science

فصلنامه مطالعات حقوق عمومی دانشگاه تهران

2423-8120

Faculty of Law and Political Science

175

10.22059/jplsq.2019.281639.2013

علمی-پژوهشی

تعهد دولت‌ها بر ایجاد برابری جنسیتی در آموزش

تعهد دولت ها بر ایجاد برابری جنسیتی در آموزش

سید حاتمی

مریم

دانشجوی دکتری حقوق بین‌الملل عمومی، گروه حقوق عمومی و بین‌الملل، دانشکدۀ حقوق، الهیات و علوم سیاسی، واحد علوم و تحقیقات دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

مصفا

نسرین

استاد، گروه روابط بین‌الملل، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

22 09 2020

50 4 1401 1421 19 05 2019 22 10 2019

2020

https://jplsq.ut.ac.ir/article_77597.html

حق بر آموزش، از حقوق بنیادین بشر است که نظیر سایر حقوق مشابه باید همۀ افراد بدون تبعیض از آن برخوردار شوند. این حق در اسناد مختلف حقوق بشر مورد تأکید قرار گرفته است. ازاین‌رو، نابرابری جنسیتی در آموزش نقض آشکار حق مزبور، محسوب می‌شود. مقالۀ حاضر، با بررسی چارچوب‌های حقوق بشری مربوط که متشکل از معاهدات بین‌المللی، گزارش نهادهای حقوق بشری و رویۀ دولت‌هاست، به این نتیجه رسیده که ماهیت تعهد بر برابری آموزشی تعهدی دوژوره است که نقض آن موجب ایجاد مسئولیت بین‌المللی برای دولت‌ها می‌شود. این تعهدات ماهیت سلبی ندارد، بلکه در توازن با ماهیت ایجابی خود رفتار دولت‌ها را هدایت و نظم می‌بخشد. در واقع، این تعهدات نه‌تنها به موانعی که زنان در برخورداری از این حق مواجهند، می‌پردازد؛ بلکه زمینه‌های تحقق آن را نیز مهیا می‌سازد و ضمن هویت بخشیدن به مسئلۀ نابرابری جنسیتی، با آن مبارزه می‌کند و در تمام حوزه‌های تقنینی و اجرایی، دولت‌ها را متعهد به ایجاد چارچوب‌های تعریف‌شده برای رفع تبعیض و تضمین حقوق زنان در مسئلۀ آموزش می‌کند.

برابری جنسیتی تبعیض جنسیتی تعهدات دولت حق بر آموزش سند توسعۀ پایدار

1. فارسی

الف) کتاب‌‌ها

1. قاری سید فاطمی، سید محمد (1395)، حقوق بشر در جهان معاصر، چ سوم، ج 2، تهران: مؤسسۀ مطالعات و پژوهش‌های حقوقی شهر دانش.

ب) مقالات

2. اسماعیلی، محسن؛ امینی پژوه، حسین (1395)، «تحلیل ماهیت و نظام حقوقی حاکم بر تعهدات دولت در میثاق بین‌المللی حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی و قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران»، فصلنامۀ دانش حقوق عمومی، ش 14، ص 94-69.

3. جعفری، زهرا (1392)، «تأملی بر ماهیت تعهدات دولت‌ها از منظر حق‌های بشری، تعهدات سه‌گانه؛ تعهد واقعی دولت‌ها به حفاظت از حقوق بشر»، فصلنامۀ شهر قانون، ش 5، ص 155-153.

4. نیاورانی، صابر (1389)، «منزلت حق بر آموزش در نظام بین‌المللی حقوق بشر»، فصلنامۀ تحقیقات حقوقی، ش 52، ص 201-176.

ج) قوانین و مقررات

5. سند تحول بنیادین آموزش و پرورش، 1390.

6. قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران.

7. قانون اهداف و وظایف آموزش و پرورش، 1366.

8. قانون جامع حمایت از حقوق معلولان، 1383.

2. انگلیسی

9. Pinheiro, Paulo Sérgio (2006), WORLD REPORT ON violence against children, UN Study on Violence against Children, Geneva,United Nations.

B) Articles

10. Barelli, Mauro, (2009), "The Role of Soft Law in the International Legal System: The Case of the United Nations Declaration on the Rights of Indigenous Peoples", The International and Comparative Law Quarterly, Vol. 58, No. 4, pp. 957-983.

11. Galbraith, Jean, (2017), "From Treaties to International Commitments: The Changing Landscape of Foreign Relations Law", Penn Law: Legal Scholarship, pp.1699-1705.

12. Mikkola, Anne, (2007), "Development and Gender Equality: Consequences, Causes, Challenges and Cures", Helsinki Center of Economic Research, Discussion Paper No. 159, pp. 1-61.

13. Singh, Kishore, (2014), "Right to Education and Equality of Educational Opportunities", CICE Hiroshima University, Journal of International Cooperation in Education, Vol.16, No.2, pp.5-19.

14. Wilson, Duncan, (2004), "Human Rights: Promoting Gender Equality in and through Education", Prospects, Vol. 34, pp.11-27.

C) Documents

15. ommittee on the Rights of Persons with Disabilities, Inquiry concerning Spain carried out by the Committee under article 6 of the Optional Protocol to the Convention, 2018, CRPD/C/20/.

16. Committee on Economic, Social and Cultural Rights, General Comment 11, (1999), Plans of action for primary education, E/C.12/1999/4.

17. Committee on Economic, Social and Cultural Rights, General Comment 16, (2005), E/C.12/2005/3.

18. Committee on Economic, Social and Cultural Rights, General Comment. 20, (2009), E/C.12/GC/2009.

19. Committee on the Protection of the Rights of All Migrant Workers and Members of Their Families, General comment No. 2 on the rights of migrant workers in an irregular situation and members of their families, adopted on 28 August 2013, CMW/C/GC/2.

20. Committee on the Rights of Persons with Disabilities, Inquiry concerning Spain carried out by the Committee under article 6 of the Optional Protocol to the Convention, (2018), CRPD/C/20/.

21. Committee on the Rights of the Child, General comment No. 15 on the right of the child to the enjoyment of the highest attainable standard of health, (2013), CRC/C/GC/15.

22. Convention on the Rights of the Child, (1989).

23. Declaration on the Elimination of Violence against Women, (1993).

24. Economic and Social Council, Commission on Human Rights, the Special Rapporteur on the right to education, (2006), E/CN.4/2006/45.

25. Education 2030: Incheon Declaration and Framework for Action for the implementation of Sustainable Development Goal 4, (2016), ED-2016/WS/28.

26. European Court of Human Rights, Osmanoğlu and Kocabaş v Switzerland App no 29086/12, 2017.

27. General Assembly, Human Rights Council, Report of the Special Rapporteur on the right to education, (2011), A/HRC/17/29.

28. Guide on Article 2 of Protocol No. 1 to the European Convention on Human Rights, European Court of Human Rights, (2018).

29. Human Rights Committee, CCPR Leirvåg and ors v Norway, 2004, Communication No. 1155/2003, CCPR/C/82/D/1155/2003.

30. Inter-American Convention on the Prevention, Punishment and Eradication of Violence against Women (Convention of Belem do Para), (1994), OAS Treaty Series No. A and 61.

31. International Covenant on Civil and Political Rights, (1966).

32. International Covenant on Economic, Social and Cultural Rights (1966).

33. Joint general recommendation of the Committee on the Elimination of Discrimination against Women, No. 31, 2014.

34. General comment of the Committee on the Rights of the Child on harmful practices, No. 18, (2014).

35. Optional Protocol to the Convention on the Rights of Persons with Disabilities, (2006).

36. Optional Protocol to the Convention on the Rights of the Child on a communications procedure (OP3-CRC), (2011).

37. Optional Protocol to the International Covenant on Economic, Social and Cultural Rights (OP-ICESCR), (2008).

38. Report of the Special Rapporteur on the right to education, (2019), A/74/243.

39. Report of the Special Rapporteur on the right to education, (2017), A/72/496.

40. Report of the Special Rapporteur on the right to education, (2019), A/74/243.

41. Summary of the reports received from Member States on the measures taken to implement the 1960 Convention and Recommendation against Discrimination in Education, (2013), 37 C/26.

42. The Committee on the Elimination of Discrimination against Women, General recommendation No. 16, (1991), A/46/38.

43. The Convention on the Elimination of All Forms of Discrimination against Women, (1979).

44. The Convention on the Rights of Persons with Disabilities, (2006).

45. The Council of Europe Convention on Preventing and Combating Violence against Women and Domestic Violence (Istanbul Convention), (2011).

46. The Global Gender Gap Report, (2018).

47. The Optional Protocol to the Convention on the Elimination of All Forms of Discrimination against Women (OP-CEDAW), (1999).

48. The Right to Education - Law and Policy Review Guidelines, United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization, (2014).

49. The United Nations Convention on the Rights of the Child (CRC), (1989).

50. The Universal Declaration of Human Rights.

51. Transforming our world: the 2030 Agenda for Sustainable Development, (2015), A/RES/70/1.

52. UN Committee on Economic, Social and Cultural Rights, General Comment No. 13: the Right to Education, (1999).

53. UN Committee on the Elimination of Discrimination against Women, A.S. v. Hungary, Communication No. 4/2004, CEDAW/C/36/D/4/2004.

54. UN Committee on the Elimination of Discrimination against Women, the inquiry concerning the Philippines under article 8 of the Optional Protocol to the Convention on the Elimination of All Forms of Discrimination against Women, 22 April 2015, CEDAW/C/OP.8/PHL/1.

55. UN Committee on the Convention on the Elimination of All Forms of Discrimination against Women, (2017) General Recommendation No. 36.

56. UN Committee on the Rights of Persons with Disabilities, General comment No. 4,Article 24: the Right to Inclusive Education, (2016).

57. UN Human Rights Committee, General Comment No. 18: Non-Discrimination, (1989).

58. UNESCO Convention against Discrimination in Education, (1960).

59. UNESCO, Country Commitments to Gender Equality in Education, Right to Education Initiative Report, (2018).

60. UNESCO Digital Library, Education 2030: Incheon Declaration and Framework for Action for the Implementation of Sustainable Development.

62. United Nations Charter.

63. World Education Report (2000), op. cit.

3. اینترنتی

64. Council of Europe, European Committee of Social Rights, available at: https://www.coe.int/en/web/european-social-charter/european-committee-of-social-rights.

65. Library of Congress, Constitutional Right to an Education in Selected Countries, 2016, available at: https://www.loc.gov/law/help/constitutional-right-to-an-education/constitutional-right-to-education.pdf.

66. Right to Education, Regional Human Rights Mechanisms, available at: https://www.right-to-education.org/page/regional-human-rights-mechanisms.

67. http://dolat.ir/detail/293800.

68. https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000243724.

69. https://www.universal-rights.org/blog-nyc-3/does-the-un-already-have-the-tools-to-prevent-violent._||_

PLSQ

Faculty of Law and Political Science

فصلنامه مطالعات حقوق عمومی دانشگاه تهران

2423-8120

Faculty of Law and Political Science

175

10.22059/jplsq.2019.274813.1915

علمی-پژوهشی

ژنو تا سانرمو: تحولات حقوق بین‌الملل بشردوستانه در مخاصمات مسلحانة دریایی

ژنو تا سانرمو: تحولات نوین حقوق بین‌الملل بشردوستانه در مخاصمات مسلحانه‌ی دریایی

حسینی آزاد

سید علی

دانشجوی دکتری حقوق بین‌الملل، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران

آجلی لاهیجی

مهشید

دانشجوی دکتری حقوق بین‌الملل، دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه علامه طباطبایی و مدرس دانشگاه، تهران، ایران

زحمتکش

مجید

پژوهشگر حقوق بین‌الملل و قاضی دادگستری، ایران

21 12 2020

50 4 1379 1399 27 01 2019 24 06 2019

2020

https://jplsq.ut.ac.ir/article_77601.html

حقوق بشردوستانه در مخاصمات مسلحانة دریایی پس از انعقاد کنوانسیون دوم ژنو در 12 اوت 1949 برخلاف حقوق مخاصمات در خشکی، از بعد معاهده‌ای هیچ تحولی را تجربه نکرده است. هرچند بخشی از مقررات پروتکل اول الحاقی به کنوانسیون‌های 1949 ژنو و از جمله کل بخش چهارم آن پروتکل قابل اعمال در مخاصمات مسلحانة دریایی نیز است. حقوق بشردوستانة حاکم بر مخاصمات مسلحانة دریایی، از آنجا که بیشتر منابع آن، محصول سال‌های ابتدایی قرن بیستم بود، با پیدایش ابزارها و شیوه‌های نوین جنگ دریایی دیگر نمی‌توانست همپای پیشرفت فناوری در وسایل و ابزارهای جنگ دریایی پیش برود و به همین دلیل نیازمند توسعه و تدوین مقررات جدید است. با بررسی قواعد عرفی و بخشی از حقوق بین‌الملل نرم مشاهده می‌شود که به‌رغم نبود هنجارهای نوظهور معاهده‌ای در این زمینه، حقوق بشردوستانة حاکم بر مخاصمات مسلحانة دریایی تحولات و توسعه‌هایی را از سر گذرانده است. عمدة چنین تحولاتی نیز در خصوص اقدامات احتیاطی پیش از حمله، مفهوم و مصداق هدف نظامی، نبرد در مناطق مختلف دریایی، هواپیماها و حمایت از محیط زیست دریایی دیده می‌شود.

اصول راهنمای سانرمو توسعه و تدوین جنگ دریایی حقوق بشردوستانه مخاصمات مسلحانه

1. فارسی

الف) کتاب‌ها

1. ضیایی بیگدلی، محمدرضا (1394)، حقوق بین‌الملل بشردوستانه، تهران: گنج دانش.

ب) مقالات

2. آرش‌پور، علیرضا (1382 و 1383)، «مسئلۀ عبور کشتیهای جنگی از مناطق مختلف دریایی»، دیدگاه‌های حقوق قضایی، ش 30 و 31.

3. زمانی، سید قاسم (1375)، «حقوق جنگ دریایی و تحولات جدید»، مجلۀ سیاست دفاعی، ش 17.

2. انگلیسی

4. Heinegg, Heintschel von, (2009), “the Law of Armed Conflict at Sea”, in: Dieter Fleck, The Handbook of International Humanitarian Law, London, Oxford University Press.

5. Henckaerts, Jean-Marie and Dowald-Beck, Louise, (2005), Customary International Humanitarian Law, vol. I (Rules), Cambridge, Cambridge University Press.

6. International Committee of the Red Cross, (1987), Commentary on the Additional Protocols to the Geneva Conventions, Leiden/Boston, Martinus Nijhoff Publishers.

7. Meron, Theodor, (1991), Human Rights and Humanitarian Norms as Customary Law, USA, Clarendon Press.

8. Pictet, Jean S., (1960), the Geneva Conventions of 12 August 1949; Commentary, Geneva, ICRC.

9. Sassoli, Marco, Antoine A. Bouvier and Anne Quintin, (2014), How Does Law Protect In War?, Volume I, Geneva, ICRC.

10. Schindler, Dietrich and Toman, Jiri (eds), (2004), The Laws of Armed Conflicts: A Collection of Conventions, Resolutions and Other Documents, 4th ed., Leiden/Boston, M. Nijhoff.

11. Schindler, Dietrich and Toman, Jiri, (1988), the Laws of Armed Conflicts, Leiden/Boston, Martinus Nihjoff Publisher.

12. Solis, Gary D., (2010), the Law of Armed Conflict: International Humanitarian Law in War, Cambridge, Cambridge University Press.

13. Thomas, A.R. & Duncan, James C. (1999), Annotated Supplement to The Commander's Handbook on the Law of Naval Operations, Newport, Rhode Island, Naval War College.

B)Articles

14. Dinstein, Yoram (2002), “Legitimate Military Objectives Under the the Current Jus in Bello”, International Law Studies series, Vol. 78.

15. Doswald-Beck, Louise (1995), “The San Remo Manual on International Law Applicable to Armed Conflicts at Sea”, The American Journal of International Law, Vol. 89, No. 1.

16. Doyle, Jr., James H., (1998), “International Law and Naval Operations”, Int'l L. Stud. Ser. US Naval War Col, Vol. 72.

17. Fenrick, William J., (1986), “The Exclusion Zone Device in the Law of Naval Warfare”, CAN. Y.B. INT'L L., Vol. 24.

18. Hanke, Heinz M. (1993). “The 1923 Hague Rules of Air Warfare - A contribution to the development of international law protecting civilians from air attack”, International Review of the Red Cross, Vol. 33.

19. Heinegg, Wolff Heintschel von, (2006), “The Current State of The Law of Naval Warfare: A Fresh Look at the San Remo Manual”, Int'l L. Stud. Ser. US Naval War Col., Vol. 82.

20. Heinegg, Wolff Heintschel von, & Michael Donner, (1994), “New Developments in the Protection of the Natural Environment in Naval Armed Conflicts”, German Y.B. Int'l L., Vol. 37.

21. O'Rourke, Ronald (1988), “the Tanker War”, US Naval Instutute, Proceedings Vol. 114/5/1,023.

22. Robertson, Jr., Horace B., (1991), “Modern Technology and the Law of Armed Conflict at Sea”, International Law Studies series, Vol. 64.

23. Stephens, D.G. & Fitzpatrick, M.D., (1999), “Legal Aspects of the Contemporary Naval Mine Warfare”, Loy. L.A. Int'l & Comp. L. Rev. Vol. 21.

24. The Commander's Handbook on the Law of Naval Operations, in: Robertson, Jr., Horace B. (1991), International Law Stadies, Vol. 64

C)Main Documents

25. Convention (I) for the Amelioration of the Condition of the Wounded and Sick in Armed Forces in the Field. Geneva, 12 August 1949.

26. Convention (II) for the Amelioration of the Condition of Wounded, Sick and Shipwrecked Members of Armed Forces at Sea. Geneva, 12 August 1949.

27. Convention (X) for the Adaptation to Maritime Warfare to the Principles of the Geneva Convention. The Hague, 18 October 1907.

28. Convention on the Prohibition of Military or Any Other Hostile Use of Environmental Modification Techniques (ENMOD), signed at Geneva on 18 May 1977

29. Instructions for the Government of Armies of the United States in the Field (Lieber Code). 24 April 1863

30. London Declaration concerning the Laws of Naval War, Feb. 26, 1909,

31. Manual Concerning Safety Measures Relating to Military Activities Potentially Hazardous to Civil Aircraft Operations, ICAO Doc. 9554-AN/932 (1990).

32. Human Rights Council, Report of the international fact-finding mission to investigate violations of international law, including international humanitarian and human rights law, resulting from the Israeli attacks on the flotilla of ships carrying humanitarian assistance, 27 September 2010, UN A/HRC/15/21

33. IDF Chief Military Advocate General Staff, Avichai Mandelblit’s testimony to the Turkel Committee: Public Commission to Examine the Maritime Incident of May 31, 2010, Session Number 4, 26 August 2010

D) Websites

34. Official Website of ICRC: https://www.icrc.org/eng/war-and-law/treaties-customary-law/geneva-conventions/overview-geneva-conventions.htm

35. Official Website of ICRC: https://ihl-databases.icrc.org/applic/ihl/ihl.nsf /Treaty.xsp?action=openDocument&documentId=5B310CC97F166BE3C12563F6005E3E09

36. https://www.usnwc.edu/Research---Gaming/International-Law/New-International-Law-Studies-(Blue-Book)-Series/International-Law-Blue-Book-Articles.aspx?Volume=64

37. ICRC, The Geneva Conventions of 1949 and their Additional Protocols, 29-10-2010 Overview, at: https://www.icrc.org/eng/war-and-law/treaties-customary-law/geneva-conventions/overview-geneva-conventions.htm (last visited on: 02/01/2019)_||_

PLSQ

Faculty of Law and Political Science

فصلنامه مطالعات حقوق عمومی دانشگاه تهران

2423-8120

Faculty of Law and Political Science

175

10.22059/jplsq.2019.266420.1829

علمی-پژوهشی

موانع و چالش‌های اعمال مسئولیت مدنی دولت در ایران

موانع و چالش‌های تأسیس مسئولیت مدنی دولت در ایران

مولائی

آیت

استادیار، گروه حقوق، دانشکدۀ حقوق و علوم اجتماعی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

21 12 2020

50 4 1423 1440 29 09 2018 24 06 2019

2020

https://jplsq.ut.ac.ir/article_77173.html

نظریة مسئولیت مدنی دولت از مولودات مردم‌سالاری در عصر مدرن است که در قرن نوزدهم مطرح شد و در قرن بیستم مورد پذیرش کشورهای زیادی قرار گرفت. در نوشتار حاضر با استفاده از روش تحقیق توصیفی – تحلیلی، به واکاوی و تحلیلموانع و چالش‌های تأسیسِ حقوقیِ مسئولیت مدنی دولت در چارچوب تبصرۀ یک مادة 10 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری پرداخته شده است. اجمال نتیجه‌گیریِ تحقیق این است که چالش اصلی در سه سطح «باورِ نظریِ منظومۀ قوۀ قضاییه»، «مصوبات قانونی» و «نحیف بودن دکترین حقوق عمومی در ایران نسبت به مسئولیت مدنی دولت به‌عنوان یک تأسیس حقوقی» است. در نتیجه، شهروندان ناگزیرند برای تعیین میزان خسارت به دادگاه‌های دادگستری مراجعه کنند. این وضعیت، شاهد بارزی بر شکست ایدۀ مسئولیت مدنی دولت است.

خصوصی‌گرایی قوۀ قضاییه خسارت دکترین حقوق عمومی مادة 10 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مسئولیت مدنی دولت

فارسی

الف) کتاب‌ها

1. الیوت، کاترین؛ ورنون، کاترین (1387)، نظام حقوقی فرانسه، ترجمة صفر بیگ‌زاده، تهران: سمت.

2. امامی، محمد؛ استوارسنگری، کورش (1388)، حقوق اداری، ج 1، تهران: میزان.

3. امامی، محمد؛ واعظی، سید مجتبی؛ سلیمانی، مهستی (1391)، ضوابط دعاوی قابل طرح در دیوان عدالت اداری، تهران: میزان.

4. باریکلو، علی‌رضا (1393)، مسئولیت مدنی، تهران: میزان.

5. صدرالحفاظی، سید نصرالله (1372)، نظارت قضایی بر اعمال دولت در دیوان عدالت اداری، تهران: شهریار.

6. صفایی، سید حسین؛ رحیمی، حبیب‌الله (1397)، مسئولیت مدنی (الزامات خارج از قرارداد)، تهران: سمت.

7. صورت‌ مشروح مذاکرات مجلس بررسی نهایی قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران (1364)، جلسة شصتم، تهران: چاپخانة مجلس شورای اسلامی.

8. جعفری لنگرودی، محمدجعفر (1378)، مبسوط در ترمینولوژی حقوق، ج 3، تهران: گنج دانش.

9. زرگوش، مشتاق (1389[الف])، مسئولیت مدنی دولت؛ ساختار و ارکان، ج 1، تهران: میزان.

10. ------------ (1389[ب])، مسئولیت مدنی دولت؛ مبانی و اصول، ج 2، تهران: میزان.

11. ------------ (1392)، مسئولیت مدنی دولت و کارکنان آن، تهران: جنگل.

12. قاسم‌زاده، سید مرتضی (1387)، الزام‌ها و مسئولیت مدنی بدون قرارداد، تهران: میزان.

13. شمس، عبدالله (1384)، آیین دادرسی مدنی، ج 1، چ هفتم، تهران: دراک.

14. کسروی، احمد (1319)، انقلاب مشروطه، تهران: امیرکبیر.

15. کوفسکی و.ا.کاسا (1355)، خاطرات کلنل کاسا کوفسکی، ترجمۀ عباسقلی جلی، تهران: سیمرغ.

16. مولابیگی، غلامرضا (1395)، صلاحیت و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری، تهران: جنگل.

17. مجموعه آرای قضایی شعب دیوان عدالت اداری (1391)، تهران: انتشارات قوۀ قضاییه.

18. نجابت‌خواه، مرتضی (1390)، قانون دیوان عدالت اداری در نظم حقوقی کنونی، تهران: جنگل.

19. هداوند، مهدی (1387)، حقوق اداری تطبیقی، ج 2، تهران: سمت.

ب) مقالات

20. زرین‌قلم، اکبر (1366)، «بحثی در باب دیوان عدالت اداری»، فصلنامة مطالعات حقوقی و قضایی دادگستری، ش 11و 12.

21. میرداماد نجف‌آبادی، سید علی (1390)، «صلاحیت و حدود اختیارات دیوان عدالت اداری»، معرفت حقوقی، سال اول، ش 1.

ج) آرا و نظریه‌ها

22. رأی وحدت رویة هیأت عمومی دیوان عالی کشور به‌ شمارة 156 مورخ 20/1/1348

23. رأی وحدت رویة دیوان عالی کشور به شمارة 747 – 29/10/1394.

24. رأی وحدت رویة هیأت عمومی دیوان عالی کشور به‌ شمارة 2253- 25/10/1335.

25. رأی وحدت رویة هیأت عمومی دیوان عدالت اداری به شمارۀ 1427 مورخ 5/12/1386.

26. رأی وحدت رویة شمارة 168 مورخ 20/3/1387 صادره از هیأت عمومی دیوان عدالت اداری

27. رأی وحدت رویة شمارة 47- 17/10/1363 صادره از هیأت عمومی دیوان عالی.

28. رأی وحدت رویة شمارة 33 – 29/2/1375 صادره از هیأت عمومی دیوان عدالت اداری.

29. رأی وحدت رویة به شمارة 388 مورخ 3/10/1364 صادره از هیأت عمومی دیوان عالی کشور.

30. رأی وحدت رویة به شمارة 660 مورخ 19/1/1382 صادره از هیأت عمومی دیوان عالی کشور.

31. نظریۀ مشورتی ادارة کل حقوقی و تدوین قوانین قوة قضاییه به شمارة 7/4313 مورخ 6/8/1365._||_

PLSQ

Faculty of Law and Political Science

فصلنامه مطالعات حقوق عمومی دانشگاه تهران

2423-8120

Faculty of Law and Political Science

175

10.22059/jplsq.2019.276075.1928

علمی-پژوهشی

مفهوم همبستگی بین‌المللی و تأثیر آن بر ساختار حقوق بین‌الملل نوین

رزاقی

عبدالله

دانشجوی دورۀ دکتری پردیس بین‌المللی کیش دانشگاه تهران، کیش، ایران

شایگان

فریده

استادیار و عضو هیأت علمی پردیس بین المللی کیش، دانشگاه تهران، کیش، ایران

22 09 2020

50 4 1441 1461 14 02 2019 24 06 2019

2020

https://jplsq.ut.ac.ir/article_77595.html

تکامل حقوق بین‌الملل موجب گذار از دوران همزیستی و در نتیجه آغاز عصر همکاری میان واحدهای دولتی مستقل شد، اما از نیمۀ دوم قرن بیستم به‌تدریج مفهومی جدید در برخی اسناد حقوق بین‌الملل پدیدار شد که به جامعۀ بشری و حقوق بین‌الملل از زاویه‌ای دیگر می‌نگرد و تمرکز خود را بر اولویت ارزش‌ها و منافع مشترک قرار داده است. بررسی قواعد حقوقی و اسناد بین‌المللی نوین نشان‌‌دهندۀ تأثیرپذیری آنها از اصل همبستگی بین‌المللی است، به‌گونه‌ای که می‌توان ادعا کرد حقوق بین‌الملل نوین در حال عبور از مرحلۀ دولت‌محوری و پا نهادن به عرصة دیگری است که ناظر بر جامعۀ بین‌المللی در کلِ آن است. تحدید پیش‌روندۀ حاکمیت‌ دولت‌ها به نفع مصالح جامعۀ بشری تحت تأثیر اصل همبستگی در نهایت می‌تواند موجبات تحول ساختاری در نظام حقوقی بین‌المللی را به‌منظور اولویت دادن به منافع و ارزش‌های عالی جامعۀ بین‌المللی فراهم آورد و آن را به واقعیتی عینی تبدیل کند.

حقوق بین‌الملل نوین ساختار سلسله‌مراتبی حقوق بین‌الملل همبستگی بین‌المللی یکپارچگی نظام حقوق بین‌الملل

1. فارسی

مقالات

1. الهویی نظری، حمید (1395)، «معاهدات موجد حق برای دولت‌های ثالث با نگاهی به مادة 36 کنوانسیون وین»، مجلة حقوقی بین‌المللی، سال 33، بهار و تابستان 1395، ش 54، صص 167-190.

2. بابایی‌فرد، اسداله (1395)، «بررسی جامعه‌شناختی حقوق فراملی، جهانی شدن و همبستگی جهانی»، مطالعات حقوق تطبیقی، دورة 7 ش 2، صص 405-435.

3. جعفری‌نژاد، عفت (1385). «نظریة عصبیت در مقدمة ابن‌خلدون»، کیهان فرهنگی، ش 243-244، صص 50-54.

4. حکاک‌زاده، محمدرضا. «صلح جهانی در نظام قانونمند»، مجلة تحقیقات حقوق خصوصی و کیفری، دانشنامة حقوق و سیاست، دورۀ 6، شماره 1، پیاپی 13، بهار و تابستان 1389، صص 23-54.

5. دله، ایو (1378)، «دولت و جهانی شدن حقوق (از حقوق بین‌الملل تا جهانی شدن حقوق)»، ترجمة دکتر ابراهیم بیگ‌زاده، مجلة تحقیقات حقوقی، ش 26-25، صص 289-298.

6. رستمزاد، حسینقلی (1384)، «جامعة بین‌المللی و تعهدات بین‌المللی»، مجلة حقوقی بین‌المللی، ش 33، صص 9-72.

7. زمانی، سید قاسم (1377)، «جایگاه قاعدة آمره در میان منابع حقوق بین‌الملل»، مجلة حقوقی بین‌المللی، ش 22، صص 317-344.

8. سیمبر، رضا (1377)، «حقوق بشر میراث مشترک جهانی در آستانة سدة بیست‌ویکم»، مجلة اطلاعات سیاسی و اقتصادی، ش 134-133، صص 106-115.

9. شریفی طرازکوهی، حسین؛ پیری، حیدر (1391)، «منافع ملی حیاتی در پرتو آراء قضایی بین‌المللی»، فصلنامة پژوهش حقوق عمومی، ش 38، صص 9-37.

10. شریفی، محسن (1387)، «دیوان بین‌المللی دادگستری و تعهدات ارگا اومنس»، مجلة سیاست خارجی، ش 4، صص 1031-1056.

11. شهابی، مهدی (1388)، «از حقوق سنتی تا حقوق مدرن تأملی در مبانی تحول نظام حقوقی»، مجلة نامة مفید، ش76، صص 69-90.

12. گلنون، مایکل (1388)، «پوچی قاعدة آمره در حقوق بین‌الملل»، ترجمة صابر نیاورانی، مجلة تحقیقات حقوقی، ش 49، صص 555-572.

13. ممتاز، جمشید (1374)، «توسعة تدریجی و تدوین حقوق بین‌الملل توسط سازمان ملل متحد»، مجلة تحقیقات حقوقی، ش 18، صص 269-286.

14. میرمحمدی، مصطفی؛ صادقی، جلال (1394)، «حقوق همبستگی و همبستگی بین‌المللی: چالش‌های فرارو و آخرین تحولات»، فصلنامة پژوهش حقوق عمومی، ش 49، صص 107-132.

2. عربی

کتاب‏ها

15. الحدیدی، طلعت جیاد لجی (2013)، دراسات فی القانون الدولی العام. عمان: دار الحامد للنشر و التوزیع.

3. انگلیسی

16. Alston, Philip, and Ryan Goodman (2012), International Human Rights, Oxford: Oxford University Press.

17. Andenas, Mads & Bjorge, Eirik (eds.), (2015), A Farewell to Fragmentation: Reassertion and convergence in international law, Cambridge (UK): Cambridge University Press.

18. Bassiouni, M. Cherif,(ed.),(2008), International Criminal Law: Sources, Subjects and Contents, Leiden: Martinus nijhoff publishers.

19. Broks, Edmunds (2014), Protection of Interests of The International Community In The Law of State Responsibility, Doctoral Thesis, Riga: University of Latvia.

20. Capaldo, Giuliana Ziccardi (2016), The Global Community Yearbook of International Law and Jurisprudence 2015, New York: Oxford University Press.

21. Cassese, Antonio (2005), International Law (Second edition), New York: Oxford.

22. Donnelly, Jack (2003), Universal Human Rights in Theory and Practice. New York: Cornell University Press.

23. Gottlieb, Roger S (2003), Liberating Faith: Religious Voices for Justice,Peace and Ecological Wisdom, Maryland: Rowman & Littlefield.

24. Hernandez, Gleideri (2013), A Reluctant Guardian : The International Court of Justice And The Concept of International Community, Oxford University Press.

25. hestermeyer, Holger P, (2012), Reality or aspiration?- solidarity in international Environmental and World trade law,Vol.1, in Coexistence, Cooperation and Solidarity: Liber Amicorum Rüdiger Wolfrum, edited by Holger P. Hestermeyer, Leiden, Netherlands: Martinus Nijhoff Publishers, pp. 45-63.

26. kadelbach, s. (2006), jus Cogens, Obligations erga Omnes and other Rules- the Identification of fundamental norms, In C. Tomuschat, & J. M. Thouvenin (Eds.), The Fundamental Rules of the International Legal Order: "jus Cogens" and Obligations "erga Omnes", Leiden, Netherlands: Martinus Nijhoff Publishers, pp. 21-40.

27. katja, samuel (2013), universality,the UN and the organization of the islamic conference: single, complementary or competing legal orders?, In International Law In A Multipolar World, edited by Matthew Happold.

28. Kiss, Alexandre Charles & Dinah Shelton (2007), A Guide to International Environmental Law, Leiden: Brill.

29. Mason, Andrew (2000), Community, Solidarity And Belonging:Levels of Community And Their Normative Significance, Cambridge University Press.

30. Mikhaĭlovich, Danilenko Gennadiĭ,(1993), Law-Making in the International Community. Dordrecht, Netherlands: Martinus Nijhoff Publishers.

31. Rothwell, Donald R., Stuart Kaye & Afshin Akhtar-Khav (2018), International Law(third edition), Cambridge: Cambridge university press.

32. Seibert-fohr, Anja (2012), The international covenant on civil and political rights: moving from coexistence to cooperatio and solidarity.Vol. 1, in Coexistence, Cooperation and Solidarity: Liber Amicorum Rüdiger Wolfrum, edited by Holger P. Hestermeyer, Leiden, Netherlands: Martinus Nijhoff Publishers, pp. 521-551.

33. Slaughter, Anne-Marie (2004), A New World Order, New Jersey: Princeton University Press.

34. Weatherall, Thomas (2015), Jus Cogens: International Law and Social Contract, Cambridge: Cambridge University Press.

35. Wolfrum, Rüdiger (2010), Solidarity:A Structural Principle Of International Law, Edited by Chie Kojima, London-New York: Springer.

36. Wolfrum, Rüdiger (2013), Solidarity. in The Oxford Handbook of International Human Rights Law, edited by Dinah Shelton, Oxford: Oxford University Press, pp.401-420.

B) Articles

37. Abi-Saab, Georges (1996), “The International Court as a World Court”, in Fifty Years of the International Court of Justice: Essays in Honour of Sir Robert Jennings, Ed. by Malgosia Fitzmaurice Vaughan Lowe, Cambridge/New York: Cambridge University Press.

38. Abi-Saab, Georges (1999), “The Uses of Article 19”, European Journal of International Law, Vol. 10, No. 2, pp.339-351.

39. Burke-White, William W & Anne-Marie Slaughter (2006), “The Future of International Law is Domestic (or ,The European Way of Law)”, Penn Law: Legal Scholarship Repositor, repository, pp. 327-352.

40. Engström, Viljam (2014), “Two Ways of Knowing International Law”, Leiden Journal of International Law, Vol. 27, No. 02, pp. 525 - 536.

41. Falk, Richard A.,(1969), “The Interplay of Westphalia and Charter Conceptions of International Legal Order”, in The Future of the International Legal Order, Volume.1: Trends and Patterns, ed. by Falk, Richard A. and Black, Cyril E., Princeton: Princeton University Press, pp. 32-70.

42. Higgins, Rosalyn (2003), “The ICJ,the ECJ and the Integrity of International Law”, International Comparative Law Quarterly, No.52, pp. 1-20.

43. MacDonald, R. St. J, (1996), “Solidarity in the Practice and Discourse of Public”, Pace International Law Review,Vol. 8, No. 2, pp. 259-302.

44. Pellet, Alain (1999), “Can a State Commit a Crime? Definitely, Yes!”, European Journal of International Law,Vol. 10, pp. 425-434.

45. Simma, Bruno (2009), “Universality of International Law from the Perspective of a Practicioner”, The European Journal of International Law, Vol. 20, pp. 265-297._||_

PLSQ

Faculty of Law and Political Science

فصلنامه مطالعات حقوق عمومی دانشگاه تهران

2423-8120

Faculty of Law and Political Science

175

10.22059/jplsq.2019.256361.1724

علمی-پژوهشی

شورای عالی انقلاب فرهنگی؛ نمونه‌ای از یک اصل نانوشتۀ قانون اساسی؟

شورای عالی انقلاب فرهنگی؛ نمونه ای از یک اصل نانوشته قانون اساسی؟

سلطانی

سیدناصر

استادیار گروه حقوق عمومی پردیس فارابی دانشگاه تهران، قم، ایران

22 09 2020

50 4 1463 1485 22 04 2018 24 06 2019

2020

https://jplsq.ut.ac.ir/article_77573.html

پس از تدوین قانون اساسی به‌خصوص با دشواری بازنگری به‌تدریج رویه‌ها و قواعد نانوشته‌ای در اطراف هر اصل یا مستقل از اصول قانون اساسی شکل می‌گیرد که همچون قیود و حدودی بر اصل قانون اساسی ظاهر می‌شوند. این قواعد نانوشته گاه چنان خطیر و ممتازند که در صلاحیت قوای حکومت تغییر می‌دهند. اما چون این قواعد نانوشته‌اند و در قانون اساسی نوشته نیامده‌اند، نویسندگان کتاب‌های حقوق اساسی در توضیح اصول قانون اساسی این قواعد را مطالعه نکرده و به تعریفی شکلی از قانون اساسی بسنده می‌کنند و بدین‌ترتیب این موضوعات را از دایرۀ مسائل حقوق اساسی خارج می‌کنند. درحالی‌که بدون توضیح چنین قواعدی نمی‌توان تصویری درست و دقیق از نظام حقوق اساسی ارائه داد. بنابراین از این نظر ایرادی روش‌شناختی به تعریف صوری ایشان از حقوق اساسی وارد است. در این مقاله یکی از این اصول نانوشتۀ حقوق اساسی ایران را بررسی می‌کنیم. نحوۀ شکل‌گیری و تکامل آن را می‌کاویم. توضیح خواهیم داد که شورای عالی انقلاب فرهنگی در چه شرایطی تأسیس و سپس هر روز جایگاه آن، با وجود چالش‌ها، مستقر شد. برای آنکه این شورا بتواند در مقام یک اصل نانوشته ظاهر شود، چه شرایطی را باید رعایت کند؟

اصول نانوشتۀ قانون اساسی شورای عالی انقلاب فرهنگی قانون اساسی نوشته قانون اساسی نانوشته

1. فارسی

الف) کتاب‌ها

1. امامی، محمد؛ استوار سنگری، کوروش (1393)، حقوق اداری، چ هجدهم، تهران: میزان.

2. امیرارجمند، اردشیر (1378)، تقریرات درس حقوق اداری ایران، دورۀ کارشناسی ارشد حقوق عمومی، دانشگاه شهید بهشتی.

3. بیکس، برایان (1393)، فرهنگ نظریة حقوقی، ترجمه محمد راسخ، تهران: نشر نی، چ دوم.

4. شعبانی، قاسم (1374)، حقوق اساسی و ساختار حکومتی جمهوری اسلامی ایران، تهران: اطلاعات، چ چهارم.

5. غمامی، سید محمدمهدی (1390)، حقوق اساسی جمهوری اسلامی ایران، تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی.

6. کدخدایی، «دیباچه»، در وکیل، امیر ساعد و عسگری، پوریا، چ پنجم، قانون اساسی در نظم حقوقی کنونی، تهران: مجد، 1393.

7. ملک افضلی اردکانی، محسن (1391)، مختصر حقوق اساسی؛ آشنایی با قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، قم: معارف.

8. مرکز تحقیقات شورای نگهبان (1384)، مجموعه نظریات فقهی شورای نگهبان در پاسخ به استعلامات دیوان عدالت اداری (1383-1361)، تهران: دادگستر.

9. ادارۀ کل قوانین و مقررات کشور (1394)، مجموعه مصوبات شورای عالی انقلاب فرهنگی، تهران.

10. محمدی گرگانی، محمد (1393)، جستاری بر قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، تهران: شهر دانش.

11. مخبر دزفولی، محمدرضا (1389)، جایگاه و رویکرد و عملکرد شورای عالی انقلاب فرهنگی در مدیریت کلان علم و فرهنگ کشور، (مجموعه مصاحبه‌ها و سخنرانی‌های دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی)، تهران: راهدان.

12. مرکز تحقیقات شورای نگهبان (1383)، مجموعه نظریات شورای نگهبان، تهران.

13. مهرپور، حسین (1387)، مختصر حقوق اساسی جمهوری اسلامی ایران، تهران: دادگستر.

14. نجفی اسفاد، مرتضی؛ محسنی، فرید (1386)، حقوق اساسی جمهوری اسلامی ایران، چ چهارم، تهران: الهدی.

15. هاشمی، سید محمد (1393)، حقوق اساسی جمهوری اسلامی ایران، تهران: میزان.

ب) مقالات

16. الهام، غلامحسین؛ میرمحمدی میبدی، سید مصطفی (1392)، «بررسی تداخل مصوبات شورای عالی انقلاب فرهنگی با مصوبات مجلس شورای اسلامی، دولت و مجمع تشخیص مصلحت نظام»، پژوهشنامۀ حقوق اسلامی، دورۀ 14، ش 37، پاییز و زمستان، ص 179-155.

17. سلطانی، سید ناصر (1390)، «درآمدی تاریخی بر مسئلۀ اجرای قانون اساسی»، نشریۀ حقوق اساسی، ش 13، تابستان.

18. شریف، محمد (1384)، «جایگاه قانونی شورای عالی انقلاب فرهنگی و مرتبه مصوبات آن»، پژوهش حقوق سیاست، ش 15 و 16.

19. کاپیتان، رنه (1396)، «عرف اساسی»، ترجمۀ سید ناصر سلطانی، در: از حق مداری تا حکومت قانون، مجموعه مقالات اهدایی به استاد محمد محمدی گرگانی، تهران: خانۀ اندیشمندان علوم انسانی، ص 371-357.

20. ملک افضلی اردکانی، محسن (1387)، «جایگاه و اعتبار مصوبات شورای عالی انقلاب فرهنگی»، حکومت اسلامی، سال سیزدهم، ش 2، تابستان.

21. مهرپور، حسین؛ هاشمی، سید محمد؛ ارسطا، محمدجواد؛ زارعی، محمدحسین (1380)، «کندوکاوی در جایگاه حقوقی سیاست‌های کلی نظام»، مجلۀ راهبرد، ش 20.

2. انگلیسی

21. Ackerman, Burce (1998), we the people, foundations, trd. Fr. (au nom du peuple), Paris.

22. Avril, Pierre (1997), Les Conventions de la constitution, Pouvoirs.

23. ---------------- (1997), Les Conventions de la constitution, Léviathan, Paris, PUF.

24. R. CAPITANT (1979), La coutume constitutionnelle , in Gazette du Palais, 1929, rééd. RDP.

25. Michel Troper (1997), Le problème de l’interprétation et la théorie de la supra légalité constitutionnel, dans Recueil d’études en hommage à Charles Eisenmann, Paris, Cujas._||_

PLSQ

Faculty of Law and Political Science

فصلنامه مطالعات حقوق عمومی دانشگاه تهران

2423-8120

Faculty of Law and Political Science

175

10.22059/jplsq.2020.274302.1912

علمی-پژوهشی

جاسوسی سایبری در حقوق بین‌الملل: مسئلۀ انتساب مسئولیت بین‌المللی به دولت در هاله‌ای از ابهام

جاسوسی سایبری در حقوق بین الملل: مسأله انتساب مسئولیت بین‌المللی به دولت در هاله ای ابهام

شهبازی

آرامش

دانشیار، گروه حقوق عمومی و بین‌الملل، دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران

اقاجانی رونقی

آیدا

دانشجوی دکتری حقوق بین‌الملل، دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران

21 12 2020

50 4 1487 1503 21 01 2019 17 02 2020

2020

https://jplsq.ut.ac.ir/article_76869.html

سرعت پیشرفت فناوری و ویژگی‌های منحصر‌به‌فرد فضای سایبر سبب تغییر بسیاری از مفاهیم سنتی حقوق بین‌الملل شده و در مواردی، شکل نگرفتن رژیم‌های هنجاری منسجم، تنها زمینۀ تفسیر جدید از مفاهیم سنتی را فراهم کرده است. جاسوسی سایبری در حقوق بین‌الملل، در زمرۀ مفاهیم نسبتاً جدیدی است که در زمینۀ رژیم حقوقی حاکم بر آن در حقوق بین‌الملل موجود اتفاق نظری در میان نیست. بیم و ابهام در تسری اصول و قواعد حاکم بر جاسوسی در مفهوم کلاسیک به فضای سایبری که اغلب قلمرو اعمال حقوق نرم است، اضافه شده و حقوق بین‌الملل حاکم بر مفهوم جدید را در هاله‌ای از ابهام قرار داده است، به‌گونه‌ای که از یک‌سو، مشروعیت اقدامات دولت‌ها به نفوذ فراسرزمینی از طریق جاسوسی، همچنان محل تأمل است و از سوی دیگر توسل دولت‌ها به ابزار و ادوات مجازی برای پیشبرد نفوذ فراسرزمینی در قلمرو دولت دیگر در فضای سایبر، بر ابهامات موجود دامن زده است. فقدان تعهدات بین‌المللی عرفی و قراردادی خاص در این خصوص، باب اعمال اصول و قواعد عام حقوق بین‌الملل را باز می‌کند. این مقاله درصدد تبیین و تحلیل مفهوم و قلمرو جاسوسی سایبری و مسئولیت بین‌المللی ناشی از این اقدام از منظر دکترین، مواضع و رویه بین‌المللی دولت‌هاست تا به این پرسش اساسی پاسخ دهد که اصول و قواعد حاکم بر اقدامات دولت‌ها در این زمینه چیست.

اعمال متخلفانۀ بین‌المللی جاسوسی سایبری حقوق بین‌الملل فضای سایبر مسئولیت بین‌المللی دولت‌ها

1. فارسی

الف)کتاب‌ها

1. خلیل‌زاده، مونا (1393)، مسئولیت بین‌المللی دولت در قبال حملات سایبری، تهران: مجمع علمی فرهنگی مجد.

2. زمانی، سید قاسم (1384)، حقوق سازمان‌های بین‌المللی: شخصیت، مسئولیت، مصونیت، تهران: مؤسسۀ مطالعات و پژوهش‌های حقوقی.

3. کمیسیون حقوق بین‌الملل سازمان ملل متحد (1391)، متن و شرح مواد کمیسیون حقوق بین‌الملل راجع به مسئولیت دولت، ترجمۀ علی‌رضا ابراهیم‌گل، تهران: شهر دانش.

ب) مقالات

4. اصلانی، جبار؛ رنجبریان، امیرحسین (1394)، «بررسی تطبیقی و تحلیل تعریف حملۀ سایبری از منظر دکترین، رویه- کشورها و سازمان‌های بین‌المللی در حقوق بین‌الملل»، تحقیقات حقوقی، ش 71.

5. حبیبی، همایون؛ بذّار، وحید (1396)، «حملات سایبرى و ممنوعیت توسل به زور»، فصلنامۀ تعالی حقوق، دورۀ جدید، ش 19.

6. خلیل‌زاده، مونا؛ شعبانی، امید؛ اقبالی، میثم (1393)، «جایگاه اقدامات متقابل در برابر حملات سایبری از منظر حقوق بین‌الملل»، فصلنامۀ مطالعات بین‌المللی پلیس، سال پنجم، ش 17.

7. خلیلی، رضا (1382)، «عوامل و مراحل تدوین، اجرا و ارزیابی استراتژی ملی»، مجلۀ راهبرد، ش 28.

8. زارع، محسن؛ قره‌باغی، ونوس (1394)، «تعارض میان جاسوسی و آزادی اطلاعات از منظر حقوق بین‌الملل بشر»، مطالعات حقوق عمومی، دورۀ 45، ش 4.

9. شهبازی، آرامش (1396)، «در تکاپوی توسعه حقوق بین‌الملل اینترنت»، پژوهش‌های حقوق عمومی، ش 54.

10. ضیایی، سید یاسر (1392)، «حمایت از حقوق بشر در فضای سایبر»، مجلۀ پژوهش‌های حقوقی، ش 21.

11. قدیری، محسن؛ کاظمی فروشانی، حسین (1398)، «بررسی تطبیقی حقوق کیفری ایران با اسناد بین‌المللی در زمینۀ مقابله و پیشگیری از وقوع تروریسم سایبری»، مجلۀ حقوقی بین‌المللی، ش 60.

ج) پایان‌نامه‌ها

12. آقاجانی رونقی، آیدا (1397)، جاسوسی سایبری از دیدگاه حقوق بین‌الملل، پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد رشتۀ حقوق بین‌الملل عمومی، دانشگاه علامه طباطبایی.

2. انگلیسی

13. Becker, T., (2006), Terrorism and the state: rethinking the rules of state responsibility, Bloomsbury Publishing.

14. Crawford, J., & James, C., (2002), The International Law Commission's articles on state responsibility: introduction, text and commentarie, Cambridge University Press.

15. Parry, C., Grant, J. P., & Barker, J. C., (2009), Parry & Grant encyclopaedic dictionary of international law. Oxford University Press.

16. Schmitt, M. N. (Ed.), (2017), Tallinn Manual 2.0 on the international law applicable to cyber operations, Cambridge University Press.

17. Schwarzenberger, G., & Brown, E. E. D., (1976), Manual of International Law. Fred B. Rothman &Company.

18. Ziolkowski, K., (2013), Peacetime Cyber Espionage–New Tendencies in Public International Law, Peacetime Regime for State Activities in Cyberspace; International Law, International Relations and Diplomacy. CCDCOE.

B) Articles

19. Banks, W., (2016), “State Responsibility and Attribution of Cyber Intrusions After Tallinn 2.0”, Tex. L. Rev., Vol. 95, No. 7.

20. Brownlie, Ian, (1983), “System of the Law of Nations: State Responsibility” (Part I), Vol. 79, No.2

21. Calabresi, Massimo (2016), “The hide hidtory of US 2016 election”, Time Mgazine.

22. Carlin, J. P., (2015), “Detect, Disrupt, Deter: A Whole-of-Government Approach to National Security Cyber Threats”, Harvard National Security Journal, Vol. 7.

23. Caron, D. D., (1998), “The basis of responsibility: attribution and other trans-substantive rules”, in Lillich, R. B. and Magraw, D. B. (eds.), The Iran-United States claims tribunal: its conclusions to state responsibility,

24. Clark, D. D., & Landau, S. (2011), “Untangling attribution”, Harv. Nat'l Sec. J., 2

25. Cohen-Jonathan, Gérard & Robert Kovar (1960), “L’espionnage en temps de paix”, Annuaire Français de Droit International 6.1

26. Crawford, J., (2002), “The ILC’s articles on responsibility of states for internationally wrongful acts: a retrospect”, American Journal of International Law, Vol. 96, No. 4.

27. Deeks, A. (2015), “An International Legal Framework for Surveillance’, Virginia Journal of International Law,Vol. 55, No.2.

28. Egan, B. J., (2017), “International Law and Stability in Cybershpace”, Berkeley Journal of International Law, Vol. 35, No. 1. nt'l L., 35, 169.

29. Glenn Sulmasy & John Yoo, (2007), “Counterintuitive: Intelligence Operations and International Law”, MICH. J. INT'L L.28.

30. Heupel, M. (2018), “How do States Perceive Extraterritorial Human Rights Obligations? Insights from the Universal Periodic Review”, Human Rights Quarterly, Vol. 40, No.3.

31. Katharina Ziolkowski, (2013), “Peacetime Cyber Espionage – New Tendencies in Public International Law”, in Katharina Ziolkowski (ED.), Peacetime Regime for State Activities in Cyberspace: International Law,International Relations and Diplomacy (NATO CCD COE).

32. Kilovaty, I. (2016), “World Wide Web of Exploitations-The Case of Peacetime Cyber Espionage Operations under International Law: Towards a Contextual Approach”, Colum. Sci. & Tech. L. Rev., 18.

33. Cahin, G., (2010), “The responsibility of other entities: Armed bands and criminal groups”, in Crawford, J., Pellet, A., Olleson, S. (eds.), The Law of International Responsibility, Oxford: Oxford University Press.

34. Manuel R. Garcia-Mora, (1964), “Treason, Sedition and Espionage as Political Offenses under the Law of Extradition”, 26 U. PITT. L. REV. 65.

35. Sander, B. (2019, May), “The Sound of Silence: International Law and the Governance of Peacetime Cyber Operations”, In 2019 11th International Conference on Cyber Conflict (CyCon), Vol. 900, pp. 1-21, IEEE.

36. Application of the Convention on the Prevention and Punishment of the Crime of Genocide, (Bosn. & Herz. v. Serb. & Montenegro), I.C.J., Report 2007.

37. Big Brother Watch & Others v. The United Kingdom, Application Nos 58170/13, 62322/14 and 24960/15, ECtHR, Judgment, 13 September 2018, para. 271.

38. Gabcikovo- Nagymaros Project, (Hongary v. Slovakia), I. C. J., Report 1997.

39. Military and Paramilitary Activities in and Against Nicaragua (Nicar. v. U.S.), Judgment, I.C.J., Report 1986.

40. Phosphates in Morocco, (It. v. Fr.), Preliminary Objections, P.C.I.J., Report 1938, (ser. A/B), No. 74.

41. United States Diplomatic and Consular Staff in Tehran, I. C. J., Report 1980.

D) Documents:

42. Report of the Group of Governmental Experts on Developments in the Field of Information and Telecommunications in the Context of International Security, U.N. Doc. A/70/174, 22 July 2015.

E) Thesis:

43. Shoshan, E., (2015), »Applicability of International Law on Cyber Espionage Intrusions«, Faculity of Law, Stockholm University.

F) Electronic resources

44. DEP’T OF DEF., THE DEPARTMENT OF DEFENSE CYBER STRATEGY, Avaiable at:,https://www.defense.gov/Portals/1/features/ 2015/0415_cyber-strategy/Final_2015_DoD_CYBER _STRATEGY_for _web.pdf

45. Lipton, E., Sanger, D. E., & Shane, S. (2016). »The perfect weapon: how Russian cyberpower invaded the US«. The New York Times, Avaiable at: https://www.nytimes.com/2016/12/13/us/politics/russia-hack-election-dnc.html_||_

PLSQ

Faculty of Law and Political Science

فصلنامه مطالعات حقوق عمومی دانشگاه تهران

2423-8120

Faculty of Law and Political Science

175

10.22059/jplsq.2019.257288.1733

علمی-پژوهشی

صلاحیت دیوان بین‌المللی دادگستری در صدور قرار موقت با نگاه موردی بر قضیة اوکراین علیه فدراسیون روسیه سال 2017

صلاحیت دیوان بین‌المللی دادگستری در صدور قرار موقت با نگاهی بر قضیه اوکراین علیه فدراسیون روسیه سال 2017

میرعباسی

سید باقر

استاد گروه حقوق عمومی و بین الملل، دانشکدة حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

فامیل زوار جلالی

امیر

دانشجوی دکتری حقوق بین‌الملل، دانشکدة حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

21 12 2020

50 4 1505 1524 06 05 2018 11 03 2019

2020

https://jplsq.ut.ac.ir/article_76874.html

طولانی شدن دورة زمانی میان اقامة دعوا نزد دیوان بین‌المللی دادگستری و صدور حکم نهایی، احتمال تضییع حقوق و منافع خواهان را مطرح می‌کند. ازاین‌رو به موجب مادة 41 اساسنامة دیوان بین‌المللی دادگستری، این نهاد اجازه دارد مبادرت به صدور قرار موقت کند. با عنایت به اینکه قرار موقت معمولاً در همان اوایل جریان رسیدگی از سوی طرفین درخواست می‌شود و با بذل توجه به اصل عدم صلاحیت دادگاه‌های بین‌المللی مگر در صورت ابراز رضایت طرفین دعوا، صدور قرار موقت در مرحله‌ای که دیوان هنوز صلاحیت خود را احراز نکرده، قابل بحث و تأمل است. بنابراین سؤال اصلی این است که دیوان در چه شرایطی صلاحیت خود را در این مرحله احراز و اقدام به صدور قرار موقت می‌‌کند. بررسی قوانین و رویة مربوط به دیوان و همچنین رویکرد اتخاذی دیوان در قضیة اوکراین علیه روسیه در خصوص اجرای کنوانسیون‌های سرکوب تأمین مالی تروریسم و رفع کلیة اشکال تبعیض نژادی، حکایت از این دارد که صرف صلاحیت علی‌الظاهر برای صدور قرار موقت کفایت می‌کند، اما در زمینة شرایط مورد نیاز برای صدور این قرار، دیوان ضابطه و سختگیری خاص خود را اعمال خواهد کرد. بررسی مفهوم صلاحیت علی‌الظاهر و شرایط صدور قرار موقت از اهداف مقالة حاضر است.

شبه‌جزیرة کریمه صلاحیت علی‌الظاهر قرار موقت کنوانسیون سرکوب تأمین مالی تروریسم کنوانسیون رفع کلیة اشکال تبعیض نژادی

1. فارسی

الف) کتاب‌ها

1. شاملو، سوده (1393)، نسبیت احکام دیوان بین‌المللی دادگستری، تهران: شهر دانش.

2. صلح‌چی، محمدعلی؛ نژندی منش، هیبت‌اله (1387)، حل‌وفصل مسالمت‌آمیز اختلافات بین‌المللی، تهران: میزان.

3. کوشا، سهیلا؛ میرعباسی، سید باقر (1391)، رویة قضایی دیوان بین‌المللی دادگستری، ج 1، تهران: جاودانه.

4. میرزایی ینگجه، سعید (1370)، ایران و صلاحیت اجباری دیوان بین‌المللی دادگستری، تهران: دفتر مطالعات سیاسی و بین‌المللی.

5. میرعباسی، سید باقر؛ سادات میدانی، سید حسین (1387)، دادرسی‌های بین‌المللی؛ دیوان بین‌المللی دادگستری، ج 1و 2، تهران: جنگل، ج 1و 2.

ب) مقالات

6. دانش‌نیا، فرهاد؛ مارابی، مهری (1395)، «تقابل سازه انگارانه آمریکا و روسیه در اوکراین»، دوفصلنامة مطالعات اوراسیای مرکزی، دورة 9، ش 2.

7. زمانی، مسعود؛ نیکویی، مجید (1394)، «حق تعیین سرنوشت: بررسی جدایی کریمه از اوکراین از منظر حقوق بین‌الملل و حقوق داخلی»، فصلنامة تحقیقات حقوقی، ش 73

8. سادات میدانی، حسین (1388)، دادرسی‌های بین‌المللی؛ دیوان بین‌المللی دادگستری، ادلة اثبات دعوی، ج 3، تهران: جنگل.

9. سیفی، سید جمال (1386)، «دیوان بین‌المللی دادگستری رکن اصلی قضایی ملل متحد»، مجموعه مقالات نقش دیوان بین‌المللی دادگستری در تداوم و توسعة حقوق بین‌الملل، تهران: انجمن ایرانی مطالعات سازمان ملل.

10. کرم‌الهی، پروین (1395)، «قواعد حاکم بر دعاوی طاری دیوان بین‌المللی دادگستری»، مجلة تحقیقات جدید در علوم انسانی، سال دوم، ش 4.

11. کولایی، الهه؛ صداقت، محمد (1396)، «بحران اوکراین و آیین نظامی روسیه»، دو فصلنامة مطالعات اوراسیای مرکزی، دورة 10، ش1.

12. ولی‌زاده، اکبر؛ شیرازی موگویی، سیمین؛ عزیزی، حمیدرضا (1394)، «تأثیر بحران سال 2014 اوکراین بر روابط روسیه و ایالات متحده»، دوفصلنامة مطالعات اوراسیای مرکزی، دورة 8، ش 1.

ج) پایان‌نامه

13. صدیق، محسن (1386)، بررسی ابعاد حقوقی قرارهای موقت در اسناد و رویة دیوان بین‌المللی دادگستری، پایان‌نامة کارشناسی ارشد رشتة حقوق بین‌الملل، دانشگاه تهران

2. انگلیسی

14. Andreas, Zimmermann,(2006), The Statute of International Court of Justice, A commentary, Oxford,

15. Brownlie, Ian, (1998), Principles of Public International Law, Oxford University Press,

16. Kazazi, Mojtaba and Shifman, Bette E., (1999), Evidence before International Tribunals – Introduction, International Law FORUM du droit International, Vol. 1.

17. Rosenne, S, (2002), “provisional measures and prima facie jurisdiction revisited”, in Liber Amicorum judge S. Oda, Vol 1, The Huge, Kluwer.

B) Articles

18. Rylatt, Jake. W, (2013), “Provisional Measures and the Authority of the International Court of Justice: Sovereignty vs. Efficiency”, Leeds Journal of Law & Criminology ,Vol. 1, No. 1.

19. Frowein, JOsbeh Abr, (2002), “Provisional Measures by the International Court of justice - The LaGrand Case”, Max-Planck-Institut für ausländisches öffentliches Recht und Völkerrecht.

20. Rutland, Peter (2015), “An Unnecessary War: The Geopolitical Roots of theUkraine crisis, In Agnieszka Pikulicka and Richard Sakwa (eds.), Ukraine and Russia: People, Politics, Propaganda and Perspectives (Bristol. Uk: E-International Relations.

C) Other Resources

21. Application of the International Convention for the Suppression of the Financing of Terrorism and of the International Convention on the Elimination of All Forms of Racial Discrimination (Ukraine v. Russian Federation) , Request for the indication of provisional measures, 2017

22. Application of the Convention on the Prevention and Punishment of the Crime of Genocide (Bosnia and Herzegovina v. Serbia and Montenegro), Provisional Measures, Order of 8 April 1993

23. Armed Activities on the Territory of the Congo Case (Democratic Republic of Congo V. Ruanda), ICJ, 2002

24. Avena and other Mexican Nationals (Mexico v. U.S.A), 2003

25. fararu.com/fa/news/184002/. (1397/09/10).

26. FisheriesJ urisdiction ( United Kingdom of Great Britain and Northern Irelandv . Iceland) (Federal Republic of Germany v. Iceland), Interim Protection, Order of 17 August 1972

27. http://fa.euronews.com/2015/09/28/from-a-russian-peninsula-crimean-voices. (1397/06/13)

28. http://www.studyoflaw.ir/مقاله/item/10- (1397/07/05)

29. Nuclear Tests Case, (New Zealand v. France), Interim Measures of Protection, ICJ. Reports 1973

30. provisional measures,( 2018) Alleged Violations Of The 1955 Treaty Of Amity, Economic Relation, And Consular Rights, Iran v. US

31. Report on the human rights situation in Ukraine, 16 may to 15 August 2016

32. Report on the human rights situation in Ukraine, 16 may to 15 August 2016

33. Report on the human rights situation in Ukraine, 16 to 15 November 2016

34. Request for Interpretation of the Judgment of 15 June 1962 in the Case Concerning The Temple of Preah Vihear (Cambodia v Thailand), Request for the Indication of Provisional Measures, Order of 18 July 2011 [2011] ICJ Rep 537.

35. summaries of Judgments, Case Concerning Anglo-Iranian Oil CO,1951

36. Trial of Pakistani Prisoners of War,1973

37. Ukraine Crisis”, Available at: http://www.e-ir.info/wp-content/uploads/2015/03/

38. Ukraine-and-Russia-E-IR.pdf, (Accessed on: 2/9/2015)_||_

PLSQ

Faculty of Law and Political Science

فصلنامه مطالعات حقوق عمومی دانشگاه تهران

2423-8120

Faculty of Law and Political Science

175

10.22059/jplsq.2019.272796.1895

علمی-پژوهشی

نظارت نهاد پاسدار قانون اساسی بر شفافیت قوانین مطالعة تطبیقی شورای نگهبان ایران و دادگاه قانون اساسی فدرال آلمان

جلیلوند

محمدشهاب

دانش‌آموختۀ دکتری حقوق عمومی، دانشکدۀ حقوق، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

گرجی ازندریانی

علی اکبر

دانشیار، گروه حقوق عمومی، دانشکده حقوق، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.

21 12 2020

50 4 1525 1544 31 12 2018 24 09 2019

2020

https://jplsq.ut.ac.ir/article_77600.html

«شفافیت» به‌عنوان یکی از ویژگی‌های کیفی قوانین، از عناصر مهم در تحقق امنیت حقوقی کشورهاست و با توجه به کارویژه‌های نهادهای پاسدار قانون اساسی در راستای تحقق قوانین باکیفیت، شورای نگهبان ایران و دادگاه قانون اساسی فدرال آلمان بر مسئلة شفافیت قوانین از جنبه‌های گوناگون نظارت می‌کنند. در این مقاله با بهره‌گیری از روش توصیفی ـ تحلیلی و با بررسی رویة عملی نهادهای پاسدار قانون اساسی ایران و آلمان، معیارها و نحوة نظارت شورای نگهبان و دادگاه قانون اساسی فدرال بر شفافیت قوانین بررسی و نقد و تحلیل می‌شود. برآیند این مقاله آن است که رویة‌ شورای نگهبان و دادگاه قانون اساسی فدرال، نظارت بر «شفافیت» حکمی و موضوعی قوانین است؛ لکن مبانی این دو نهاد برای این شکل از نظارت مبانی متفاوتی است. شورای نگهبان نظارت بر شفافیت حکمی و موضوعی قوانین را از مجرای نظارت شرعی انجام می‌دهد، درحالی‌که دادگاه قانون اساسی فدرال، توجه به شفافیت قوانین را مقدمة تأمین حقوق و آزادی‌های بنیادین افراد قلمداد می‌کند.

دادگاه قانون اساسی فدرال شفافیت قوانین وضوح قوانین شورای نگهبان قابلیت دسترسی قوانین قابلیت پیش‌بینی قوانین

1. فارسی

الف) کتاب‌ها

1. مرکز تحقیقات شورای نگهبان (1384)، مجموعه نظریات شورای نگهبان در مورد مصوبات مجلس شورای اسلامی، تهران: مرکز تحقیقات شورای نگهبان.

2. ویژه، محمدرضا (1390)، کیفیت قوانین و امنیت قضایی، مجموعه مقالات امنیت قضایی، تهران: مجمع تشخیص مصلحت نظام، مرکز تحقیقات استراتژیک.

ب) مقالات

3. انصاری، باقر (1386)، «تنقیح قوانین و مقررات: تدبیری برای مبارزه با ابهام حقوقی»، مجلة اطلاع‌رسانی حقوقی، ش 11.

4. راسخ، محمد (1385)، «ویژگی‌های ذاتی و عرضی قانون»، مجلة مجلس و پژوهش، ش 51.

5. رز، جوزف (1388)، «در باب حاکمیت قانون و فضیلت آن»، ترجمـة لیلی منفرد، مجلة حقوق اساسی، ش 11.

6. زارعی، محمدحسین (1386)، «درآمدی بر مطالعة تطبیقی نهاد تنقیح قوانین و مقررات»، فصلنامة اطلاع‌رسانی حقوقی، ش 11.

7. عبداله‌زاده شهربابکی، آزاده (1395). «قانون‌‌گذاری خوب در رویة قضایی: نگاهی به آرای دیوان عالی آمریکا، شورای قانون اساسی فرانسه و دادگاه‌های اروپایی»، فصلنامة مجلس و راهبرد، ش 88.

8. کاتوزیان، ناصر (1394)، مقدمۀ علم حقوق، چ نودوهشتم، تهران: شرکت سهامی انتشار.

9. کاسیکانگ، جرارد (1391)، «قانون واضح»، ترجمة احمد مرکز مالمیری، مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی، دفتر مطالعات حقوقی، شمارة مسلسل12370.

10. گرجی ازندریانی، علی‌اکبر، امنیت قضایی چگونه شکل می‌گیرد؟، روزنامة ایران، 6/12/1394.

11. گرجی ازندریانی، علی‌اکبر؛ جلیلوند، محمدشهاب (1396)، «نظارت بر کیفیت قوانین در رویة شورای نگهبان»، فصلنامة دانش حقوق عمومی، ش 18.

12. مرکزمالمیری، احمد؛ مهدی‌زاده، مهدی‌ (1394)، «قانونگذاری پراکنده در نظام تقنینی ایران»، فصلنامة پژوهش حقوق عمومی، ش 47.

ج) پایان‌نامه‌ها

13. ابراهیمی، مهسا (1391)، «نظام حـاکم بـر انتشـار و اطلاع‌رسانی قـوانین و مقـررات در ایران»، پایان‌نامة کارشناسی ارشد، دانشگاه علامه طباطبایی.

2. خارجی (انگلیسی و فرانسه)

14. Ben Merzouk, E, (2003), La Sécurité Juridique en Droit Positif, Thèse, dacty1., Université Panthéon- Assas (Paris 2).

15. Champel-Dwsplats, V, (2006), Les Nouveaux Commandements du Contrôle de la Production Legislative, in L’architecture du droit, Mélanges en l’honneur de Michel Troper, Paris, Economica.

16. Clayton, R and Tomlinson, H, (2000), The Law of Human Rights, Oxford, Oxford University Press.

17. Leturcq, Shirley, (2005), Standards et Droits Fondamentaux devant le Conseil Constitutionnel Français et la Cour Européenne des Droits de l’Homme, Paris, L.G. D. J.

18. Wachsmann, P. (2005). Sur La Clarté de la Loi, in Mélanges Paul Amselek, Bruylant, pp810-811.

B) Articles

19. Mathieu, B, (2002), "Chronique de Jurisprudence Constitutionnelle n°28 (4 ͤ parite)”, Les Petites Affiches, 24September 2002, n° 191.

20. Mock, William, (2000), “An Interdisciplinary Introduction to Legal Transparency: A Tool for Rational Development”, Dickinson Journal of International Law (now Penn State International Law Review), Vol. 18.

21. Valembois, A. L. (2002), La constitutionnalisation de l’exigence de sécurité juridique en droit français, en ligne :http://public.eblib.com/choice/publicfullrecord.aspxp=3300124

C) Websites

22. https://www.bundesverfassungsgericht.de

23. http://nazarat.shora-rc.ir_||_

PLSQ

Faculty of Law and Political Science

فصلنامه مطالعات حقوق عمومی دانشگاه تهران

2423-8120

Faculty of Law and Political Science

175

10.22059/jplsq.2020.291517.2208

علمی-پژوهشی

تحریم‌های فراسرزمینی ایالات متحده در ارتباط با ایران و سازگاری آن با قواعد سازمان جهانی تجارت

پیری

مهدی

استادیار، گروه حقوق عمومی، دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

سهرابی

رضا

دانشجوی کارشناسی ارشد حقوق بین‌الملل، گروه حقوق عمومی، دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

21 12 2020

50 4 1545 1565 28 10 2019 17 02 2020

2020

https://jplsq.ut.ac.ir/article_77593.html

تحریم‌های ثانویۀ ایالات متحده موجب اعمال محدودیت بر تجارت دیگر کشورهای عضو سازمان تجارت جهانی با ایران شده است. در این مقاله تحریم‌های ثانویۀ ایالات متحده علیه ایران پس از خروج یکجانبه از برجام و نقض احتمالی تعهدات کشور مذکور در سازمان جهانی تجارت بررسی شده است. همچنین، ضمن بررسی ماهیت تحریم‌های فراسرزمینی، شروط استثنای مندرج در گات به‌ویژه استثنای امنیت ملی، با طرح پروندۀ شکایت اوکراین علیه روسیه بررسی شده است. نتایج نشان داد که با توجه به دامنۀ تحریم‌های وضع‌شده، دولت ایالات متحده برخی تعهدات خود در سازمان جهانی تجارت را نقض کرده است و دولت‌های متضرر از این نقض که عضو سازمان هستند، می‌توانند علیه آمریکا تشکیل پنل بدهند. با توجه به تفسیر صورت‌گرفته در خصوص استناد به دفاع امنیت ملی، توجیه تمام تحریم‌های وضع‌شده پس از خروج از برجام با استناد به دفاع مذکور امکان‌پذیر نیست و راه‌های مختلفی پیش روی دولت‌ها برای مقابله با یکجانبه‌گرایی آمریکا وجود دارد.

استثنای امنیت ملی پروندۀ اوکراین علیه روسیه 2019 تحریم فراسرزمینی تحریم‌های ایالات متحدۀ آمریکا سازمان جهانی تجارت گات

1. فارسی

الف) کتاب‌ها

1. وکیل، امیر ساعد؛ تحصیلی، زهرا (1392)، ایران و تحریم‌های بین‌المللی، تهران: مجمع علمی فرهنگی مجد.

ب) مقالات

2. پیری، مهدی؛ شکیب، محمدرضا؛ احمدپور، بهاره (1397)، «بررسی رویکرد دیوان‌های داوری ایکسید به دفاع ضرورت و شرط استثنا: تأملی بر پرونده‌های گازی آرژانتین»، نشریۀ مطالعات حقوق انرژی، دورۀ 4، ش 2، ص 403-377.

3. رضوی، سید محمدحسن؛ فاطمه زین‌الدینی (1397)، «اثر بازگشت تحریم‌های آمریکا بر صنعت نفت و گاز ایران: فرصت‌ها و تهدید‌ها»، نشریۀ مطالعات حقوق انرژی، دورۀ 4، ش1، ص 60-37.

4. زمانی، سید قاسم؛ غریب‌آبادی، کاظم (1394)، «واکاوی قانونی بودن و مشروعیت تحریم‌های یکجانبۀ اقتصادی تحت حقوق بین‌الملل»، فصلنامۀ دیدگاه‌های حقوق قضایی، دورۀ 20، ش 72، ص 129-93.

2. انگلیسی

5. AALCO Secretariat (2013), Unilateral And Secondary Sanctions; An International Law Perspective, New Delhi.

B) Articles

6. Allen, S. H., & Lektzian, D. J. ,(2013), “Economic sanctions: A blunt instrument?”, Journal of Peace Research, Vol. 50, No.1, pp.121-135.

7. Balan, G. D. (2013). “The Latest United States Sanctions Against Iran: What Role to the WTO Security Exceptions?”, Journal of Conflict and Security Law, Vol. 18, No.3, pp.365-393.

8. Golmohammadi, V., & Imani, P. (2016). “The Legitimacy of Economic Sanctions against Islamic Republic of Iran in the Light of International Economic Law: Legal Effects and Economics Consequences”, Mediterranean Journal of Social Sciences, 7(3 S3), p. 60.

9. Howse, R. L., & Genser, J. M. (2007). “Are EU trade sanctions on Burma compatible with WTO law”, Mich. J. Int'l L., 29.

10. Kontorovich, E. (2003), “The Arab League boycott and WTO accession: Can foreign policy excuse discriminatory sanctions”, Chi. J. Int'l L., 4.

11. Larsson, Kristina (2011), “United States extraterritorial application of economic sanctions and the new international sanctions against Iran” (Master thesis), Lund niversity, lund, Sweden.

12. Meyer ,A.jeffrey(2009), “Second Thoughts on Secondary Sanctions” ,University of Pennsylvania Journal of International Law, Vol. 30, No. 3.

12. McCurdy, Meghan(1997), “Unilateral Sanctions With a Twist: The Iran and Libya Sanctions Act of 1996”, Am. U. Int'l L. Rev. 13.

13. Ngangjoh, Y., & Rios-Herran, R. (2004), “WTO dispute settlement system and the issue of compliance: multilateralizing the enforcement mechanism”, Manchester J. Int'l Econ. L., 1, 15.

14. Pauwelyn, J. (2000), “Enforcement and countermeasures in the WTO: rules are rules-toward a more collective approach”, American Journal of International Law, Vol.94, No.2, pp.335-347.

15. Schloemann, H. L., & Ohlhoff, S. (1999), “Constitutionalization” and Dispute Settlement in the WTO: National Security as an Issue of Competence. American Journal of International Law, Vol. 93, No.2, pp.424-451.

16. Singh, S. (2012), WTO Compatibility of United States' Secondary Sanctions Relating to Petroleum Transactions with Iran. Neu Delhi.

17. Spanogle Jr, J. A. (1997),”Can Helms-Burton Be Challenged under WTO”, Stetson L, Rev., 27, 1313.

C) Documents

18. ICJ Report (1986), Case Concerning Military and Para Military Activities in and against Nicaragua.

19. GATT Panel Report (1986), United States – Trade Measures Affecting Nicaragua, L/6053.

20. ICJ Report (2018-2019), Alleged violations of the 1955 Treaty of Amity, Economic Relations, and Consular Rights (Islamic Republic of Iran v. United States of America)._||_

PLSQ

Faculty of Law and Political Science

فصلنامه مطالعات حقوق عمومی دانشگاه تهران

2423-8120

Faculty of Law and Political Science

175

10.22059/jplsq.2019.264343.1818

علمی-پژوهشی

تأثیر تابعیت مضاعف افراد و تابعیت ایرانی شرکت‌های ایرانی دارای وصف «سرمایه‌گذار خارجی» بر تحقق صلاحیت ایکسید

روزگاری

خلیل

دانشجوی دکتری حقوق بین‌الملل عمومی، دانشکدۀ حقوق، الهیات و علوم سیاسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

نیاورانی

صابر

استادیار گروه حقوق عمومی و بین‌الملل، دانشکدۀ حقوق، الهیات و علوم سیاسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

محبّی

محسن

21 12 2020

50 4 1567 1586 26 08 2018 31 12 2018

2020

https://jplsq.ut.ac.ir/article_77592.html

اصطلاح «سرمایه‌گذار خارجی» در قانون تشویق و حمایت از سرمایه‌گذاری خارجی ایران عام بوده و شامل اشخاص حقیقی و حقوقی ایرانی و خارجی از جمله شرکت‌های ایرانی تحت کنترل سهامداران خارجی است. از سوی دیگر، امکان طرح دعوا از سوی «سرمایه‌گذار خارجی» علیه ایران در مراجع بین‌المللی از جمله ایکسید، در صورت پیوستن ایران به کنوانسیون واشنگتن، پیش‌بینی شده است. با این وصف، این پرسش اساسی مطرح می‌شود که در صورت پیوستن ایران به ایکسید تابعیت مضاعف ایرانی-خارجی افراد و کنترل سهامداران خارجی بر شرکت‌های ایرانی چه تأثیری بر فرایند احراز صلاحیت ایکسید، در فرض اقامة دعوا، خواهد داشت. در این مقاله بر آنیم تا با اتکا به روش توصیفی-تحلیلی به‌طور خاص در قالب تحلیل آرای صادره از ایکسید پاسخی برای این مسئله پیدا کنیم. نظر به آرای صادره از ایکسید، صرف استناد به تابعیت مضاعف از سوی خوانده یا کنترل خارجی از سوی خواهان موجب تحقق صلاحیت نشده است، بلکه فرایند احراز صلاحیت در این موارد با ظرافت خاص حقوقی و دقت در ابعاد مختلفی همراه بوده است.

ایران ایکسید تابعیت مضاعف سرمایه‌گذار خارجی کنترل خارجی

1. فارسی

الف) کتاب‌ها

1. اسکینی، ربیعا (1382)، حقوق تجارت: شرکت‌های تجاری، چ ششم، تهران: سمت.

2. آتشی گلستان، مرجان (1388)، شرکت‌های خارجی در حقوق ایران، تهران: بهنامی.

3. حاتمی، علی؛ کریمیان، اسماعیل (1393)، حقوق سرمایه‌گذاری خارجی در پرتو قانون و قراردادهای سرمایه‌گذاری خارجی، تهران: تیسا.

4. پیران، حسین (1393)، مسائل حقوقی سرمایه‌گذاری بین‌المللی، تهران: گنج دانش.

ب) مقالات

5. افتخار جهرمی، گودرز؛ افتخار جهرمی، سارا (1392)، «صلاحیت مراجع قضایی بین‌المللی در رسیدگی به دعاوی اشخاص دارای تابعیت مضاعف علیه یکی از دولت‌های متبوع خود»، مجلة تحقیقات حقوقی، ش 567، صص 1-35.

6. آقا حسینی، محسن (1364)، «بررسی مواضع و نقطه نظرهای جمهوری اسلامی ایران و دولت امریکا در پروندة الف/18 دیوان داوری دعاوی ایران- ایالات متحده در مورد تابعیت مضاعف»، مجلة حقوقی بین‌المللی، ش 4، صص 51-90.

7. براتی دارانی، علی‌اکبر (1390)، «هویت حقوقی سرمایه‌گذار «تبعة دولت متعاهد» در رویه ایکسید»، فصلنامة پژوهش حقوق، سال سیزدهم، ش 34، صص 1-44.

8. رستمی، ولی؛ اصغرنیا، مرتضی؛ نیک‌بین، محسن (1392)، «بررسی حقوقی مشوق‌های قانون و آیین‌نامة اجرایی تشویق و حمایت سرمایه‌گذاری خارجی (1381) در سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی و ترتیبات قراردادی»، فصلنامة تخصصی، گروه حقوق، دانشکدة علوم انسانی، دانشگاه علم و فرهنگ، سال دوم، ش 2، صص 23-44.

9. عسکری، پوریا (1390)، «حقوق بین‌الملل سرمایه‌گذاری و شرط رفتار ملت‌های کامله‌الوداد»، فصلنامة پژوهش، ش 34، صص 347-376.

10. کاویانی، کوروش (1380)، « اصل 139 قانون اساسی و شرط داوری در قراردادهای مصوب مجلس شورای اسلامی»، پژوهش حقوق و سیاست، ش 5، صص 129-144.

11. محمدی دینانی، پروین (1388)، «شرط کامله‌الوداد و دواری حل اختلافات سرمایه‌گذاری بین‌المللی»، مجلة تحقیقات حقوقی «ویژه‌نامه»، ش 1، صص 9-61.

12. نیاکی، جعفر (1387)، «مشمولان مادۀ 989 قانون مدنی»، تحقیقات حقوقی آزاد، ش 3، صص 168-214.

ج) قوانین و مقررات

14. آیین‌نامة اجرایی قانون تشویق و حمایت از سرمایه‌گذاری خارجی مصوبة شمارة 325560ت27032ه‍ مورخ 24/6/81 هیأت وزیران.

15. قانون حداکثر استفاده از توان تولیدی و خدماتی در تأمین نیازهای کشور و تقویت آنها در امر صادرات و اصلاح مادۀ 104 قانون مالیات‌های مستقیم، مصوب 1/5/91 .

16. قانون تشویق و حمایت از سرمایه‌گذاری خارجی، مصوب 19/12/80.

17. قوانین موافقت‌نامه‌های تشویق و حمایت از سرمایه‌گذاری ارمنستان، اتریش، جمهوری آذربایجان، بحرین، بلاروس، بوسنی و هرزگوین، بلغارستان، کرواسی، فنلاند، فرانسه، گرجستان، آلمان، یونان، ایتالیا، قزاقستان، قرقیزستان، پاکستان، رومانی، اسپانیا، سوریه، سوئیس، تاجیکستان، تونس، ترکیه، اوکراین، یمن، مالزی، بنگلادش، چین، لبنان، مراکش، کره شمالی، عمان، هلند، قطر، آفریقای جنوبی، سودان، کره جنوبی، سریلانکا، تایلند و ازبکستان.

18. روزنامة رسمی، 1380، مذاکرات جلسة علنی مجلس شورای اسلامی، جلسة 154، شمارة 16517.

2. انگلیسی

19. Dugan, Christopher et al., (2008), Investor-State Arbitration, Oxford, Oxford University Press.

20. OECD, (2008), International Investment Law: Understanding Concepts and Tracking Innovations, OECD Publication.

21. Schefer, Krista (2016), International Investment Law: Text, Cases and Materials, 2nd ed, UK, Elgar.

22. Schreuer, Christoph et al., (2008), The Oxford Handbook of International Investment Law, Oxford, Oxford University Press.

23. Schreuer, Christoph (2001), The ICSID Convention - A Commentary, Cambridge, Cambridge University Press.

24. Sornarajah, Muthucumaraswamy (2010), The International Law on Foreign Investment, Cambridge, Cambridge University Press.

B) Articles

25. Burgstaller, Markus (2006), “Nationality of Corporate Investors and International Claims against the Investors Own State”, The Journal of World Investment & Trade, Volume 7, Issue 6, pp. 857–881.

26. Aguas del Tunari, S.A. v Republic of Bolivia, Case No. ARB/02/3, ICSID, 2005, (Decision on Respondent's Objections to Jurisdiction)

27. AIG Capital Partners, Inc. v Republic of Kazakhstan, Case No. ARB/01/6, ICSID, 2003, (Award).

28. Burimi SRL v Republic of Albania, Case No. ARB/l 1/18, ICSID, 2013, (Award).

29. Champion Trading Company Ameritrade International Inc., James T. Wahba, John B. Wahba, Timothy T. Wahba v Arab Republic of Egypt, Case No. ARB/02/9, ICSID, 2003, (Decision on Jurisdiction).

30. Eudoro A. Olguín v Republic of Paraguay, Case No. ARB/98/5, ICSID, 2001, (Award).

31. Hussein Nuaman Soufraki v United Arab Emirates, Case No. ARB/02/7, ICSID, 2004, (Award).

32. Ioan Micula, Viorel Micula and others v Romania (I), Case No. ARB/05/20 ICSID, 2013, (Award).

33. Iran-Us, Case No. 32-A/18-FT, IUSCT, 1984, (30 April 1984).

34. Mobil Corp. v Bolivarian Republic of Venezuela, Case No. ARB/07/27, ICSID, 2010, (Decision on Jurisdiction)

35. National Gas S.A.E. v Arab Republic of Egypt, Case No. ARB/I 1/7, ICSID, 2014, (Award).

36. Perenco Ecuador Ltd. v Republic of Ecuador, Case No. ARB/08/6, ICSID, 2014, (Decision on Remaining Issues of Jurisdiction and on Liability)

37. Saluka Investments Bv (The Netherlands) v The Czech Republic, UNCITRAL, 2006, (Partial Award).

38. Schering Corp. v Islamic Republic of Iran, Award No. 122-38-3, IUSCT, 1984, (16 April 1984).

39. Tokios Tokeles v Ukraine, Case No. ARB/ 02/ 18, ICSID, 2004, (Decision on Jurisdiction).

40. TSA Spectrum de Argentina S.A. v Argentine Republic, Case No. ARB/05/5, ICSID, 2008, (Award).

41. The Nottebohm case (Liechtenstein v Guatemala), 2nd phase, Judgment of 6 April 1955, 1955 ICJ Reports._||_

PLSQ

Faculty of Law and Political Science

فصلنامه مطالعات حقوق عمومی دانشگاه تهران

2423-8120

Faculty of Law and Political Science

175

10.22059/jplsq.2019.260341.1766

علمی-پژوهشی

واکاوی ساختار حقوقی- سیاسی حکومت در اندیشۀ ابوالأعلی مودودی

واکاوی نهاد حکومت در اندیشه سیاسی سید ابوالأعلی مودودی

بوذری‌نژاد

یحیی

دانشیار گروه علوم اجتماعی اسلامی دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران؛ تهران، ایران

آذرشب

عطیه

دانشجوی دکتری مردم‌شناسی دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران مرکزی؛ تهران، ایران

روستاخیز

بهروز

استادیار مردم ‏شناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران

21 12 2020

50 4 1587 1606 17 06 2018 31 12 2018

2020

https://jplsq.ut.ac.ir/article_77174.html

ضرورت اندیشه‌ورزی در خصوص یک مدل حاکمیتی به‌ویژه برای آن دسته از اندیشمندانی که همواره درصدد ابتنا یا توسعۀ حکومتی اسلامی بوده‌اند، ضرورتی آشکار به‌نظر می‌رسد. سید ابوالأعلی مودودی یکی از مصلحان اجتماعی و متفکران دینی برجسته در حوزۀ جغرافیای شبه قاره در قرن بیستم است که همچون بسیاری از اندیشمندان اسلامی دیگر، ردپای این مباحث را می‌توان در اندیشۀ دینی و سیاسی وی نیز جست‌وجو کرد. افکار مودودی تأثیرات وسیعی بر افراد و گروه‌های متعدد در کشورهای مختلف بر جای گذاشته و ازاین‌رو پژوهش حاضر در پی آن بوده است تا به بررسی نوع حکومت مطلوب و مدل حاکمیتی مطرح‌شده از سوی او بپردازد. به همین سبب درصدد بررسی جامع نظام حکومتی مطرح‌شده، عناصر و اجزای آن و نوع روابط موجود در بین آنها برآمده‌ایم. برای دستیابی به فهم بهتر مسئله نیز، از کتاب‌ها و آثار متعدد اعم از آثار مودودی و شرح و تفسیر این آثار بهره گرفته شده است. ماحصل پژوهش، نوع خاصی از حکومت را بازمی‌نماید که مودودی آن را تئودموکراسی خوانده و دارای مختصات مخصوص به خویش است که موجبات تمایز آن از دیگر حکومت‌ها را فراهم می‌آورد. در واقع، مودودی با توجه به آموزه‌های اسلامی درصدد احیای نوعی از حکومت اسلامی است که هم نشان از حکومت اسلامی اولیۀ زمان پیامبر و خلفا دارد و هم به‌نوعی می‌خواهد با مقتضیات زمان معاصر تطبیق یابد.

اندیشة سیاسی ایدئولوژی ابوالأعلی مودودی حکومت اسلامی خلافت

1. فارسی و عربی

الف) کتاب‌ها

1. قران کریم.

2. انجیل یوحنا.

3. بارکزهی، عابدحسین (1380)، جماعت اسلامی پاکستان، تهران: احسان.

4. حبیبی، ضامن‌علی (1386)، حکومت دینی در اندیشۀ امام خمینی (ره) و ابوالاعلی مودودی، قم: مرکز جهانی علوم اسلامی.

5. حسنی، عبدالحی (1382)، نزهه الخواطر، بیروت: دار ابن حزم.

6. زرین‌کوب، عبدالحسین (1378)، دو قرن سکوت، تهران: سخن.

7. سلامی، نذیر احمد (1388)، اندیشه‌های اسلامی در سخنان امام ابوالأعلی مودودی، تهران: احسان.

8. فرمانفرمائیان، مهدی (1388)، فرق تسنن، تهران: ادیان.

9. گیلانی، سید اسعد (1394)، سید ابوالاعلی مودودی. ترجمه نذیر احمد سلامی، تهران: احسان.

10. مرکز فرهنگ و معارف قران (1385)، دایره‌المعارف قران کریم؛ ج پنجم، قم: بوستان کتاب.

11. مودودی، ابوالأعلی (1344)، برنامه انقلاب اسلامی. ترجمه سید غلامرضا ساعدی. تهران: اتحاد.

12. ـــــــــــــــــــ (1346)، روش زندگی در اسلام. ترجمۀ احمد فرزانه؛ با مقدمۀ سید هادی خسروشاهی. تهران: کتابخانۀ ارشاد.

13. ـــــــــــــــــــ (1968 م.)، حقوق أهل الذمه فی الدوله الإسلامیه، تعریب محمدکاظم سباق، بیروت: مؤسسۀ الرساله.

14. ـــــــــــــــــــ (1352). تئوری سیاسی اسلام، ترجمۀ محمدمهدی حیدرپور، تهران: بعثت.

15. ـــــــــــــــــــ (1353). تفهیم القرآن؛ ج 3 و 4، لاهور: ترجمان القرآن.

17. ـــــــــــــــــــ (1405 ق)، خلافت و ملوکلیت. ترجمه خلیل احمد ساعدی. پاوه: بیان.

18. ـــــــــــــــــــ (1364)، جهاد نور، ترجمۀ محمد اسماعیلی، تهران: فرهنگ.

19. ـــــــــــــــــــ؛ البنا، حسن و سید قطب (1996). الجهاد فی سبیل الله، لاهور: العروبه للدعوه الاسلامیه.

20. ـــــــــــــــــــ (1388)، مفاهیم اساسی در خطبه‌های نماز جمعه، ترجمۀ آفتاب اصغر، تهران: احسان.

21. ـــــــــــــــــــ (1392)، دعوت و دعوت‌گر، ترجمۀ عبدالغنی سلیم قنبرزهی، تهران: احسان.

22. ـــــــــــــــــــ (1396)، اسلام در دنیای امروز، ترجمۀ احمد فرزانه، قم: شفق.

23. ـــــــــــــــــــ (بی‌تا)، اسلام و جاهلیت. ترجمۀ عبیدالله اسد، نشر الکترونیک: وب‌سایت کتابخانۀ عقیده.

ب) مقالات

24. اکوانی، حمداله؛ قربانی خنامان، آزاده (1393)، «مقایسۀ حکومت در اندیشۀ شهید مطهری و علامه مودودی»، اولین کنگرۀ ملی تفکر و پژوهش دینی، قم.

25. اکوانی، حمداله؛ شکوه منصورخانی، زینب (1395)، «مردم‌سالاری دینی در گفتمان اسلام سیاسی؛ بررسی اندیشۀ امام خمینی (ره) و ابوالأعلی مودودی»، پژوهشنامۀ انقلاب اسلامی، دورۀ ششم، ش 19: ص 19- 1.

26. امیرخانی، علی (1389)، «ابوالأعلی مودودی و جریان نوسلفی‌گری». نشریۀ معرفت کلامی، دورۀ اول، ش3، ص 172-141.

27. زاهد، فیاض؛ صدقی، ماجد (1395)، «نگاه مختصری به اندیشه‌های ابوالأعلی مودودی»، مجلة مطالعات تاریخ اسلام، دورة هشتم، ش 31، ص 133- 113.

28. عراقچی، سید عباس (1378)، «اندیشه‌های سیاسی ابوالأعلی مودودی و جنبش احیاءطلبی اسلامی»، مجلۀ مطالعات خاورمیانه، دورۀ ششم، ش 19، ص 106- 73.

29. علوی‌پور، محسن؛ حسنی‌فر، عبدالرسول (1393). «فراز و فرود حزب جماعت اسلامی پاکستان؛ با تأکید بر اندیشه‌های ابوالعلاء مودودی»، مجلة مطالعات شبه قاره، دورۀ ششم، ش 20، ص 122- 89.

30. قیصری، نوراله؛ غلامی علم، ناصر (1389). «تفاوت تبیین حکومت در اندیشۀ سیاسی امام و ابوالأعلی مودودی»، پژوهشنامۀ متین، دورۀ دوازدهم، ش 47، ص 76- 61.

31. کاظمی، سید حسن مهدی (1389)، «بررسی مبانی نظری تقریبی امام خمینی (ره) و مولانا مودودی». 32. پژوهشنامۀ حکمت و فلسفۀ اسلامی، دورۀ هشتم، ش 31، ص 184- 167.

32. مطیعی‌امین، حسین (1382)، «نشر اسلامی در هند، تفکر کلاسیک»، نشریۀ ماه دین، ش 75-74، ص 15-3.

2. انگلیسی

33. Ahmad, Khursid (1961), Studies in the family law of Islam. Karachi.

34. Bahadur, Kalim (1977), The Jamaati Islami. New Delhi: Chetana Publication.

35. Binder, Leonard (1963), Religion and Politics in Pakistan. Berkeley and Los Angeles: University of California Press.

36. Khalid, Rahman; Sahibzada, Mohibul haq & Moshfiq Ahmed (1999), Jama'at_e_islami and National and International Politics, Islamabad: Booktrades.

37. Khalidi, Omar (2004). Between Muslim Nationalists and Nationalist Muslims: Mawdudi's Thoughts on Indian Muslims. Dehli: Institute of Objective Studies.

38. Mawdudi, Abul Ala (1967), Ethical viewpoint of Islam. Lahore: Islamic publications.

39. ــــــــــــــــــ (1968), Tahrik-I Islami ki akhlaqi bunyaden. Lahore: Islamic publications.

40. ــــــــــــــــــ (1970), Shahadat-I haqq. Lahore: Islamic publications.

41. ــــــــــــــــــ (1982), let us be Muslims. Edited by: Khurram Murad. U.K: Islamic Foundation.

42. ــــــــــــــــــ (1988), Asr-I hazer main ummat-I muslimah ke masail awr unka hall. Lahore: Islamic publications.

43. ــــــــــــــــــ (1995), Human rights in Islam. Lahore: Islamic publications.

44. ــــــــــــــــــ (2011), Islamic economic system. Edited by: Khurshid Ahmad. U.K: Islamic Foundation.

45. Nasr, Seyyed Vali Reza (1994), The Vanguard of the Islamic Revolution: The Jama'at-i Islami of Pakistan. Berkeley and Los Angeles: University of California Press.

46. Nasr, Seyyed Vali Reza (1996), Mawdudi and the Making of Islamic Revivalism. Oxford: Oxford University Press.

47. Walzer, Michael (1965), The revolution of saints: a study in the origins of radical politics. Cambridge: Harvard University Press

48. Zakirullah Firdausi, Mohd (2014), Political Ideology of Abul ALA Maududi. Lulu Press.

B( Articles

49. Adams, J Charles (1983), "Mawdudi and the Islamic State", In john L. Esposito (ed.), voices of resurgent Islam, New York: Oxford University Press.

50. Ahmad, Khursid (1983), "The nature of Islamic resurgence". In john L. Esposito (ed.), voices of resurgent Islam. New York: Oxford University Press.

51. Ahmad, Khursid & Zafar Ishaq Ansari (1979), "Mawlana Sayyid Abul Ala Mawdudi: An introduction to his vision of Islam and Islamic Rivival". In Khurshid Ahmad & Zafar Ishaq Ansari (ed.), Islamic Perspectives: Studies in Honour of Mawlana Sayyid Abul A'la Mawdudi. U.K: Islamic Foundation.

52. Brohi, Allahbukhsh (1979), "Mawlana Abul Ala Mawdudi: The man, The scholar, the reformer", In Khurshid Ahmad & Zafar Ishaq Ansari (ed.), Islamic Perspectives: Studies in Honour of Mawlana Sayyid Abul A'la Mawdudi: Pp 289-312. U.K: Islamic Foundation._||_

PLSQ

Faculty of Law and Political Science

فصلنامه مطالعات حقوق عمومی دانشگاه تهران

2423-8120

Faculty of Law and Political Science

175

10.22059/jplsq.2019.266790.1835

علمی-پژوهشی

محدودیت اعمال صلاحیت کیفری دولت ساحلی در امور کشتی خارجی در پرتو رویۀ قضایی بین‌المللی

محدودیت اعمال صلاحیت کیفری دولت ساحلی در امور کشتی خارجی در پرتو رویه قضایی بین‌المللی

صالحی

جواد

دانشیار، گروه حقوق، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

21 12 2020

50 4 1607 1622 04 10 2018 31 12 2018

2020

https://jplsq.ut.ac.ir/article_77706.html

محیط زیست دریاها و بهره‌برداری از منابع منطقۀ انحصاری اقتصادی و فلات قاره تحت حقوق حاکمه دولت ساحلی تابعی از مقررات کنوانسیون حقوق دریاهاست. از این‌رو اعمال صلاحیت کیفری دولت ساحلی بر کشتی‌های خارجی تحت تابعیت دولت ثالث در منطقۀ انحصاری اقتصادی و دریاهای آزاد در بیشتر موارد ممنوع است. توقیف کشتی خارجی و بازداشت خدمۀ بیگانۀ آن در مناطق فراساحلی از سوی دولت ساحلی دخالت در امور دولت صاحب‌پرچم کشتی و اعمال صلاحیت آن است. دخالت دولت ساحلی در رسیدگی به عملکرد غیرقانونی کشتی خارجی در مناطق فراساحلی محدود به مقررات مواد 73 و 101 کنوانسیون حقوق دریاها در زمینۀ منابع زندۀ دریایی یا دزدی دریایی است. تسری اعمال صلاحیت کیفری فراساحلی دولت ساحلی در بهره‌برداری از منابع غیرزنده یا فعالیت سکوهای نفتی در جایی که فعالیت غیرقانونی از سوی کشتی خارجی و خدمۀ دارای تابعیت بیگانه صورت می‌گیرد، با مقررات کنوانسیون حقوق دریاها انطباقی ندارد. رویۀ قضایی دیوان داوری و دیوان بین‌المللی حقوق دریاها در پروندۀ کشتی آرکتیک‌سانرایز نیز مؤید همین برداشت است.

دولت ساحلی دولت صاحب پرچم دیوان بین‌المللی حقوق دریاها صلاحیت کیفری فراساحلی منطقۀ انحصاری اقتصادی

1. فارسی

الف) کتاب‌ها

1. پوربافرانی، حسن (1398)، حقوق جزای بین‌الملل، چ دوازدهم، تهران: جنگل.

2. خالقی، علی (1398)، آیین دادرسی کیفری، ج 1، چ سی‌ونهم، تهران: شهر دانش.

ب) مقالات

3. سبحانی‌فر، محمدجواد؛ نبوی، مهدی (1392)، «تئوری تأسیس دادگاه بین‌المللی برای مبارزه با جرم دزدی دریایی»، فصلنامة حقوق، دورة 43، ش 4، ص 128-113.

4. شاملو، باقر؛ سجادی، احمد (1397)، «چالش‌های نظام حقوق بین‌الملل معاصر در مبارزة مؤثر با دزدی دریایی»، آموزه‌های حقوق کیفری، ش 15، ص 126-93.

5. شیروی، عبدالحسین؛ شعبانی‌جهرمی، فریده (1396)، «بررسی وضعیت حقوقی دستگاه‌های حفاری فراساحلی»، مطالعات حقوق تطبیقی، دورۀ 8، ش 2، ص 636-607.

6. صالحی، جواد (1395)، «نظریۀ مشورتی دیوان بین‌المللی حقوق دریاها؛ تجلی تعهدات دولت صاحب‌پرچم راجع به صید غیرمجاز کشتی حامل پرچم وی در منطقۀ انحصاری اقتصادی دولت ثالث»، مجلۀ اقیانوس‌شناسی، ش 28، ص 12-1.

7. صالحی، جواد (1398)، «مسئولیت جبران خسارت به محیط زیست منطقۀ اعماق دریاها در حقوق بین‌الملل عرفی و رویکرد متناقض شعبۀ حل اختلاف بستر دریاها»، فصلنامۀ مطالعات حقوق عمومی، دورة 49، ش 1، ص 211-195.

8. کریمی‌پاشاکی، سجاد؛ یحیی‌پور، محمدصادق؛ کاظمی‌پور، علی (1395)، «تأثیر دزدی دریایی بر امنیت مناطق دریایی کشور سومالی»، نگرش‌های نو در جغرافیای انسانی، ش 3، ص 84-67.

9. مدنی، ضیاءالدین (1392)، تنوع در راهکار یا پیچیدگی در ساختار، روش‌های مسالمت‌آمیز حل‌وفصل اختلافات بین‌المللی حادث در نتیجۀ انجام فعالیت‌های تحقیقاتی علمی دریایی در کنوانسیون 1982 ملل متحد حقوق دریاها، مجلۀ علوم و فنون دریایی، دورة 12، ش 2، ص 80-66.

10. میرحسینی، مجید؛ خامسی‌پور، فرسیما (1393)، «قانون حاکم بر دعاوی مسئولیت مدنی ناشی از تخریب محیط زیست در حقوق اتحادیۀ اروپا و ایران»، فصلنامة راهبرد، ش 73، ص 92-73.

11. میرعباسی، باقر؛ امیرشعبانی، ابوطالب (1396)، «وضعیت سوخت‌رسانی در منطقة انحصاری اقتصادی و سایر مناطق دریایی با تکیه بر رویة قضایی دادگاه بین‌المللی حقوق دریاها»، مطالعات حقوق عمومی، دورة 47، ش 2، ص 279-265.

2. انگلیسی

12. Caddell, Richard (2014), ‘Platforms, Protestors and Provisional Measures: The Arctic Sunrise Dispute and Environmental Activism at Sea’ in M. Ambrus, and R. A. Wessel (ed), Netherlands Year Book International Law, Vol. 45, Cambridge University Press.

13. Peiris, Nuwan (2015), ‘Arctic Sunrise from Itlos: The Arctic Surprise and in Search of a Balanced Order’ in Chircop, A., and Coffen-Smout S., (ed), Ocean Year Book, No. 29, Martinus Nijhoff Publishers.

14. Wildhaber, Luzius (2005), Aspects of the Freedoms of Expression and Association Under the European Convention in Human Rights: in Sergio A Fabris (ed), Trends in the International Law of Human Rights, Studies in Honour of Professor Antônio Cançado Trindade, Vol. 3, Oxford University Press.

B) Articles

15. Beckman, Robert (2014), “UNCLOS part XV and the South China Sea”, in; Jayakumar, S.; Tommy Koh, Robert Beckman (eds), The South China Sea Disputes and Law of the Sea, Edward Elgar Publishing Limited, pp. 229-264.

16. Dolidze, Anna (2014), “The Arctic Sunrise and NGOs in International Judicial Proceedings”, American Society of International Law, No. 18, Vol.1, pp. 111-123.

17. Farnell, Gian M. (2014), “Back to Lotus? A Recent Decision by the Supreme Court of India on an Incident of Navigation in the Contiguous Zone”, International Community Law Review, Vol. 16, pp. 106-122.

18. Guilfoyle, Douglas & Cameron A. Miles (2014), ‘Provisional Measures and the MV Arctic Sunrise, American Journal of International Law, No. 108, Vol.2, pp. 271-287.

19. Laina, Eustathia (2015), “The “Arctic Sunrise” Case Provisional Measures Ordered”, Environmental Policy and Law, No. 45-46, pp. 266-269.

20. Rieter, Eva (2015), “Introductory note to the "Arctic Sunrise"; Case (Netherlands/Russia)(Itlos)”, International Legal Materials, No. 53, Vol.4, pp. 603-619.

B) Cases and Documents

21. Greenpeace International (2013), Amicus Curiae Submission by Stitching Greenpeace Council, Available at: www.greenpeace.org/international/Global /international/briefings/climate/2013/ITLOS-amicus-curiae-brief-30102013.Pdf.

22. International Maritime Organization (2010), Assuring Safety during Demonstrations, Protests or Confrontations on the High Seas, Resolution No. MSC.303 (87), Available at: https://www.navcen.uscg.gov/pdf/marcomms/imo/ msc_resolutions/MSC303(87).pdf.

23. International Tribunal for the Law of the Sea (2013), Arctic Sunrise Case, Netherlands v. Russia, Case No. 22, Order of 22 Nov. 2013, Available at: http://www.itlos.org/fileadmin/itlos/documents/cases/case_no.22/Order/C22_Ord_22_1l_2013_orig_Eng.pdf.

24. International Tribunal for the Law of the Sea (2014), Arctic Sunrise Arbitration, Netherlands v. Russia, Award on Jurisdiction, Case No. 2014-02, Available at: www.pcacases.com/web/sendAttach/1325.

25. International Tribunal for the Law of the Sea (2015), Arctic Sunrise Arbitration, Netherlands v. Russia, Award on the Merits, Case No. 2014-02, Available at: www.pcacases.com/web/sendAttach/1438.

26. International Whaling Commission (2011), Resolution on Safety at Sea, No. 2011-2:. Available at: www.iwc.int.

27. Ministry of Foreign Affairs of the Russian Federation (2013), Certain legal Issues Highlighted by the Action of the Arctic Sunrise against Prirazlomnaya Platform._||_

PLSQ

Faculty of Law and Political Science

فصلنامه مطالعات حقوق عمومی دانشگاه تهران

2423-8120

Faculty of Law and Political Science

175

10.22059/jplsq.2019.270383.1870

علمی-پژوهشی

ماهیت حقوقی قواعد سازمان‌های بین‌المللی: داخلی یا بین‌المللی

ماهیت حقوقی قواعد سازمانهای بین المللی: داخلی یا بین المللی

حدادی

مهدی

استادیار، گروه حقوق بین‌الملل و عمومی، پردیس فارابی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

اسمخانی

رضا

دانشجوی دکتری حقوق بین‌الملل، پردیس فارابی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

21 12 2020

50 4 1623 1642 28 11 2018 24 06 2019

2020

https://jplsq.ut.ac.ir/article_77604.html

از ابتدای پیدایش سازمان‌های بین‌المللی همواره دو نوع کارکرد برای سازمان‌ها درنظر گرفته می‌شد. برخی سازمان‌ها را بازیگران حقوقی مستقل قلمداد می‌کردند و عده‌ای آنها را صرفاً ابزاری برای تحقق اهداف دولت‌های مؤسسشان می‌پنداشتند. در پرتو این دو طرز تلقی، دو نگاه حقوقی متفاوت نسبت به قوانین تولیدشده در درون سازمان‌های بین‌المللی نیز شکل گرفت. براساس نگاه نخست قواعد سازمان همچون حقوق دولت‌ها، جزء حقوق داخلی سازمان محسوب شده و جدا از حقوق بین‌الملل تلقی می‌شد و براساس نگاه دوم قواعد سازمان تنها بخشی از پیکرة حقوق بین‌الملل تلقی می‌شد. هریک از این دو دیدگاه تبعات کاملاً جداگانه‌ای به‌ویژه از حیث توصیف اعمال سازمان‌های بین‌المللی، مسئولیت بین‌المللی سازمان‌ها، توالی قواعد مربوط به سازمان‌ها و... خواهد داشت. در این مقاله با اشاره به خلأها و ایرادات وارد بر هر کدام از این دو نگاه، استدلال شده که اتخاذ یک رویکرد دوبعدی در مورد ماهیت قواعد سازمان‌های بین‌المللی ضمن حفظ استقلال حقوقی سازمان‌ها، به جلوگیری از چندپارچگی حقوق بین‌الملل کمک خواهد کرد.

حقوق بین‌الملل حقوق داخلی قواعد سازمان‌های بین‌المللی ماهیت تک‌بعدی ماهیت دوبعدی

1. فارسی

الف)کتاب‌ها

1. اسلون، جیمز؛ هرناندز، گلیدر (1396)، دیوان بین‌المللی دادگستری و توسعۀ حقوق سازمانی سازمان ملل متحد، ترجمۀ مهدی حدادی، سیامک کریمی، تهران: خرسندی.

ب) مقالات

2. بهفر، ملیحه (1396)، «مشروعیت ارزیابی دولت‌ها در اجرای قطعنامه‌های تحریمی شورای امنیت با تأکید بر عملکرد اتحادیۀ اروپا»، فصلنامۀ مطالعات حقوق عمومی، دورۀ 47، ش 4، صص 1067-1086.

2. انگلیسی

3. Alvarez, Jose (2006), International Organizations as Law-makers, Oxford University Press.

4. Anzilotti, Dionisio (1929), Cours de droit international, Paris, Recueil Sirey.

5. Brölmann, Catherine (2007), The Institutional Veil in Public International Law: International Organisations and the Law of Treaties, Hart Publishing, Oxford.

6. Collins, Richard (2011), Non-State Actors in International Institutional Law, in d’Aspermont, Jean (ed.) Participants in the international Legal System: Multiple Perspectives on Non-State Actors in International Law,Routledge, Abingdon.

7. Klabbers, Jan (2009) An Introduction to International Institutional Law Cambridge University Press.

8. M. Virally, ‘La notion de fonction dans la théorie de l’organisation internationales’, in Mélanges offerts à Charles Rousseau: La Communauté internationale (Pedone Paris, 1974) pp. 277–300.

9. Pauwelyn, Joost (2003), Conflict of Norms in Public International Law: How WTO Law Relates to Other Rules of International Law, Cambridge University Press.

10. Petman, J, (2010), Deformalization of International Organisation’, in Klabbers & Wallendahl (eds.), Research Handbook on International Organizations Law: Between Functionalism and Constitutionalism, Edward Elgar, Cheltenham.

11. Sato, Tetsuo (1996), Evolving Constitutions of International Organizations, Kluwer Law International.

12. Schermers, Henry & Blokker, Niels (2003), International Institutional Law: Unity within Diversity, Boston: Martinus Nijhoff Publishers.

13. Seyersted, Finn (2008), Common Law of International Organizations, Martinus Nijhoff, Leiden, Boston.

14. Mendelson, M, H, (1998), The Nicaragua Case andCustomary International Law’, in W.E. Butler (ed.), The Non-Use of Force in International Law, Dordrecht: Nijhoff.

15. White, Nigel (2006), The Law of International Organisations (2nd edn), Manchester: Manchester University Press.

B) Articles

16. Ahlborn, Christian, (2011), "The rules of international organizations and the law of international responsibility", International Organizations Law Review, Vol. 8, pp. 397-482.

17. Akehurst, Michael, (1987), "Nicaragua v. United States of America", Indian J Int’l L, Vol. 27, pp. 357-360.

18. Bederman, David, (1995-1996), "The Souls of International Organizations: Legal Personality and the Lighthouse at Cape Spartel", Virginia Journal of International Law, Vol. 36, pp. 275-277.

19. Brölmann, Catherine, (2015), "Member States and International Legal Responsibility: Developments of the Institutional Veil", International Organizations Law Review, vol. 12(2), pp. 358-381.

20. Charlesworth, Hillary, (1984-87), "Customary International Law and the Nicaragua Case", Australian Year Book of Int’l L, Vol. 11, pp. 1-31.

21. Donaghue, Stephen, (1995), "Normative Habits, Genuine Beliefs and Evolving Law: Nicaragua and the Theory of Customary International Law", Australian Year Book of Int’l L, Vol. 16. pp. 327- 344.

22. D'Aspremont, Jean, (2014), "The Law of International Organizations and the Art of Reconciliation", International Organizations Law Review, Vol. 11, pp. 428-453.

23. Fassbender, Bardo, (1998), "The United Nations Charter as Constitution of the International Community", Columbia Journal of Transnational Law, vol. 36, pp. 529-619.

24. Fidler, David, (2005), "From International Sanitary Conventions to Global Health Security: The New International Health Regulations", Chinese Journal of International Law, Vol. 4(2), pp. 325-392.

25. Gasbarri, Lorenzo, (2016), "Al-Dulimi and Competing Concepts of International Organizations", European Forum, Vol. 1(3), pp. 1117-1125.

26. Gasbarri, Lorenzo, (2017)," The Dual Legality of the Rules of International Organizations", International Organizations Law Review, Vol. 14(1), pp. 87-119.

27. Gasbarri, Lorenzo, (2017), "The International Responsibility of the European Union and the Legal Nature of the Rules of International Organizations", Jean Monnet Working Papers, The City Law School, City University of London, No. 04/2017.

28. Henkin, Louis, (1969), "International Organization and the Rule of Law", Int’l Org, Vol. 23, p. 565.

29. Hilpold, Peter, (2009), "EU Law and UN Law in Conflict: The Kadi Case", Max Planck Yearbook of United Nations Law, Volume 13(1), 141-181.

30. Jan Kuijper, Pieter, (1994), "The Law of GATT as a Special Field of International Law, Ignorance, Further Refinement or Self-Contained System of International Law?", Netherlands Yearbook of International Law, Vol. 25, pp. 227-257.

31. Klabbers, Jan, (2015), "The Emergence of Functionalism in International Institutional Law: Colonial Inspirations: International Institutional Law", European Journal of International Law, Vol. 25(3), pp. 645-675.

32. Klabbers, Jan, (2015), "The EJIL Foreword: The Transformation of International Organizations Law", European Journal of International Law Vol. 26(1), pp. 9-82.

33. Öberg, Marko, (2006), "The Legal Effects of Resolutions of the UN Security Council and General Assembly in the Jurisprudence of the ICJ", EJIL, Vol. 16(5), pp. 879-906.

34. Seyersted, Finn, (1963), "Objective International Personality of Intergovernmental Organisations: Do Their Capacities Really Depend upon Their Constitutions?", The American Journal of International Law, Vol. 58(4), p. 112.

C) Case Law

35. Accordance with International Law of Unilateral Declaration of Independence in Respect of Kosovo, (2010), ICJ Advisory Opinion.

36. Effect of Awards of Compensation made by the United Nations Administrative Tribunal,(1954), Icj Rep. 47.

37. Legality of the Use or Threat of Nuclear Weapons, ICJ Rep.1996.

38. Questions of Interpretation and Application of the 1971 Montreal Convention Arising from the Aerial Incident at Lockerbie (Libyan Arab Jamahiriya v. US and UK), Provisional Measures, ICJ Reports 1992.

39. Reparation for Injuries Suffered in the Service of the United Nations, ICJ Rep.1949.

40. Judgement of the Court (Grand Chamber) of 3 September 2008- Yassin Abdullah Kadi, Al Barakaat International Foundation v Council of the European Union and Commission of the European Communities.

D) UN Documents

41. Draft articles on the responsibility of international organizations, with commentaries, (2011)..

42. ILC Yearbook, (2001), vol. II (Part Two).

ILC Yearbook (2003), Report fifty-fifth session, vol.II (Part Two)

43. ILC Yearbook (2005), Summary record of the 2843rd meeting, UN Doc. A/CN.4/SER.A/2005

UN Doc. A/CN.4/L.682, (2006).

- UN Doc. A/CN.4/553, (2005).

- UN Doc, A/64/10, (2009).

- Vienna Convention on the Representation of States in their Relations with International Organizations of a Universal Character, (1975), UN Doc. A/CONF. 67/16._||_

PLSQ

Faculty of Law and Political Science

فصلنامه مطالعات حقوق عمومی دانشگاه تهران

2423-8120

Faculty of Law and Political Science

175

10.22059/jplsq.2018.261823.1789

علمی-پژوهشی

قانون حاکم و تأثیر آن بر پروندة فروش نظامی خارجی (FMS) در دیوان دعاوی ایران و ایالات متحده

قانون حاکم و تأثیر آن بر پرونده فروش نظامی خارجی (FMS) در دیوان دعاوی ایران و ایالات متحده

عرب چادگانی

رضا

دانش‌آموختۀ دکتری حقوق بین‌الملل، دانشکدة حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران، تهران، ایران

22 09 2020

50 4 1643 1662 12 07 2018 10 09 2018

2020

https://jplsq.ut.ac.ir/article_77576.html

دعوای ب-1 مربوط به فروش‌های نظامی ایالات‌ متحده به ایران پیش از انقلاب ‌اسلامی است که به‌عنوان بزرگ‌ترین پروندۀ مطرح در دیوان دعاوی ایران و ایالات ‌متحده (دیوان) و یکی از تمهیدات پایان دادن به اختلافات موجود بین طرفین در بیانیه‌های الجزایر، از سال 1981 تاکنون در حال ‌رسیدگی است. از آنجا که تاکنون پژوهش مستقلی در خصوص این دعوا چه به لحاظ ماهیت و ابعاد و چه به لحاظ آرای صادره و رویه انجام نگرفته است، در این پژوهش تلاش می‌شود تا با استفاده از اسناد ثبت‌شدۀ طرفین در دیوان با معرفی کوتاهی از ماهیت دعوای ب-1 و روند رسیدگی آن، همراه با تجزیه‌وتحلیل رویۀ دیوان به‌ویژه در آرای جزیی صادره در همین پرونده، به چالش تعیین قانون حاکم در دیوان به‌منزلۀ تأثیرگذارترین انتخاب دیوان بر روند رسیدگی پرداخته شود تا در پرتو آن امکان بررسی شیوة احتمالی دیوان در تعیین قانون حاکم بر دعوا فراهم شود.

ادعای 2 و 3 آرای جزیی دعوای ب-1 دیوان دعاوی ایران و ایالات ‌متحده قانون حاکم

1. فارسی

کتاب‏ها

1. انصاری معین، پرویز (1392)، حقوق تجارت بین‌الملل، چ دوم، تهران: میزان.

2. سادات میدانی، سید حسین (1391)، دیوان بین‌المللی دادگستری- ادلۀ اثبات دعوی، ج 3، چ دوم، تهران: جنگل.

3. کاتوزیان، ناصر (1391)، اثبات و دلیل اثبات، ج 1، قواعد عمومی اثبات، اقرار و سند، چ هشتم، تهران: میزان، زمستان 1392.

2. انگلیسی

1. Aldrich, George H.(1996), The Jurisprudence of the Iran-United States Claims Tribunal, Clarendon Press, Oxford.

2. Brower, Charles N. & Brueschke, Jason D.(1998), The Iran-United States Claims Tribunal, Martinus Nijhoff , New York.

B) Iran-U.S. Claims Tribunal (I.U.S.C.T)

3. I.U.S.C.T.(1981), Case B1, Doc. 1, Statement of Claim of Ministry of National Defense.

4. I.U.S.C.T.(1982), Case B1, Doc. 83: statement of defense and counterclaim of U.S.

5. I.U.S.C.T.(1982), Case B1, Doc. 127, Supplement No.2 to - Statement of Claim of Ministry Of National Defense.

6. I.U.S.C.T.(1982), Case B1, Doc. 148, Replication Reply to the points Raised in the Statement of Defense of U.S.G.

7. I.U.S.C.T.(1983), Case B1, Doc. 199, (Claim No.4), Full Tribunal, Order.

8. I.U.S.C.T.(1984),Case B1, Doc. 227, Transcript of Hearing November 7, 1983.

9. I.U.S.C.T.(1986), Case B1, Doc. 476, (Claim No.4), Full Tribunal: Final Joint Report in Case No. B1, Claim 4.

10. I.U.S.C.T.(1986), Case B1, Doc. 485, (Claim No.2&3), AWARD NO. ITL 60-BI-FT, Interluctory Award.

11. I.U.S.C.T.(1986), Case B1, Doc. 515, (Claim No.4), Full Tribunal: request for a partial award concerning claimant's defence articles held by the respondent.

12. I.U.S.C.T.(1987), Case B1, Doc. 523, (Claim No.4), Full Tribunal: Comments of USA.

13. I.U.S.C.T.(1987), Case B1, Doc. 524, (Claim No.1), Full Tribunal, Order.

14. I.U.S.C.T.(1987), Case B1, Doc. 556, (Claim No.4), Full Tribunal, United States Hearing Memorial.

15. I.U.S.C.T.(1987), Case B1, Doc. 558, (Claim No.4), Full Tribunal, Claimant's Hearing Memorial and Additional Evidence in Support of that Portion of Claim 4 Forming the Subject of the Request for a Partial Award, Doc. No.515.

16. I.U.S.C.T.(1988), Case B1, Doc. 593 (Claim No.5), Full Tribunal, Full Tribunal; Award NO. 370-B1-FT (16 June 1988).

17. I.U.S.C.T.(1988), Case B1, Doc. 601 (Claim No.4), Full Tribunal, Case No. Bl (Claim- 4) Full Tribunal; Award NO. 382-B1-FT (31 August 1988).

18. I.U.S.C.T.(1989), Case B1, Doc. 664, (Claim No.2&3), Full Tribunal, Order.

19. I.U.S.C.T.(1991), Case B1, doc. 860, Case No. Bl (Claim 4) Full Tribunal; Partial Award on Agreed Terms, NO. 525-B1-FT (2 Dec. 1991)

20. I.U.S.C.T.(1998), Case B1, Doc. 1556, (Claim No.2&3), Part I: Brief, Volume II of II, Rebuttal of the United States Concerning Responsibility for Termination Costs

21. I.U.S.C.T.(2002), Case B1, Doc. 1726, (Claim No.2&3), Rebuttal Memorial of the Islamic Republic of Iran Concerning 130 FMS Cases.

22. I.U.S.C.T.(2012), Case B1, Doc. 2258, Brief and Evidence of the United States in Rebuttal General Issues Brief.

C) Iran-U.S. Claims Tribunal Reports (I.U.S.T.C.R)

23. I.U.S.C.T. R, Vol. 04,(1985) CMI International v Ministry of Roads and Transport,

24. I.U.S.C.T. R, Vol. 13 (1986), Anaconda-Iran, Inc. v. Iran, (Dec. 10, 1986)

25. I.U.S.C.T. R, Vol. 16 (1987), Mobil Oil Iran, Inc. v. Iran, (July 14, 1987)

26. I.U.S.C.T. R, Vol. 32(1996), United States v. Iran, Case B36._||_

PLSQ

Faculty of Law and Political Science

فصلنامه مطالعات حقوق عمومی دانشگاه تهران

2423-8120

Faculty of Law and Political Science

175

10.22059/jplsq.2019.288236.2154

علمی-پژوهشی

حق بر آب در پیکرۀ حقوق بین‌الملل و حمایت از آن در داوری سرمایه‌گذاری بین‌المللی

حق بر آب در پیکره حقوق بین الملل و حمایت از آن در داوری سرمایه گذاری بین المللی

گراوند

فرشاد

دانش‌آموختۀ دکتری حقوق بین‌الملل، دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران، تهران، ایران

21 12 2020

50 4 1683 1705 01 09 2019 23 09 2019

2020

https://jplsq.ut.ac.ir/article_77598.html

این نوشتار به بررسی مبانی حقوقی حق بر آب در حقوق بین‌الملل و همچنین رعایت آن در رویۀ محاکم ملی و محاکم داوری در اختلافات سرمایه‌گذاری مربوط به حوزۀ آب می‌پردازد. حق بر آب هنوز در هیچ معاهدۀ جهانی به‌صراحت شناخته نشده است. لکن کمیتۀ حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی طی تفسیر عام شمارۀ 15 مصوب 2002 حق بر آب را که قبلاً در منشور حقوق بین‌المللی بشر وجود داشت، به‌صراحت به‌عنوان یک حق مستقل اعلام کرد. مجمع عمومی و شورای حقوق بشر نیز در سال 2010 این حق را به رسمیت شناختند. این حق از لحاظ محتوا، دامنه و همچنین ضمانت اجرا با ابهاماتی مواجه است، ولی شناسایی روزافزون آن در نظام حقوقی دولت‌ها، قابلیت تعقیب آن در محاکم و سازوکارهای نظارتی شورای حقوق بشر جملگی نشان می‌دهند که موجودیت مستقلی یافته است. حقوق بین‌الملل عرفی نیز مؤید این ادعاست. در پایان، ضمن بررسی رویۀ محاکم داوری در اختلافات سرمایه‌گذاری این یافته به‌دست آمده است که این محاکم نه‌تنها بر موجودیت این حق صحه گذاشته‌اند، بلکه تعهدات دولت‌ها در خصوص حق بر آب شهروندان را به‌طور موازی و همسنگ با تعهدات سرمایه‌گذار خارجی اعمال کرده‌اند.

تفسیر عام شمارۀ 15 حق بر آب داوری سرمایه‌گذاری بین‌المللی منشور بین‌المللی حقوق بشر

1. فارسی

الف) کتاب

1. کاپونئر، دانته آگوستو (2007)، اصول حقوق و مدیریت آب، ترجمة دکتر محسن عبداللهی و اصلی عباسی (1392)، تهران: شهر دانش.

2. انگلیسی

2. Chaisse, Julian et al, (2017), Asia’s Changing International Investment Regime: Sustainability, Regionalization, and Arbitration, Sringer.

3. Singh, Nandita, (2016), The Human Right to Water: From Concept to Reality, Springer.

4. Viljoen, Frans (2012), International Human Rights Law in Africa, Oxford Scholarship Online.

5. Hildering, Antoinette (2006), International Law, Sustainable Development, Water Management, Ebouron Publishers.

6. Riedel, Eibe, (2005), The Human right to Water, Germany, Berlin.

7. Niyi-Gafar, Oluwabunmi Lucy, (2016), Adpoting a Human Rights-based Approach to Access to Water in Nigeria: Lessons from Jurisdictions, University of Pretoria.

8. Craven, Matthew C. R, (1995), The International Covenant on Economic, Social and Cultural Rights: A Perspective on its Development, Oxford: Clarendon Press.

9. Thuso, Ramabolu (2012), Right to Water as an Emerging Human Right: The Legal Ramifications, www.etd.ceu.hu/2013/ramabolu_thuso.pdf

10. Winkler, Inga (2012), The Human Right to Water: Significance, Legal Status and Implications for Water Allocation, Hart Publishing, Oxford.

B) Articles

11. A Note, (2007), “What Price for the Priceless? Implementing. The Justiciability of the Right to Water”, Harvard Law Review, vol. 120: 1067–88.

12. Greenwell Matchaya et al.,(2018), “Justiciability of the Right toWater in the SADC Region: A Critical Appraisal”, MPDI.com, Journal/Laws.

13. Philip Alston (2017), “The Populist Challenge to Human Rights”, Journal of Human Rights Practic.

14. A. Hardberger, (2005), “Life, Liberty and the Pursuit of Water: Evaluating Water as a Human Right and the Obligations it Creates”, J. of I. H. Rights.

15. G. A. Cavallo, (2012), “The Human Right to Water and Sanitation: From Political Commitments to Customary Rule?”, P. I. L. Review Online Companion.

16. G. McGraw, (2011), “Defining and Defending the Right to Water and Its. Minimum Core: Legal Construction and the Role of National Jurisprudence”, L. U. C. of International Law.

17. T. S. Bulto, (2011), “The Emergence of the Human Right to Water in International Human Rights Law: Invention or Discovery?”, M. J. of International Law.

18. Gleick, P. H. (2007), “The Human Right to Water”, Pacific Institute.

16. Gleick, P.H. (1998), “The Human Right to Water”, Water Policy, 1.

20. Salman M. A. Salman et al, (2004), “The Human Right to Water, Legal and Policy Dimensions”, The World Bank Washington, D.C.

21. Farhana Sultana et al, (2015), “The Human Right to Water: Critiques and Condition of Possibility”, Wiley Periodicals, Inc.

22. Izabela Bratiloveanu, (2013), “Human Dignity and Socio-econmic Rights”, Agora International Journal of Juridical Sciences.

23. Thorsten Kiefer et al, (2005), “Beyond State Sovereignty: the Human Right to Water”, Koninklijke Brill NV, Leiden, The Netherlands.

24. Stephen Tully, (2005), “A Human Right to Access Water?”, A Critique of General Comment No. 15, Neth. Q. Hum. Rights 23(1).

25. Inga Winkler, (2008), “Judicial Enforcement of the Human Right to Water–Case Law from South Africa, Argentina and India”, Social Justice & Global Development Journal.

26. Knight, L., Hartl G., (2003), “The Right to Water,” (WHO).

27. Weisburd. AA, (1988), “Customary International Law: the Problem of Treaties”, Va. J. Transnatl. Law 21.

28. McCaffrey Stephen, (1993), “The Evolution of the Law of International Watercourses”, Austrian Journal of Public and International Law, Vol. 45(2).

29. Human Right to Water Non-State Actors and International Law, 5(3), 183-208. doi: https://doi.org/10.1163/157180705775435465

30. Angel,James and Loftus, Alex, (2019), With-against-and-beyond the Human Right to Water, Geoforum 98 (2019) 206–213.

31. Tassin, Virginei, (2017), “Regulation and Protection of Water in International Law: Terrestrial and Marine Perspectives”, Koninklijke Brill NV, Leiden.

C) Documents

32. International Covenant on Economic, Social and Cultural Rights (1966).

33. International Covenant on Civil and Political Rights (ICCPR) (1966).

34. Convention on the Rights of the Child (CRC), 20 November 1989.

35. CESCR GC No 15:2002. (CESCR) General Comment No 15,2002.

36.The Dublin Statement on Water &Sustainable Development, 1992.

D) Cited Cases

37.Afr. Comm. Communications 100&93, with respect to Zaire, 1995.

38. Aconquija & Eaux v Argentina, ICSID Award, 2000.

39. Azurix Corporation v. Argentine Republic, ICSID, Case No. ARB/01/12, 2006.

40. Compania de Aguas del Aconquija, S.A. & Compagnie Eaux v. Argentine, 2000.

41.Urbaser S.A. AND ET AL v Argentine , Consorcio de Aguas, ICSID, 2016.

42.Legality of the Threat or Use of Nuclear Weapons, Advisory Opinion, I.C.J. Reports 1996.

43. R.of the Bon Vista M. v S. M. L. Council, (2002) 6 Butterworths Constitutional.

44. Tecmed v US, ICSID Award, 2003.

44. United Kingdom v. Norway, ICJ Reports, 1951.

45. Nicaragua v United States, Merits, Judgment, ‎I.C.J. Reports 1986.

46. Costa Rica v. Nicaragua, 2009, ICJ Reports.

47. ECHR, Zander v Sweden, Case No. 45/1992/390/468.

48. The City of Johannesburg & et al v. Mazibuko and Others, 2009.

49. The Republic of S. Africa& et al v. Irene Grootboom and Others, 2000.

50. M.C. Mehta v. Union of India and Others, 12 January 1988.

51. Attakoya Thangal v. Union of India, 1 January 1990.

52. F. C. Mullin v. The Administartor, Union Territory of Delhi, 13 January 1981.

53. Virendra Gaur and Others v. State of Haryana and Others, 24 November 1994.

54. Narmada Bachao Andolan v. Union of India, 2000.

55. S.A. and Vivendi Universal S.A. v. Argentine Republic, ICSID Case, 2010._||_