فصلنامه مطالعات حقوق عمومی دانشگاه تهران
دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران

واکاوی نظم عمومی بین ‏المللی در پرتوی آرای دیوان بین‏ المللی دادگستری

مقالات آماده انتشار

نوع مقاله : علمی-پژوهشی

نویسندگان

مصطفی فضائلی 1
مسعود احسن نژاد 2

1 استاد گروه حقوق بین‏الملل، دانشکدۀ حقوق، دانشگاه قم، قم، ایران

2 دانش‌آموختۀ دورۀ دکتری حقوق بین‌الملل، دانشکدۀ حقوق، دانشگاه قم، قم، ایران

https://doi.org/10.22059/jplsq.2025.381323.3606
چکیده
نظم عمومی بین ‏المللی از مفاهیم چالشی حقوق بین ‏الملل است که از نظر طرح دیدگاه ‏های متعارض در خصوص چیستی آن، محل توجه است. دو دیدگاه قاعده‌محور و ارزش‌محور در خصوص نظم عمومی بین‏ المللی در نظام حقوق بین‏ الملل ارائه شده است. با بررسی دیدگاه‏ های مختلف و تحلیل ویژگی‏ های حاکم بر مفهوم نظم عمومی بین‏ المللی، می ‏توان گفت که این مفهوم دارای دو بُعد اساسی حقوقی و جامعه‏ شناختی است و نمی ‏توان آن را محدود به اصول و قواعد حقوقی و یا صرف ارزش ‏های نسبی دانست. در این نوشتار سعی بر آن است که با ملاحظۀ رویۀ قضایی دیوان بین ‏المللی دادگستری، ضمن شناسایی مبانی نظم عمومی بین ‏المللی، به ارائۀ تعریف آن در نظام حقوق بین ‏الملل بپردازیم. پرسش اصلی پژوهش حاضر این است که دیوان نظم عمومی بین ‏المللی را بر چه مبنا یا مبانی‏ ای استوار می ‏داند؟ نتیجه اینکه نظم عمومی بین ‏المللی در رویۀ دیوان از دو مبنای دولت‌محور و انسان‌محور پیروی می ‏کند. بر این اساس، تعریف ارائه‌شده از نظم عمومی بین ‏المللی حاکی از آن حالت ثبات، ویژگی پایداری و روابط متعادلی است که در نتیجۀ رعایت قواعد امری منبعث از ارزش ‏های انسانی و ساختاری حاکم بر جامعۀ بین‏ المللی، برقرار می‏ شود.

کلیدواژه‌ها

نظم عمومی بین‏ المللی
دیوان بین ‏المللی دادگستری
جامعه بین‏ المللی
اصول نظم ‏بخش بشریت
موضوعات

عنوان مقاله English

Understanding International Public Order under the light of ICJ Decisions

نویسندگان English

Mostafa Fazaeli 1
Masoud Ahsannejad 2
1 Prof., Department of International Law, Law Faculty, Qom University, Qom, Iran
2 Ph.D., Department of International Law, Law Faculty, Qom University, Qom, Iran
چکیده English

The concept of international public order is a fundamental and challenging notion within international law, characterized by conflicting perspectives regarding its definition. Two primary viewpoints have emerged: the rule-based and the value-based approaches. These perspectives highlight the complexity of defining international public order, which encompasses both legal and sociological dimensions, rather than being confined solely to legal principles or relative values. In this contribution, we aim to provide a definition of international public order within the framework of international law, taking into account the jurisprudence of the International Court of Justice (ICJ) and identifying the underlying principles governing this concept. Accordingly, the main research question is: on what basis or bases does the ICJ establish international public order? it has been concluded that international public order, as reflected in the Court's rulings, is grounded in two foundations: a state-centric perspective and a human-centric perspective. Consequently, the proposed definition of international public order refers to a state of stability characterized by sustainability and balanced relationships, which is established through adherence to imperative rules derived from human values and structural norms governing international community.

کلیدواژه‌ها English

International Public Order
International Court of Justice
International Community
order-building principles and Humanity
  1. فارسی

الف) کتاب‏ها

  1. رضادوست، وحید (1401). دیوان بین‏المللی دادگستری (ساختار استدلالی، رویۀ قضایی، سیاست حقوقی). تهران: نگاه معاصر.
  2. زمانی، سیدقاسم و شهبازی، آرامش (1389). فرجام حقوق بین‏الملل نوسان میان تکنیک و تدبیر. تهران: شهر دانش.
  3. فلسفی، هدایت‏الله (1394). صلح جاویدان و حکومت قانون. چاپ دوم، تهران: نو.

 

ب) مقالات

  1. ابراهیم‏گل، علیرضا و عطار، محمدصالح (1398). مبانی نظری قاعدۀ آمره در حقوق بین‏الملل. دیدگاه‏های حقوق قضایی، 24 (87)، 1-28.
  2. آرش‏پور، علیرضا و جعفری، سیده منیژه (1394). نقش مسئولیت حمایت در تضمین امنیت انسانی. مطالعات راهبردی، 18 (68)، 85-102.
  3. حدادی، مهدی (1389). مقایسۀ مفهوم و کارکردهای نظم عمومی در نظام‏ حقوق بین‌الملل با نظام‏های حقوق ملی. حقوق خصوصی، 7 (16)، 157-184.
  4. ـــــــــــــ (1389). استناد به مسئولیت دولت ناشی از نقض تعهدات عام‏الشمول. حقوقی بین‏المللی، 27 (42)، 89-124.
  5. حسینی، سیدمحمد و فتح‏پور، فاطمه (1399). مطالعۀ تطبیقی انسان‏گرایی در حقوق بین‏المللل سنتی و معاصر. پژوهش‏های حقوق تطبیقی، 24 (1)، 31-58.
  6. رزاقی، عبدالله و شایگان، فریده (1394). مفهوم همبستگی بین‏المللی و تأثیر آن بر ساختار حقوق بین‏الملل نوین. مطالعات حقوق عمومی، 50 (4)، 1441ـ 1461.
  7. شریفی طرازکوهی، حسین و فتح‏پور، فاطمه (1396). انسانی شدن حقوق بین‏الملل در پرتوی الزامات هنجاری نظم حقوقی منشور. در: مجموعه مقالات همایش بین‏المللی هفتادمین سالگرد تأسیس سازمان ملل متحد، انجمن ایرانی مطالعات سازمان ملل متحد، امور نشر وزارت امور خارجه، 240 -260.
  8. شریفی طرازکوهی، حسین و پیری، حیدر (1391). منافع حیاتی ملی در پرتو آرای قضایی بین‌المللی. پژوهش حقوق عمومی، 14 (38)، 9-37.
  9. شفیعی بافتی، نگین (1393). خط‏ مشی قضایی دیوان بین‏المللی دادگستری دربارۀ دفاع مشروع: با تأکید بر قضیۀ کنگو. تعالی حقوق، دورۀ جدید، (6)، 152-174.
  10. عباسی اشلقی، مجید (1380). مداخله بشردوستانه و اصل عدم مداخله. اطلاعات سیاسی‌ـاقتصادی، (169ـ170)، 82-89.
  11. کدخدایی، عباسعلی و وکیل، امیرساعد (1389). تبارشناسی نظریۀ نظم عمومی در حقوق بین‏الملل. حقوق دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی، 40 (4)، 311-331.
  12. مافی، همایون (1385). تأملی بر تحریم اقتصادی آمریکا علیه ایران از منظر حقوق بین‏الملل. پژوهش حقوق و علوم سیاسی، (1)، 59-84.

 

  1. انگلیسی
  2. A) Books
  3. Hart, H. L. A. (1961). The concept of law. Oxford: Oxford University.
  4. Lauterpacht, S. H. (2011). The function of law in international community. Oxford: Oxford University.

 

  1. B) Articles
  2. von Bogdandi, A., Goldmann, M., & Venzke, I. (2017). From public international law to international public law. European Journal of International Law, 28 (1), 115-145.
  3. Ghantous, M. (2018). Ordere public protection as legitimate aim for freedom of expression restriction in the international legal order. Quebec Journal of International Law, 31 (1), 243-266.
  4. Hilpold, P. (2022). Humanizing the Law of Self-Determination – the Chagos Island Case. Nordic Journal of International Law, 91 (2), 189-215.
  5. Kelly, J. P. (2008). Naturalism in International Adjudication. Duke Journal of Comparative & International Law, 18 (2), 395- 422.
  6. Klabbers, J. (2014). The Emergence of Functionalism in International Institutional Law: Colonial Inspirations. European Journal of International Law, 25 (3), 645-675.
  7. Kumm, M. (2004). The Legitimacy of International Law: A Constitutionalist Framework of Analysis. European Journal of International Law, 15 (5), 907-931.
  8. Mennecke, M. (2021). The International Court of Justice and the Responsibility to Protect: Learning from the Case of The Gambia v. Myanmar. Global Responsibility to Protect Journal, 13 (2-3), 324-348.
  9. Yasuaki, O. (2003). International law in and with international politics, European Journal of International Law, 14 (1), 105-139
  10. Rosenstock, R. (1980). International Convention against the Taking of Hostages: Another International Community Step against Terrorism. Denver Journal of International Law & Policy, 9 (2), 169-195.

 

  1. C) Cases
  2. Accordance with International Law of the Unilateral Declaration of Independence in respect of Kosovo, Advisory Opinion, ICJ Reports 2010, Declaration of Judge Simma.
  3. Aegean Sea Continental Shelf (Greece v. Turkey), Judgment, ICJ Reports 1978.
  4. Ahmadou Sadio Diallo Case (Republic of Guinea v. Democratic Republic of Congo), Judgment, ICJ Reports (2010).
  5. Application of the Convention on the Prevention and Punishment of the Crime of Genocide (The Gambia v. Myanmar: 7 States intervening), Judgment, ICJ Reports 2022.
  6. Application of the Convention on the Prevention and Punishment of the Crime of Genocide (South Africa v. Israel), Order, ICJ Reports 2024.
  7. Armed Activities on the Territory of the Congo (Democratic Republic of the Congo v. Uganda), judgment, ICJ Reports 2005.
  8. Asylum (Columbia v. Peru), Judgment, ICJ Reports 1950.
  9. Corfu Channel (United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland v. Albania), Judgment, ICJ Reports 1949.
  10. Fisheries (United Kingdom v. Norway), Judgment, ICJ Reports 1951.
  11. Legal Consequences of the Construction of a Wall in the Occupied Palestinian Territory, Advisory opinion, ICJ Reports 2004.
  12. Legal Consequences of the separation of the Chagos Archipelago from Mauritius in 1965, (Advisory Opinion), ICJ Reports 2019.
  13. Legality of the Threat or Use of Nuclear Weapons, Advisory Opinion, ICJ Reports
  14. Military and Paramilitary Activities in and against Nicaragua (Nicaragua v United States), judgment, ICJ Reports 1986.
  15. Obligation to Negotiate access to the Pacific Ocean (Bolivia v. Chile), Judgment, ICJ Reports (2018).
  16. Western Sahara, Advisory Opinion, ICJ Reports 1975

 

  1. D) Instruments
  2. Declaration on Principles of International Law concerning Friendly Relations and Cooperation among States in accordance with the Charter of the United Nations.
فصلنامه مطالعات حقوق عمومی دانشگاه تهران

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 01 فروردین 1406

  • تاریخ دریافت 02 مهر 1403
  • تاریخ بازنگری 16 دی 1403
  • تاریخ پذیرش 13 مرداد 1404

صفحه اصلی

اصول اخلاقی انتشار مقاله

فرایند ارزیابی و پذیرش مقالات

ارسال مقاله

بانک‌ها و نمایه‌نامه‌ها

تماس با ما