دانشگاه تهران فصلنامه مطالعات حقوق عمومی دانشگاه تهران 2423-8120 55 3 2025 09 23 Examining the Scope and Context of Governance of the Family Institution in Iran Based on Concepts in the Constitution بررسی دامنه و بستر ورود حکمرانی در ایران به نهاد خانواده مبتنی بر مفاهیم موجود در قانون اساسی 1729 1757 103708 10.22059/jplsq.2025.375977.3528 FA فاطمه قره چمنی دانشجوی دکتری حکمرانی، دانشکدۀ حکمرانی، دانشگاه تهران، تهران، ایران فاطمه زین الدینی استادیار، دانشکدۀ حکمرانی، دانشگاه تهران، تهران، ایران Journal Article 2024 05 19 While state intervention in various aspects of governance and citizens' lives is often seen as essential in modern societies, the scope and legitimacy of such interventions continue to be subjects of reflection and debate. In the realm of family, the extent and nature of governmental involvement—whether restrictive or supportive—are particularly significant. Within the framework of the Constitution of the Islamic Republic of Iran, the concepts of Velayat (Guardianship) and Imamate (Leadership), both rooted in the principles of obedience and compliance, coexist with the broader concept of sovereignty. This paper explores how the Constitution authorizes the Islamic government to engage with family affairs and whether such engagement is framed under the titles of Velayat, Imamate, or Sovereignty. It also examines the practical implications of each conceptual framework for family-related policymaking and the tools they provide to legislators and policymakers in addressing family challenges. Ultimately, the study reveals that policymakers, depending on whether they adopt a perspective grounded in Velayat, Imamate, or Sovereignty, propose divergent strategies and responses to emerging issues within the family institution. This divergence has occasionally led to inconsistencies and a lack of unified approaches in legislative and executive actions related to family matters. در حالی‏ که امروزه مداخلۀ دولت ‏های مدرن در شئون مختلف حاکمیت و شهروندان ضروری به ‏نظر می‏رسد، این مسئله که دولت از منظر حاکمیتی چه حدود و اختیاراتی برای اعمال سیاست دارد محل تأمل و اختلاف است. در حوزۀ خانواده، حدود دخالت دولت، سلبی یا ایجابی بودن آن حائز اهمیت است. در مورد حکومت اسلامی و در چارچوب قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، دو مفهوم «ولایت» و «امامت» با خاستگاه مشترک «پیروی و اطاعت کردن» در کنار مفهوم حاکمیت وجود دارد. این مقاله به بررسی این مسئله خواهد پرداخت که در قانون اساسی، حوزه ‏های مختلفی که به دولت اسلامی اذن ورود در مسئله خانواده را داده است، ذیل کدام‏یک از عناوین ولایت، امامت و حاکمیت بوده است و هریک از این رویکردها در مواجهه با مسائل خانواده و حل چالش‏ های آن چه ابزاری در اختیار سیاست گذاران قرار خواهد داد. در نهایت روشن می‏ شود که مبتنی بر مواجهۀ سیاستگذاران با مسائل حوزۀ خانواده از رویکردهای مختلف میدان امامت، ولایت و حاکمیت، راه‏ حل‏ های پیشنهادی برای حل مشکلات و پدیده‏ های نوظهور عرصۀ خانواده، مسیرهای حل مسئله متفاوتی را پیش گرفته که گاها تشتت آرا را نیز در پی داشته است. https://jplsq.ut.ac.ir/article_103708_6b992d12238ff7af1c28f868142c6535.pdf