دانشگاه تهران فصلنامه مطالعات حقوق عمومی دانشگاه تهران 2423-8120 55 3 2025 09 23 Legislative Challenges of the Act on Environmental Protection and Improvement After Half a Century چالش‌های تقنینی قانون حفاظت و بهسازی محیط زیست پس از نیم قرن 1995 2023 104048 10.22059/jplsq.2025.389780.3684 FA مسعود فریادی دانشیار، گروه حقوق عمومی، دانشکدة حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران. Journal Article 2025 02 01 The "Environmental Protection and Improvement Law" is the first fundamental and independent environmental law in Iran, enacted in 1974, which established an initial framework for the legal protection of the environment in the country. With the approval of this law, it was expected that a necessary legal order would be created for the effective protection of the country's environment. However, the emergence of widespread environmental destruction and pollution over the past fifty years, along with the ineffectiveness, implicit repeal, or softening of some provisions of this law by subsequent legislation, indicates that this foundational law has faced various legal, economic, social, and political challenges in effectively protecting the environment. This paper employs an analytical and legal pathology approach to examine the legislative challenges of this law based on six criteria, specifically challenges that lawmakers could have prevented through careful consideration in enacting and amending this law over the past fifty years. The conclusion is that one of the prerequisites for renewing and strengthening environmental law in Iran is addressing the challenges and issues of the Environmental Protection and Improvement Law, taking into account the current environmental and socio-economic conditions. «قانون حفاظت و بهسازی محیط زیست» نخستین قانون پایه و مستقل محیط زیستی ایران است که در سال 1353 تصویب شد و توانست ساختار اولیه‌ای برای حفاظت حقوقی از محیط زیست در ایران ایجاد کند. با تصویب این قانون انتظار می‌رفت که نظم حقوقی لازم برای حفاظت مؤثر از محیط زیست کشور ایجاد شود. اما بروز سطح گسترده‌ای از تخریب‌ها و آلودگی‌های محیط زیستی در کشور طی نیم قرن گذشته و بی‌اثر ماندن، نسخ ضمنی یا ملایم‌سازی برخی مفاد این قانون توسط قوانین لاحق نشان می‌دهد که این قانون پایه در حفاظت مؤثر از محیط زیست دچار چالش‌های مختلف حقوقی، اقتصادی، اجتماعی و سیاسی بوده است. این مقاله به روش تحلیلی و آسیب‌شناسی حقوقی، چالش‌های تقنینی این قانون را بر اساس شش معیار بررسی می‌کند، یعنی چالش‌هایی که قانونگذار می‌توانست با مداقۀ کافی در وضع و اصلاح این قانون پس از نیم قرن از بروز آنها جلوگیری کند. نتیجه آنکه یکی از لوازم نوسازی و تقویت حقوق محیط زیست ایران، حل چالش‌ها و مشکلات قانون حفاظت و بهسازی محیط زیست با توجه به شرایط کنونی محیط زیستی و اقتصادی - اجتماعی توسط قانونگذار است. https://jplsq.ut.ac.ir/article_104048_fe27ed5f4220470e1fe66e16b823452f.pdf