فصلنامه مطالعات حقوق عمومی دانشگاه تهران

دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران

شماره جاری

بر اساس شماره‌های نشریه

بر اساس نویسندگان

نمایه نویسندگان

نمایه کلیدواژه ها

درباره نشریه

اعضای هیأت تحریریه

اهداف و چشم‌انداز

اخبار و اعلانات

پرسش‌های متداول

پیوندهای مفید

راهنمای نویسندگان

راهنمای نحوه ارسال مقاله

فهرست داوران

تعهدات دولت‌ ناشی از حق بر فناوری: از تعهد به احترام تا تعهد به ایفای کامل

مقالات آماده انتشار

نوع مقاله : علمی-پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار، گروه حقوق عمومی، دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

2 دانش‌آموخته کارشناسی ارشد حقوق بین الملل، دانشکده حقوق، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.

10.22059/jplsq.2025.393375.3737

چکیده

از دیرباز و از زمان تصویب اعلامیۀ جهانی حقوق بشر، فعالان عرصۀ حقوق بشر بر این عقیده بودند که فناوری باید به همۀ بشریت سود برساند و منافع علم باید برای همگان در دسترس باشد. در همین زمینه «حق بر فناوری» در اسناد مختلف حقوق بشری به‌طور ضمنی قابل شناسایی است. با این حال در جهان امروز بسیاری از افراد به فناوری‌های ضروری یک زندگی متعارف، دسترسی ندارند. شاید کمتر حقی به اندازۀ حق بر فناوری از نظر تبیین هنجاری و همچنین از نظر اعمال و اجرا مغفول مانده‌ است. این پژوهش تلاشی برای بررسی محتوای هنجاری حق بر فناوری و حقوق و تعهدات ناشی از حق مذکور در اسناد بین‌المللی است. با بررسی‌های انجام‌گرفته در این پژوهش، حقوق و تعهدات ناشی از حق بر فناوری شامل سه دسته تعهد به احترام به حق بر فناوری، تعهد به حمایت از این حق و تعهد به ایفای کامل آن است. همچنین این حق، دربردارندۀ یک دسته تعهدات اصلی حداقلی است که به‌دلیل محدودیت‌های موجود حاکم بر دولت‌ها از اهمیت بسیاری برخوردار است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

State Obligations Under the Right to Technology: From the Duty to Respect to the Duty of Full Fulfillment

نویسندگان [English]

  • Seyed Mohamad Hassan Razavi 1
  • Zahra Asadi 2

1 Assistant Pro., Department of Public Law, Faculty of Law and Political Science, University of Tehran, Tehran, Iran

2 MA. in International Law, Faculty of Law, Shahid Beheshti University, Tehran, Iran.

چکیده [English]

The Universal Declaration of Human Rights has long underscored the principle that technology should benefit humanity universally, and that scientific advancements should be accessible to all. Although the "right to technology" is implicitly recognized in various human rights documents and has been explored by researchers, it remains one of the most neglected rights in terms of both normative development and practical implementation.
This study aims to elucidate the normative framework of the right to technology by examining the rights and obligations outlined in international documents. The research categorizes these obligations into three primary duties: the obligation to respect, protect, and fully fulfill the right to technology. Additionally, it highlights a set of core minimum obligations that are particularly significant given the existing constraints on governmental actions.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Access to Scientific Progress
  • International Human Rights
  • Social Welfare Rights
  • Right to Technology
مراجع
  1. فارسی

الف) کتاب‌ها

  1. انصاری، باقر؛ فرضی پره خلیل، مریم (1394). مالکیت‌های فکری و توسعه: درآمدی بر سیاستگذاری در حوزۀ مالکیت فکری. تهران: خرسندی.
  2. رهبری، ابراهیم (1392). حقوق انتقال فناوری. چ اول، تهران: سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاه‌ها (سمت)، مرکز تحقیق و توسعۀ علوم انسانی.
  3. قاری سیدفاطمی، سیدمحمد (1400). حقوق بشر معاصر، دفتر اول: درآمدی بر مباحث نظری؛ مفاهیم، مبانی، قلمرو و منابع. چ سوم، تهران: نگاه معاصر.
  4. قاری سیدفاطمی، سیدمحمد (1396). حقوق بشر معاصر، دفتر دوم: جستار‌هایی تحلیلی در حق‌ها و آزادی‌ها. چ دوم. تهران: نگاه معاصر.

ب) مقالات

  1. انصاری، باقر؛ اسدی، زهرا (1403). حق بر فناوری در حقوق بین‌الملل؛ از شناسایی تا تحقق. دوفصلنامۀ تحقیق و توسعه در حقوق عمومی، 1(2)، 79-111.
  2. منفرد، مهوش؛ طباطبایی، سید احمد (1396). بررسی سازوکار‌های نهاد‌های معاهداتی حقوق بشری. نشریۀ مطالعات حقوق بشر اسلامی، 6(12)، 53-154.
  3. میرموسوی، سید علی (1400). تعهد و مسئولیت دولت در برابر حقوق بشر. دوفصلنامۀ حقوق بشر، 16(1)، 25-51.

 

ج) پایان‌نامه‌ها

  1. اسدی، زهرا (1402). حق بر فناوری در نظام بین‌الملل حقوق بشر. پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد. به راهنمایی باقر انصاری. تهران: دانشگاه شهید بهشتی، دانشکدۀ حقوق، تاریخ دفاع: 29/06/1402.

 

  1. انگلیسی
  2. A) Books
  3. Formisano, M. P. (2011). Empowering the Poor: Through Human Rights Litigation. UNESCO Publishing.

 

  1. B) Articles
  2. Donders, Y. (2011). The right to enjoy the benefits of scientific progress: in search of state obligations in relation to health. Medicine, Health Care and Philosophy, 14, 371-381.
  3. Donders, Y. (2015). Balancing interests: limitations to the right to enjoy the benefits of scientific progress and its applications. l'Homme, (4), 486-503.
  4. Mann, S. P., Porsdam, H., & Donders, Y. (2020). " Sleeping beauty": The right to science as a global ethical discourse. Human Rights Quarterly, 42(2), 332-356.
  5. Müller, A. (2010). Remarks on the Venice Statement on the Right to Enjoy the Benefits of Scientific Progress and its Applications (Article 15 (1)(b) ICESCR). Human Rights Law Review, 10(4), 765-784.
  6. Obermeyer, Z., Powers, B., Vogeli, C., & Mullainathan, S. (2019). Dissecting racial bias in an algorithm used to manage the health of populations. Science, 366(6464), 447-453.
  7. Sun, H., (2020) “Bridging the digital chasm through the fundamental right to technology” Geo. J. on Poverty L. & Pol'y, 28, 75-93.
  8. Tiwari, S. K. (2015). The Relationship and Conflict between Human Rights and Intellectual Property Rights: A Study. Indian JL & Just., 6, 25-44.
  9. Yu, P. K. (2012). Intellectual property and human rights in the nonmultilateral era.  L. Rev., 64, 1045-1100.
  10. Verma, Y. K. (2024). Navigating the digital divide: Analyzing the debate on internet access as a fundamental right. International Journal of Civil Law and Legal Research, 4(1), 201-207.
  11. C) Reports
  12. China Institutes of Contemporary International Relations (2024). Wake up the Sleeping Beauty: Challenges to the Right to Use Science and Technology for Peaceful Purposes (RUPP) and the Way Forward http://www.cicir.ac.cn/new/en-us/Reports.html?id=493682a8-d1c7-4cae-a3ac-e20d685699ba
  13. Report of the Sub-Commission on the Promotion and Protection of Human Rights on its 52nd session, Geneva, 31 July-18 August 2000. https://digitallibrary.un.org/record/431047?ln=en&v=pdf
  14. Human Rights Council (2012), Report of the Special Rapporteur in the Field of Cultural Rights, Farida Shaheed: the right to enjoy the benefits of scientific progress and its applications, A/HRC/20/26, https://digitallibrary.un.org/record/730844?ln=en&v=pdf
  15. Vitullo, M. W., & Wyndham, J. (2013). Defining the Right to Enjoy the Benefits of Scientific Progress and Its Applications: American Scientists’ Perspectives. https://www.aaas.org/sites/default/files/content_files/UNReportAAAS.pdf

 

  1. D) Documents
  2. UNESCO (2009). Venice Statement on the Right to Enjoy the Benefits of Scientific Progress and Its Applications, U.N. Doc. SHS/RSP/HRS-GED/2009/PI/H/1, July 17, 2009.
  3. UNESCO (2017). Recommendation on Science and Scientific Researchers, November 13, 2017.
  4. UN Committee on Economic, Social and Cultural Rights (1990). General Comment No. 3: On the Nature of States Parties’ Obligations (art. 2(1) of the Covenant), December 14, 1990.
  5. UN Committee on Economic and Social and Cultural Rights, General Comment No. 9 (1998): On the domestic application of the covenant, 19th sess: Geneva” December 3, 1998.
  6. UN Committee on Economic and Social and Cultural Rights (2020). General Comment No. 25: on Science and Economic, Social and Cultural Rights (Article 15 (1) (b), (2), (3) and (4) of the International Covenant on Economic, Social and Cultural Rights), CESCR,67th sess.: Geneva” April 30, 2020.
  7. UN General Assembly (1966). International Covenant on Economic, Social and Cultural Rights.
  8. UN General Assembly (2024). The pact for the future (A/RES/79/1).
  9. The European Parliament (2022), the Council and the Commission: European Declaration on Digital Rights and Principles, December 15, 2022.

 

  1. E) Cases
  2. Supreme Court of India. Anuradha Bhasin v. Union of India. Writ Petition (Civil) No. 1031 of 2019, judgment dated 10 January 2020.
فصلنامه مطالعات حقوق عمومی دانشگاه تهران

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از تاریخ 20 دی 1404
فایل ها
سابقه مقاله
  • تاریخ دریافت: 30 فروردین 1404
  • تاریخ بازنگری: 31 اردیبهشت 1404
  • تاریخ پذیرش: 13 مرداد 1404
هم رسانی
ارجاع به این مقاله
آمار