دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران

نوع مقاله : علمی-پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری حقوق عمومی، دانشکدۀ علوم انسانی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران شمال، تهران، ایران.

2 دانشیار گروه حقوق عمومی، دانشکدۀ حقوق، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

3 دانشیار، گروه حقوق عمومی، دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه مازندران، مازندران، ایران

4 استادیار، گروه حقوق عمومی، دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه مازندران، مازندران، ایران

چکیده

نظریۀ انتخاب عمومی، مطالعۀ سیاست بر پایۀ اصول اقتصادی است. امروزه کاربرد این نظریه در مباحثی همچون رفتار قضایی که با مقبولیت وسیعی در حوزۀ نظم مواجه شده، گسترش یافته است. نتایج تحقیقات نشان داده است که طرح نظریۀ انتخاب عمومی در قضاوت،  نوعی وابستگی بین نفع شخصی قضایی و تأثیرات آن در نتایج دعوا را عملاً اثبات کرده است. اطالۀ دادرسی، دشواری توافق بین قضات، نابرابری و ناهمگونی قضات، تردید در صدور رأی و اثرگذاری قاضی مافوق بر رأی قضات دیگر، از معایب قضاوت جمعی است که در پرتو ساختار و عملکرد هیأت عمومی و هیأت‌های تخصصی دیوان عدالت اداری واکاوی شده است. هدف از پژوهش حاضر، بررسی امکان وجود وابستگی منفعت شخصی قضایی در قضاوت جمعی اداری است که با نگرشی توصیفی تحلیلی به تبیین این رابطه می‌پردازد و اثبات می‌کند که ساختار و عملکرد این هیأت‌ها از تأثیر فشارهای متوالی یا وسوسه‌های مادی گروه‌های ذی‌نفع، بروز اخلاق غیرموجه قضایی و مصلحت‌گرایی ناشی از رویه‌های عملی دیوان عدالت اداری مستثنا نیست.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Measuring Collective judgment; Public choice theory and judicial Behavior in the structure and function of the Administrative Justice Court

نویسندگان [English]

  • Seyed Hosein Rahimi Moghadam 1
  • Ali Akbar Gorji Azandaryani 2
  • Morteza Nejabatkhah 3
  • Farhang Faghih Larijani 4

1 Ph.D. Student in Public Law, Faculty of Humanitie, Islamic Azad University of Tehran North Branch, Tehran, Iran

2 Associate Prof., Department of Public Law, Faculty of Law, University of Shahid Beheshti, Tehran, Iran

3 Associate Prof, Department of Public Law, Faculty of Law and Political Science, University of Mazandaran,Mazandaran, Iran

4 Assistant Prof, Department of Public Law, Faculty of Law and Political Science, University of Mazandaran, Mazandaran, Iran

چکیده [English]

The theory of public choice is the study of politics based on economic principles. Today, the application of this theory has expanded into issues such as judicial behavior that has been widely accepted in the field of order. The results of research and research have shown that the concept of general selection theory in judging has practically proved a kind of interdependence between the personal interest of the judiciary and its effects on the outcome of the lawsuit. The nature of the proceedings, the difficulty of an agreement between judges, the inequality of judges, the uncertainty in the issuance of judgments and the influence of supreme judges on the other judges, is one of the disadvantages of this type of judgment that is judged in the light of the structure and functioning of the General Staff and the specialized tribunals of the Administrative Justice Tribunal. Is located. The purpose of this study is to investigate the possibility of the existence of a personal judicial interest in administrative judgment. The present study, with a descriptive-analytic approach, explains this relationship and proves that the structure and function of these groups are from the effects of successive pressures or material temptations of interest groups, the emergence of non-justi fi catory ethics and the expediency stemming from Practical procedures of the Administrative Justice Court are no exception.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Judicial Behavior
  • Public Choice
  • Collective Judgment
  • Personal interest
  1. فارسی

الف) کتاب‌ها

  1. آقایی طوق، مسلم (1392)، تحلیل اقتصادی حقوق، تهران: خرسندی.
  2. جنسن، مایکل؛ مکلینگ، ویلیام (1384)، طبیعت انسان، مباحثی در باب نظریۀ انتخاب عمومی: (دیدگاه نهادی به سیاستگذاری عمومی)، ترجمه و تدوین: یوسف جمسی، محمد قاسمی، علی یوسفیان، تهران: مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی.
  3. سرزعیم، علی (1389)، تحلیل اقتصادی سیاست (درآمدی بر انتخاب عمومی)، تهران: آثار اندیشه.
  4. گلدوست جویباری، رجب (1388)، کلیات آیین دادرسی کیفری، تهران: جنگل.
  5. مشهدی، علی (1395)، قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری در نظم حقوقی کنونی، تهران: خرسندی.
  6. مولابیگی، غلامرضا (1397)، صلاحیت و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری، تهران: جنگل.

 

ب) مقالات

  1. ادیبی مهر، محمد؛ کشاورزی ولدانی، مرتضی؛ آقایی دینانی، رشیده (1391)، «بررسی فقهی مشروعیت تعدد قاضی»، پژوهشنامۀ حقوق کیفری، سال سوم، ش 1.
  2. آقایی طوق، مسلم (1396)، «نگاه تطبیقی به صلاحیت‌های دیوان عدالت اداری نسبت به ابطال مقررات»، دوفصلنامۀ دیدگاه‌های حقوق قضایی، ش 79 و 80.
  3. بشیری، ندا (1389)،«جیمز مک‌گیل بوکانان برندۀ نوبل اقتصاد در سال 1986»، مجلۀ بورس، ش 90.
  4. چشمی، سید حسین (1390)، «حدود حاکمیت آراء وحدت رویۀ دیوان عالی کشور در امور مدنی»، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی، دانشکدۀ حقوق.
  5. دین‌پرست، فائز؛ ساعی، علی(1391)،«بازسازی روش‌شناختی نظریۀ انتخاب عمومی»، فصلنامۀ مطالعات میان‌رشته‌ای در علوم انسانی، دورۀ چهارم، ش 2.
  6. عرفان، محمد (1386)، «هیأت عمومی در قانون جدید دیوان عدالت اداری»، پژوهشنامۀ معاونت حقوقی و بررسی‌های فقهی مرکز تحقیقات استراتژیک، ش 1.
  7. عرفان، محمد (1393)،«بررسی ساختار و کارکرد هیأت‌های تخصصی دیوان عدالت اداری»، دوفصلنامۀ رویۀ قضایی شعب دیوان عدالت اداری، معاونت آموزش، پژوهش و پیشگیری، ش 1.
  8. علیزاده، فرزاد (1390)، «تعدد قاضی در تحقق عدالت کیفری»، پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی.
  9. لسانی، محسن؛ حیدری، محمدعلی؛ توکلی، احمدرضا (1395)،«جایگاه و ضرورت قضاوت شورایی در تحقق عدالت قضایی»، مجلۀ مطالعات فقه و حقوق اسلامی، سال 8، ش 15.
  10. ملک‌محمدی، حمیدرضا (1385)،«تخت بی‌تخت؛ بازاندیشی مفهومی نظریۀ انتخاب عمومی»، فصلنامۀ سیاست، مجلۀ دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی، سال 37، ش 1.
  11. نجابت‌خواه، مرتضی (1394)، «نظام حقوقی حاکم بر رسیدگی مجدد آرای هیأت عمومی دیوان عدالت اداری (بررسی مواد 91 و 94 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری)»، فصلنامۀ دانش حقوق عمومی، سال چهارم، ش 12.
  12. ویژه، محمدرضا (1391)، «نظارت قضایی دیوان عدالت اداری بر مقررات اجرایی»، فصلنامۀ پژوهش حقوق (ویژه‌نامۀ هفتۀ پژوهش 90)، سال چهاردهم، ش 37.
  13. ویژه، محمدرضا؛ آگاه، وحید (1391)، «کاوشی انتقادی در لایحۀ تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری»، فصلنامۀ پژوهش حقوق عمومی، ش 38.

 

  1. انگلیسی
  2. A) Books
  3. Aghaee. Toogh, Muslim (2013), Economic Analysis of Law, Tehran: Khorsandi Publications (In Persian).
  4. Goldoust Joybari, Rajab (2009), Generalities of Criminal Procedure, Tehran: Jangal Publications (In Persian).
  5. Jensen, Michael and McLean, William (1384), Human Nature, Discussions on the Theory of Public Choice: (Institutional Perspective on Public Policy), Translated and Edited by: Yousef Jamsi, Mohammad Ghasemi, Ali Yousefian, Tehran: Research Center of the Islamic Consultative Assembly (In Persian).
  6. Mashhadi, Ali (2016), Law on the Organization and Procedure of the Court of Administrative Justice in the Current Legal Order, Tehran: Khorsandi Publications (In Persian).
  7. Molabigi, Gholamreza (1398), Jurisdiction and procedure of the Court of Administrative Justice, Tehran: Jangal Publications (In Persian).
  8. Sarzaeem, Ali (2010), Economic Analysis of Politics (Introduction to Public Choice), Tehran: Works of Thought (In Persian).

 

  1. B) Articles
  2. Adibi Mehr, Mohammad; Keshavarzi Valdani, Morteza and Aghaei Dinani, Rashideh (2012), "Jurisprudential study of the legitimacy of multiple judges", Journal of Criminal Law, third year, first issue (In Persian).
  3. Aghaee. Toogh, Muslim (2017), "A Comparative View of the Jurisdiction of the Court of Administrative Justice regarding the annulment of regulations", Quarterly Journal of Judicial Law Perspectives, No. 79 -80 (In Persian).
  4. Alizadeh, Farzad (2011), "Multiple judges in the realization of criminal justice", thesis for a master's degree, Islamic Azad University, Central Tehran Branch. (In Persian).
  5. Bashiri, Neda (2010), "James McGill Buchanan, winner of the Nobel Prize in Economics in 1986", Stock Exchange Magazine, No. 90 (In Persian).
  6. Cheshmi, Seyed Hossein (1390), "Limits of the Sovereignty of Unanimous Procedures of the Supreme Court in Civil Matters", Islamic Azad University, Central Tehran Branch, Faculty of Law (In Persian).
  7. Deleon. Max.H,(2012),”Public Choice Throry, Interest Groups, and Tort Reform, U. lll. L.Rev. 1787. P.1792
  8. Erfan, Mohammad (2007), "General Board in the new law of the Court of Administrative Justice", Journal of Legal and Jurisprudential Studies of the Center for Strategic Research, No. 1 (In Persian).
  9. Erfan, Mohammad (2014), "Study of the structure and function of the specialized committees of the Administrative Justice Court", two quarterly journals of the Judicial Procedure of the branches of the Administrative Justice Court, Deputy of Education, Research and Prevention, No. 1 (In Persian).
  10. Joanna Shepherd (2011),” Measuring Maximizing Judges: Empirical Legal Studies, Public Choice Theory, and Judicial Behavior, U. lll. L. Rev. 1753
  11. Lawrence E. Blume and David Easley (2008),“rationality The New PalgraveDictionary of Economics, 2nd Edition
  12. Lisani, Mohsen; Heidari, Mohammad Ali and Tavakoli, Ahmad Reza (2016). "The position and necessity of council judgment in the realization of judicial justice", Journal of Islamic Jurisprudence and Law, Vol. 8, No. 15 (In Persian).
  13. Malek Mohammadi, Hamid Reza (2006), Conceptual rethinking of general choice theory ", Quarterly Journal of Politics, Journal of the Faculty of Law and Political Science, Vol.37, No. 1 (In Persian).
  14. McNutt,Patrick A.(2002), The Economics of Public Choice, Edward Elgar.
  15. Mueller,Dennis C.(2003), Public Choice III,Cambridge University Press.
  16. Najabatkhah, Morteza (1394), "Legal system governing the review of the decisions of the General Assembly of the Court of Administrative Justice (review of Articles 91 and 94 of the Law on the Organization and Procedure of the Court of Administrative Justice)", Quarterly Journal of Public Law Knowledge, Fourth Year, No. 12 (In Persian).
  17. Religious, Faez and Saei, Ali (2012), "Methodological Reconstruction of General Choice Theory", Quarterly Journal of Interdisciplinary Studies in Humanities, Vol. 4, No. 2 (In Persian).
  18. Richard A. Pasner,(1993),”What Do Judges Maximize? (The same Thing Everybody Else Does), Sup. CT. Econ. Rev.1
  19. Special, Mohammad Reza (2012), "Judicial Supervision of the Court of Administrative Justice on Executive Regulations", Law Research Quarterly (Research Week 90 Special Issue), Fourteenth Year, No. 37 (In Persian).
  20. Susannah, Camic Tahk (2015). Public Choice Theory and Earmarked Taxes, 68 tax L. Rev. 755.
  21. Vijeh, Mohammad Reza and Agah, Vahid (2012), “Critical Exploration in the Organization and Rules of Procedure of the Administrative Justice Court’, Publice Law Research Quarterly, No. 38 (In Persian).