نوع مقاله : علمی-پژوهشی
نویسندگان
1 استادیار حقوق بینالملل، گروه حقوق، دانشکدۀ حقوق، علوم سیاسی و تاریخ، دانشگاه یزد، یزد، ایران
2 استادیار حقوق عمومی ، دانشکدۀ حقوق ، علوم سیاسی و تاریخ ، دانشگاه یزد ، یزد ، ایران
چکیده
مداخلۀ نظامی یک دولت بنا بر دعوت دولت میزبان، از ابزارهای رایج برای حفظ یا اعادۀ نظم و آرامش در کشورهایی است که با درگیریهای داخلی مواجه شدهاند. ارتباط این مفهوم با حقوق توسّل به زور و حقوق بشر موجب شده است تا سؤالاتی کلیدی در رابطه با این نهاد حقوقی در حقوق بینالملل و حقوق ایران مطرح شود؛ از جمله اینکه استفاده از این نهاد در حقوق بینالملل تحت چه شرایطی میتواند مشروع باشد؟ منابعحقوق اساسی ایران، بهویژه قانون اساسی جمهوری اسلامی، در قبال اصل عدم مداخله و استثنائات آن، از جمله دعوت به مداخله، چه رویکردی اتخاذ کردهاند؟ مقاله با شیوۀ گردآوری اطلاعات کتابخانهای و روش تحقیق توصیفیـ تحلیلی به این رهیافت نائل شده است که با نسبی شدنِ حاکمیت دولتها در نیمقرن اخیر، بسته به اینکه دولت دعوتکننده تا چه اندازه با معیارهای بینالمللی سازگار است، حکم متفاوتی در مورد این نوع مداخله صادر خواهد شد. در ساحت حقوق داخلی، یافتههای تحقیق حکایت از آن دارد که رویکرد کمالگرای قانون اساسی زمینهسازِ دعوت از دولت جمهوریاسلامی برای مداخله و استعانت به دول غیرمحارب، بهویژه دولتهای اسلامی است. دعوت به مداخله از سوی دولت ایران نیز در سه سطح: دلیل موجه دعوت به مداخله، حدود و خط قرمزهایحاکم بر دعوت به مداخله، و نهاد صالح برای دعوت به مداخله مورد مداقه واقع شده است و نویسندگان در چارچوب نظامحقها از جمله «حق بر نافرمانی مدنی» و اصولی همچون «استقلال و تمامیت ارضی مملکت»، به شکلی مضیق، مداخلۀ نظامی دولت بیگانه بنا بر دعوت دولت ایران را مجاز دانستهاند.
کلیدواژهها
موضوعات
عنوان مقاله [English]
Military Intervention by Invitation in Internal Conflicts in International Law; with study on the Legal System of Iran
نویسندگان [English]
- Mohsen Hekmati moghadam 1
- Omid Shirzad 2
1 Assistant Professor of International law. Department of Law, Faculty of Law, Political Sciences and History, Yazd University, Yazd, Iran
2 Assistant Professor of public law, Department of Law, Political Sciences and History, Yazd University, Yazd, Iran
چکیده [English]
The military intervention by a government, based on the invitation of the host government, is one of the common tools for maintaining or restoring order and peace in the countries that facing internal conflicts. The relation of this concept with the law on the use of force and human rights has raised questions in international law and Iran’s legal discourse, such as: what are the conditions to legitimately use this kind of intervention in international law? What is the approach of Iran’s constitutional law sources, especially the Constitution of the Islamic Republic, to the principle of non-intervention and its exceptions, such as invitation for intervention? This article with collecting information in a library manner and adopting a descriptive-analytical research method, concludes that with due attention to relativization of state sovereignty in the last half-century, depending on the host government’s compatibility with international standards, different rules will be issued about this type of intervention. In the legal system of Iran, the findings indicate that the perfectionist approach of the constitution creates a basis for inviting Islamic republic of Iran to intervene and provide assistance to non-hostile states, especially Islamic countries. The invitation to intervention by the Iranian government is also examined at three levels: The justifiable reasons for the invitation to intervene, the legal limits governing the military intervention by invitation, and the competent authority for invitation. The authors by considering the human rights law, especially the "right to civil disobedience" and principles such as "Independence and territorial integrity of the country," have allowed restrictive military intervention by a foreign government with Iranian government invitation.
کلیدواژهها [English]
- Islamic Republic of Iran’s constitutional law
- International Law
- Invitation
- Principle of non-intervention
- Military Intervention
- Charter
- فارسی
الف) کتابها
- آقابخشی، علی و افشاریراد، مینو (1383). فرهنگ علوم سیاسی. تهران: چاپار.
- ابراهیمگل، علیرضا (1392). مسئولیت بینالمللی دولت: متن و شرح مواد کمیسیون حقوق بینالملل. تهران: شهر دانش.
- ادارۀ کل امور فرهنگی و روابط عمومی مجلس شورای اسلامی (1364). صورت مشروح مذاکرات مجلس بررسی نهاییِ قانون اساسیجمهوریاسلامیایران. جلد سوم. تهران: اداره کل امور فرهنگی و روابط عمومی مجلس شورای اسلامی.
- الهویی نظری، حمید (1398). حقوق بینالملل عمومی. تهران: دادگستر.
- رالز، جان (1393). نظریهای در باب عدالت. ترجمۀ مرتضی نوری. تهران: مرکز.
- رحمتاللهی، حسین و شیرزاد، امید (1398). کمالگرایی و بیطرفی و آثار آن در ساختار قدرت و حقوق عمومی. چاپ دوم. تهران: مجد.
- صناعی، محمود (1384). آزادی فرد و قدرت دولت؛ بررسی اندیشۀ هابز ،لاک و استوارت میل. تهران: هرمس.
- عمیدزنجانی، عباسعلی (1387). کلیات حقوق اساسی ایران. تهران: مجد.
- مهاجرنیا، محسن (1380). اندیشۀ سیاسی فارابی، قم: بوستان کتاب.
- میرمحمّدی، سیدمصطفی (1391). اصل عدم مداخله در اسلام و حقوق بینالملل. قم: دانشگاه مفید.
- هاشمی، محمد (1385). حقوق اساسی جمهوری اسلامی ایران. جلد اول. تهران: میزان.
- ـــــــــــــ (1391). حقوق اساسی جمهوری اسلامی ایران. جلد دوم. تهران: میزان.
- وکیل، امیرساعد و عسگری، پوریا (1388). قانوناساسی در نظم حقوقی کنونی. تهران: مجد.
ب) مقالات
- ارسطا، محمدجواد و اکبری، مینا (1396). تأملی بر جایگاه نافرمانی مدنی در اسناد بینالمللی، فقه سیاسی شیعه و نظام حقوقی ایران. پژوهشتطبیقی حقوق اسلام وغرب، 4(2)، 33ـ 60.
- دلدار، علی؛ جلالی، محمود و رئیسی، لیلا (1399). مطالعۀ تطبیقی مشروعیت مداخلۀ نظامی از طریق دعوت در اسلام(شیعه) و غرب با تأکید بر مشروعیت مقام دعوتکننده. پژوهشهای سیاست اسلامی، 8(17)، 287-316.
- سالاری، اسما (1402). بررسی مشروعیت اقدام نظامی فرانسه در مالی. مطالعات حقوق عمومی، 53(1)، 121ـ 137.
- شایگان، فریده (1392). مداخله براساس دعوت در ناآرامیهای داخلی از منظر حقوق بینالملل با تأکید بر قضیۀ بحرین. سازمانهای بینالمللی، 1(4)، 63ـ 88.
- شهبازی، آرامش و برلیان، پویا (1397). مشروعیتسنجی مداخلۀ دولت خارجی در مخاصمۀ غیربینالمللی: تأملی در بحران یمن. پژوهشهای حقوقی، 34، 7ـ 36
- شیرزاد، امید (1402). رویکرد کمالگرایانۀ نظام حقوق اساسی جمهوری اسلامی ایران به زندگی مطلوب. پژوهشهای حقوقی، 22(55)، 287ـ 308
- عزیزی، ستار (1390). بررسی مشروعیت دعوت از مداخلۀ خارجی در مخاصمات داخلی: با تأکید بر رأی دیوان بینالمللی دادگستری در قضیۀ فعالیتهای نظامی در سرزمین کنگو. پژوهش حقوق و سیاست، 13(33)، 169ـ 202.
- فضائلی، مصطفی (1395). مداخلۀ نظامی در یمن از منظر حقوق بینالملل. مطالعات حقوق عمومی، 46(1)، 41ـ
- انگلیسی
- A) Books
- Henderson, C. (2018). The Use of Force and International Law. Cambridge: Cambridge University Press.
- B) Articles
- Murphy, S. D. (2009). The International Legality of US Military Cross-Border Operations from Afghanistan into Pakistan in The War in Afghanistan: A Legal Analysis. International Law Studies. 85, 109-139.
- O’Connell, M. E. (2012). Unlawful Killing with Combat Drones: A Case Study of Pakistan, 2004-2009, in Shooting to Kill: Socio-Legal Perspectives on the Use of Legal Force. Edited by Simon Bronitt et al. The United Kingdom: Hart Publishing. 263-293.
- Perisic, P. (2019). Intervention by Invitation – When Can Consent from a Host State Justify Foreign Military Intervention? Russian Law Journal. 7(4), 4–29.
- Nolte, G. (2010). Intervention by Invitation. Online Max Planck Encyclopedia of International Law, available at: http://opil.ouplaw.com/ view/10.1093/law:epil /9780199231690/law-9780199231690 e1702?rskey=BqSxkS&result=2&q=Nolte&prd=EPIL.
- C) Cases
- Case Concerning Corfu Channel (United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland v. People's Republic of Albania); Merits, I.C.J. Reports, (1949).
- Case Concerning Military and Paramilitary Activities in and Against Nicaragua (Nicaragua v. United States of America); Merits, I.C.J. Reports, (1986).
- Case Concerning Armed Activities on the Territory of the Congo (Democratic Republic of the Congo v. Uganda) I.C.J. Reports, (2005).
- D) Documents
- Report of the Independent International Fact-Finding Mission on the Conflict in Georgia, Vol. II (September 2009), available at http://www.mpil.de/files/pdf4/IIFFMCG_Volume_II1.pdf.
- N. General Assembly, Resolution 2131(XX)1965.
- N. General Assembly, Resolution 2625(XXV)1970.
- N. General Assembly, Resolution 3314(XXIX)1974.
- N. General Assembly, Resolution 31/91, 1976.
- N. General Assembly, Resolution 68/262, 2014.
- N. Security Council, Resolution 497(1981)
- N. Security Council, Resolution 44/240(1989)
- N. Security Council, Resolution 841(1993)
- N. Security Council, Resolution 940(1994)
- N. Security Council, Resolution 1132(1997)
- N. Security Council, Resolution 1975(2011)
- N. Security Council, Resolution 2201(2015)
- N. Security Council, Resolution 2216(2015)
- N. Security Council, Resolution 2337(2017)
)