دانشگاه تهران فصلنامه مطالعات حقوق عمومی دانشگاه تهران 2423-8120 مقالات آماده انتشار 2027 06 22 The Rules Governing on Filtering in the in Light of the Right to Freedom of Communication (with a Look at The Approach of the Council of Europe, Japan and Belgium) قواعد حاکم بر فیلترینگ در پرتو حق آزادی ارتباطات: با نگاهی به رویکرد شورای اروپا، ژاپن و بلژیک 1 27 107818 10.22059/jplsq.2025.381097.3588 FA حسن پور بافرانی دانشیار دانشکدۀ علوم اداری و اقتصاد، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران 0009-0003-8166-4051 حمیدرضا حیدرپور پژوهشگر پسادکترای حقوق کیفری و جرم‌شناسی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران 0000-0002-8312-1558 ژیلا مهرآرا دانشجوی دکتری حقوق کیفری و جرم‌شناسی، دانشگاه میبد، تهران، ایران 0009-0002-4595-9496 Journal Article 2024 08 18 The aim of this article is to examine the rules governing filtering in light of the right to freedom of communication and with a view to the approach of the Council of Europe and the two countries of Japan and Belgium, and to present the desired solution for the Iranian legislator to deal with filtering cases. The results of this research indicate that filtering is basically a phenomenon that is contrary to the requirements of the right to freedom of communication, and therefore, taking action against it should be considered an exceptional category and based on sufficient rational evidence and wise action by governments that respect freedom of communication among citizens. In addition, the most important exceptional cases in which filtering is permissible include: the occurrence of terrorist attacks or security risks, access by minors to immoral data and systems, and access to criminal (criminal) systems and data. Also since permitted filtering is considered exceptional, the rules governing this type of filtering include: predictability, the ability to object, monitoring, a fixed period, necessity, and legality of filtering. Accordingly the Iranian legislator should seek to enact a filtering law and enumerate the cases of permitted filtering and the rules governing it. هدف این مقاله، آن است که قواعد حاکم بر فیلترینگ را در پرتو حق آزادی ارتباطات و با نگاهی به رویکرد شورای اروپا و دو کشور ژاپن و بلژیک، بررسی کند و راهکار مطلوب برای مواجهۀ مقنن ایرانی با موارد فیلترینگ را ارائه دهد. نتایج حاصل از این پژوهش که با رویکرد توصیفی‌ـ تحلیلی و با روش مطالعۀ کتابخانه‌ای تدوین‌شده، حاکی از آن است که فیلترینگ اصولاً پدیده‌ای برخلاف مقتضای حق آزادی ارتباطات است، پس اقدام به آن، باید یک مقولۀ استثنایی محسوب شود و مبتنی بر ادلۀ عقلانی کافی و اقدام بخردانۀ حاکمیت‌هایی باشد که به آزادی ارتباطات میان شهروندان احترام می‌گذارند؛ همچنین، مهم‌ترین موارد استثنایی که در آن‌ها فیلترینگ مُجاز به شمار می‌رود، عبارتند از: بروز حملات تروریستی یا مخاطرات امنیتی، دسترسیِ خردسالان به داده‌ها و سامانه‌های غیراخلاقی و دسترسی به سامانه‌ها و داده‌های مجرمانه (بزه‌خیز). از سوی دیگر، بنابر استثنایی محسوب شدن فیلترینگ مجاز، قواعد حاکم بر این نوع فیلترینگ عبارتند از: قابل پیش‌بینی بودن، قابلیت اعتراض، نظارت‌پذیر بودن، معیّن بودن مدت، ضروری بودن و قانون‌مدار بودن فیلترینگ. بر این پایه، مقنن ایرانی باید در صدد تصویب قانون فیلترینگ و احصای موارد فیلترینگ مُجاز و قواعد حاکم بر آن، برآید. https://jplsq.ut.ac.ir/article_107818_28c8b008dadd6ec9502c12888885cc99.pdf