دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران

نوع مقاله : علمی-پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار حقوق جزا و جرم‌شناسی دانشگاه قم، قم، ایران

2 دانشجوی دکتری حقوق جزا و جرم‌شناسی دانشگاه قم، قم، ایران

چکیده

پس از بازنگری در اصل 157 قانون اساسی در سال 1368 و اعطای ریاست قوة قضاییه به شخص واحد (جایگزین نظام ریاست شورایی)، یکی از مناقشات جدی مربوط به «صلاحیت قضایی» رئیس قوة قضاییه بود که در زمان تصویب اصل مذکور نیز موافقان و مخالفانی داشت. با این حال پس از تصویب اصل 157 ق.ا قوانینی از سوی مجلس به تصویب رسید که «صلاحیت قضایی» رئیس قوة قضاییه را به رسمیت شناخت. سیر نهایی این قوانین به تصویب مادة 477 قانون آیین دادرسی کیفری منجر شد. در نوشتة حاضر سعی شده با بررسی مشروح مذاکرات شورای بازنگری قانون اساسی، مراد قانونگذار اساسی در خصوص «صلاحیت قضایی» رئیس قوة قضاییه کشف شود. در ادامه، سیر قوانین مصوب مجلس شورای اسلامی در پرتو رویکرد قانون اساسی در خصوص صلاحیت قضایی رئیس قوة قضاییه محل توجه قرار گرفته است. نهایت اینکه، با تأمل در فرایند تصویب و نیز نظرهای شورای نگهبان به‌ویژه ناظر به مادة 477 ق.آ.د.ک به‌عنوان آخرین قانون مصوب در خصوص صلاحیت مذکور، به این نتیجه دست یافته‌ایم که با وجود به رسمیت نشناختن «صلاحیت قضایی» رئیس قوة قضاییه در قانون اساسی، قانونگذار عادی در مغایرت با ظاهر و روح قانون اساسی و نیز بدون منطق توجیهی کارکردی اقدام به اعطای صلاحیت مذکور به رئیس قوة قضاییه کرده است.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

The Study of the Judicial Qualification of the Head of the Judiciary;With Special Regard to the Article 477 of the Criminal Procedure Act

نویسندگان [English]

  • Jalaleddin Qiasi 1
  • Mohammad Rajabi 2

1 Associate Prof of Criminal Law and criminology of the University of Qom

2 Ph.D. Student in Criminal Law and criminology of the University of Qom , Qom, Iran.

چکیده [English]

After passing the amendment of the Principle 157 of the Constitution in 1368 and designation one person as a head of the judiciary (instead of the council presidency), one of the important challenge was about the judicial qualification of the head of the judiciary that had proponents and opponents at the time of the passing. However after passing the principle 157 Islamic Consultative Assembly passed laws that accredited the judicial qualification of the head of the judiciary. Process of passing laws about this qualification resulted in a passing Article 477 of the Criminal Procedure Act. In this article, firstly through the study of the negotiations of the constitution amendment council and find the intention of the constitutional legislator about the existence or lack of the judicial qualification of the head of the judiciary and then, process of the laws passed by Islamic Consultative Assembly in the light of the approach of the Constitution whit focus on the Article 477 of the Criminal Procedure Act as a last law about that qualification and focus on the process of passing and comments of the Guardian Council of the Constitution we concluded that despite of the lack of the judicial qualification of the head of the judiciary in Constitution, Islamic Consultative Assembly Contrary to appearance and spirit of Constitution and without functional justification, gave judicial qualification to head of the judiciary.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Constitution
  • Constitutional Legislator
  • Guardian Council
  • Head of the Judiciary
  • Judicial Qualification
  • Laws
  1. فارسی

الف) کتاب­ها

  1. ادارة کل امور فرهنگی و روابط عمومی مجلس شورای اسلامی (1369)، صورت مشروح مذاکرات شورای بازنگری قانون اساسی، چ اول، تهران: ادارة تبلیغات و انتشارات.
  2. ---------------------------------------------------- (1364)، صورت مشروح مذاکرات مجلس بررسی نهایی قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، چ اول، تهران: ادارة کل امور فرهنگی و روابط عمومی مجلس شورای اسلامی.
  3. پژوهشکدة شورای نگهبان (1395)، قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392 با اصلاحات و الحاقات بعدی در پرتو نظرات شورای نگهبان، چ اول، تهران: پژوهشکدة شورای نگهبان.
  4. جوان آراسته، حسین (1397)، حقوق اساسی جمهوری اسلامی ایران، چ اول، قم: دارالحدیث.
  5. خمینی، روح‌الله (1378)، صحیفة امام، چ اول، تهران: مؤسسة تنظیم و نشر آثار امام خمینی.
  6. شعبانی، قاسم (1374)، حقوق اساسی و ساختار حکومت جمهوری اسلامی ایران، چ سوم، تهران: اطلاعات.
  7. عباسی، بیژن (1397)، حقوق اساسی جمهوری اسلامی ایران، چ اول، تهران: دادگستر.
  8. عمید زنجانی، عباسعلی (1387)، کلیات حقوق اساسی ایران، چ اول، تهران: مجد.
  9. مهرپور، حسین (1393)، مختصر حقوق اساسی جمهوری اسلامی ایران، چ پنجم، تهران: دادگستر.
  10. ورعی، سید جواد (1386)، مبانی و مستندات قانون اساسی جمهوری اسلامی به روایت قانونگذار، چ اول، قم: دبیرخانة مجلس خبرگان رهبری.
  11. وکیل، امیرساعد؛ عسکری، پوریا (1387)، قانون اساسی در نظم حقوقی کنونی، چ دوم، تهران: مجد.
  12. هاشمی، سید محمد (1387)، حقوق اساسی جمهوری اسلامی ایران، چ بیستم، تهران: میزان.
  13. یزدی، محمد (1375)، قانون اساسی برای همه، چ اول، تهران: امیرکبیر.

 

ب) مقالات

  1. پروین، خیرالله؛ آئینه نگینی، حسین (1394)، «شأن قضایی رئیس قوة قضاییه؛ از نفی تا اثبات»، دوفصلنامة دانش حقوق عمومی، سال چهارم، ش 12، ص 112-89.
  2. پورقهرمانی، بابک (1383)، «تجدیدنظرخواهی رئیس قوة قضاییه از آرای محاکم»، فقه و حقوق، سال اول، ش 3، ص 147-131.

ج) سایت

  1. مشروح مذاکرات مجلس شورای اسلامی در سایت کتابخانة مجلس شورای اسلامی به آدرس: www.ical.ir/fa/MashroohMozakerat
  2. اظهارنظرات شورای نگهبان در خصوص قوانین مصوب مجلس شورای اسلامی در سایت سامانة‌ جامع نظرات شورای نگهبان به آدرس:

nazarat.shora-rc.ir/Forms/frmMosavabat.aspx

 

  1. عربی

الف) کتاب­ها

  1. عاملی، زین‌الدین بن علی (1410ق)، الروضه البهیه فی شرح اللمعه الدمشقیه، چ اول، قم: کتابفروشی داوری.
  2. نجفی، محمدحسن (1404ق)، جواهر الکلام فی شرح شرائع الاسلام، چ هفتم، بیروت: دار إحیاء التراث العربی.

 

  1. انگلیسی
  2. A) Books
  3. Abbasi, Bizhan (2018), Constitutional law of the Islamic Republic of Iran , Tehran: Dadgostar (In Persian).
  4. Ameli, Zein al-Din ibn Ali (1989), Ar-Rawd a-l-Bahiyah fi Sharh allam'a-d-Dimashqiya , Qom: Davari (In Arabic).
  5. Amid Zanjani, Abasali (2008), Generalities of Iranian Constitutional Law, Tehran: Majd (In Persian).
  6. General Department of Cultural Affairs and Public Relations of the Islamic Consultative Assembly (1990), Detailed Minutes of the Discussions of the Constitutional Review Council , Tehran: Advertising and Publishing Office (In Persian).
  7. General Department of Cultural Affairs and Public Relations of the Islamic Consultative Assembly (1985), Detailed Minutes of the Parliamentary Deliberations on the Final Review of the Constitution of the Islamic Republic of Iran , Tehran: General Department of Cultural Affairs and Public Relations of the Islamic Consultative Assembly (In Persian).
  8. Guardian Council Research Institute (2013), Criminal Procedure Code (1392) with Subsequent Amendments and Additions in the Light of the Views of the Guardian Council , Tehran: Guardian Council Research Institute (In Persian).
  9. Hashemi, Seyed Mohammad (2008), Constitutional Law of the Islamic Republic of Iran , Tehran: Mizan (In Persian).
  10. Javan Araste, Hosein (2018), Constitutional law of the Islamic Republic of Iran, Qom: Dar Al-Hadis (In Persian).
  11. Khomeini, Rohollah (1999), Sahife Imam, Tehran: Institution of Adjustment and Publishing of Imam Khomeini Works (In Persian).
  12. Mehrpoor, Hosein (2014), A Concise of the Constitutional Law of the Islamic Republic of Iran , Tehran: Dadgostar (In Persian).
  13. Najafi, Mohammad Hasan (1983), Javaher al-Kalam , Beirut: Daro Ehyâ al-Torâs al-Arabi (In Arabic).
  14. Shabani, Qasem (1995), Constitutional law and Structure of the Government of the Islamic Republic of Iran , Tehran: Ettelaat (In Persian).
  15. Vakil, Amir Saed and Puria Askari (2008), Constitution in the Current Legal Order , Tehran: Majd (In Persian).
  16. Varaei, Seyed Javad (2007), Fundamentals and Documents of the Constitution of the Islamic Republic According to the Legislator, Qom: Majles Khobregan Rahbari (In Persian).
  17. Yazdi, Mohammad (1996), Constitution for All , Tehran: Amir Kabir (In Persian).

 

  1. B) Articles
  2. Parvin, Kheirollah & Ayenehnegini, Hossein (2016), “The Judicial Status of the Head of the Judiciary; From Denial to Proof”, Quarterly Journal of Public Law Knowledge, Vol. 4, Issue 12, Winter, pp. 89-112(In Persian).

17.PoorQahramany , Baabak (2005), “Review of Court Decisions by the Head of the Judiciary”, Islamic Law, Vol. 1, Issue 3, pp. 131-147 (In Persian).

 

  1. C) Websites
  2. nazarat.shora-rc.ir/Forms/frmMosavabat.aspx
  3. www.ical.ir/fa/MashroohMozakerat