دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران

نوع مقاله : علمی-پژوهشی

نویسنده

استادیار، عضو هیأت علمی گروه حقوق خصوصی مؤسسة عالی آموزش و پژوهش مدیریت و برنامه‌ریزی، تهران، ایران

چکیده

تعهد مالیاتی به معنای بدهی صاحب درآمد به پرداخت مالیات متعلقه، دارای مبانی، نهادها و احکام حقوقی ویژه‌ای نسبت به سایر تعهدات است و با توجه به مبنای قانونی تعهد مالیاتی و ویژگی‌های این تعهد، بسیاری از احکام و مفاهیم نظریة عمومی تعهد، در مورد تعهد مالیاتی اعمال نمی‌شود. با این حال اصول بنیادین حقوقی مانند نظم عمومی، حقوق و آزادی‌های بنیادین فردی و عدالت حقوقی و آثار آنها که ریشه در عناصر اساسی و عام نظام حقوقی و ضرورت یکپارچگی آن دارد، به‌دلیل حاکمیت مطلق و عام آنها، در مورد تعهد مالیاتی نیز کاربرد دارد. این مقاله در پی تحلیل این مسئله است که تعهد مالیاتی چه ویژگی‌ها و جایگاهی در چارچوب نظام حقوقی دارد. روش پژوهش، تحلیلی براساس مبانی علمی، قوانین و مقررات و مطالعات حقوق تطبیقی است.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

The position and characters of tax obligation in the legal system of obligations

نویسنده [English]

  • Ahmad Shahniaie

Assistant Prof of Law, the Institute For Management And Planning Studies (IMPS), Tehran, Iran

چکیده [English]

The tax obligation as the debt of the person earning income to pay owed tax has special rationales, institutions and rules compared with the other obligations and considering the legal rationale of the tax obligation and its characters many rules and phenomena of the general theory of obligations shall not apply as to the tax obligation. Nevertheless the basic legal principles such as public order, basic private rights and freedoms and legal justice and their effects which rooted from fundamental and common elements of legal system and the necessity of its integrity shall apply as to the tax obligation because of the their absolute and common domination. This article is to analyze the issue that tax obligation has which characters and position in the framework of the legal system. The research method is the analytical method based on the scientific basis, laws and regulations and comparative law studies.

کلیدواژه‌ها [English]

  • The principle of legality of tax
  • tax debts
  • the Direct Tax Act
  • the general theory of obligation
  • Public Order
  1.  

    1. فارسی

    الف) کتاب‌ها

    1. ارسطو، (1398)، اخلاق، ترجمة رضا مشایخی، تهران: نگاه.
    2. امامی، سید حسن (1376)، حقوق مدنی، ج 2، تهران: کتابفروشی اسلامیه.
    3. -------------- (1375)، حقوق مدنی، ج 4، تهران: کتابفروشی اسلامیه.
    4. امور تدوین، تنقیح و انتشار قوانین و مقررات معاونت حقوقی ریاست جمهوری (1392)، مجموعه آرای وحدت رویة دیوان عالی کشور، چ چهارم (ویرایش سوم)، معاونت تدوین تنقیح و انتشار قوانین و مقررات.
    5. جعفری لنگرودی، محمدجعفر (1378)، حقوق تعهدات، چ سوم، تهران: کتابخانة گنج دانش.
    6. رستمی، ولی (1390)، مالیة عمومی، چ اول، تهران: میزان.
    7. ستوده تهرانی، حسن (1376)، حقوق تجارت، ج 4، چ دوم، تهران: دادگستر.
    8. فلای شاکر، ساموئل (1397)، تاریخ مختصر عدالت توزیعی، ترجمة مجید امینی، چ اول، تهران: مرکز.
    9. کاتوزیان، ناصر (1374). حقوق مدنی نظریة عمومی تعهدات، چ اول، تهران: یلدا.
    10. ------------ (1376)، حقوق مدنی، قواعد عمومی قراردادها، ج 2، تهران: شرکت سهامی انتشار.
    11. --------------- (1376)، اعتبار امر قضاوت‌شده در دعوای مدنی، چ پنجم، تهران: دادگستر.
    12. ------------- (1390)، مبانی حقوق عمومی، چ چهارم، تهران: میزان.
    13. ------------- (1390)، فلسفة حقوق، ج 2، چ چهارم، تهران: شرکت سهامی انتشار.
    14. موسی‌زاده، رضا (1388)، مالیة عمومی، چ دوم، تهران: میزان.

     

    ب) مقالات

    1. آقایی طوق، مسلم؛ لطفی، حسن (1396)، «قاعدة عدم امکان توقیف اموال عمومی و دولتی در ایران: رویکرد انتقادی تطبیقی»، فصلنامة پژوهش حقوق عمومی، دورة 19، ش 56، ص 108 - 84.
    2. چراغی، رضا؛ امینی، منصور؛ رستمی؛ ولی (1399)، «قواعد عمومی قراردادها و قواعد ضد خودداری و فرار از پرداخت مالیات»، پژوهشنامة مالیات، ش 45.
    3. چراغی، رضا؛ امینی، منصور؛ رستمی؛ ولی (1399)، «قواعد عمومی قراردادها و قواعد ضد خودداری و فرار از پرداخت مالیات»، پژوهشنامة مالیات، ش 45.
    4. رستمی ولی، کتابی رودی؛ احمد (1391)، «بررسی تطبیقی ضمانت اجرایی مالیات‌ستانی در حقوق مالیاتی ایران و انگلستان»، پژوهشنامة مالیات، ش 14.
    5. رستمی، ولی؛ محمدی، فاطمه؛ رنجبر، مسعود (1396)، «بررسی حقوقی نقش مالیات بر توسعة سیاسی و دمکراسی»، فصلنامة مطالعات حقوق عمومی، دورة 47، ش 3، پاییز، ص 620- 601.
    6. شمس، عبدالله؛ غفوری اصل، غزل (1398)، «شناخت اشخاص و اسناد اجرایی مشمول قانون نحوة پرداخت محکوم به دولت و عدم تأمین و توقیف اموال دولتی مصوب 1365»، مطالعات حقوقی، دورة 11، ش 4، ص 221- 195.

    21شهنیایی، احمد (۱۴۰۱)، «مبانی تفسیر قانون در حقوق مالیاتی با نگاهی به آرای مالیاتی و قضایی»، فصلنامه مطالعات حقوق عمومی دانشگاه تهران، دوره ۵۲، شماره ۱، صص ۵۰۷-۵۲۹.

     

    ج) قوانین و مقررات

    1. آیین‌نامة دادن مهلت و نحوة تقسیط بدهی اشخاص به وزارتخانه‌ها و مؤسسات دولتی و خسارت تأخیر تأدیه مصوب 1351.
    2. قانون اجرای احکام مدنی، مصوب 1356.
    3. قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، مصوب 1368.
    4. قانون امور حسبی، مصوب 1319.
    5. قانون آیین دادرسی مدنی، مصوب 1379.
    6. قانون بودجة سال1400 کل کشور، مصوب 1399.
    7. قانون تجارت، مصوب 1311.
    8. قانون رفع موانع تولید رقابت‌پذیر و ارتقای نظام مالی کشور، مصوب 1394.
    9. قانون مالیات‌های مستقیم، مصوب 1366، اصلاحی 1380 و 1394.
    10. قانون مالیات‌های مستقیم، مصوب 1345.
    11. قانون محاسبات عمومی کشور مصوب 1366.
    12. قانون مدنی، مصوب 1307.
    13. قانون نحوة اجرای محکومیت‌های مالی، مصوب 1394.
    14. قانون نحوة پرداخت محکوم به دولت و عدم تأمین و توقیف اموال دولتی، مصوب 1365.

     

    د) آرا و نظریات

    1. بخشنامة شمارة 33811/3532/230، مورخ 25/6/1382، سازمان امور مالیاتی.
    2. بخشنامة شمارة 987/297/203 مورخ 20/01/1385، سازمان امور مالیاتی.
    3. نظریة شمارة 9909970906010048 مورخ 29/02/1399 دیوان عدالت اداری.
    4. نظریة شمارة 17293-201 مورخ 27/10/1389شورای عالی مالیاتی.
    5. رأی وحدت رویة شمارة 212، مورخ 6/8/1350، دیوان عالی کشور.

     

    1. انگلیسی
    2. A) Book
    3. Aristole (2019), Ethics , Translated by Reza Mashayekhi,Tehran, Negah Publications (In Persian).
    4. Avery, Jones; John And Harris, Peter And Oliver, David (2008), Comparative Perspectives On Revenue Law, Cambridge, Cambridge University Press.
    5. Baptiste, Jean & Racine, Jean (2008), European contract law :materials for a common frame of reference: terminology,guiding principles, model rules,European Law Publishers, Munich.
    6. Bhandary,Minica(2017). Philosophical Foundations Of Tax Law, Oxford University Press,Oxford.
    7. Chitty, Joseph, Beale, H. G. (2004), Chitty on Contracts, London: Sweet & Maxwell.
    8. Codification, Expurgation and Promulgation of Acts and Regulations Affairs of the Vice Presidency for Legal Affairs (2014), The Unification of supreme court decision as a unified judicial precedent, Fourth Edition (third revision), The Vice Precedency for Codification, Expurgation and Promulgation of Acts and Regulations (In Persian).
    9. Emami, Hassan (1997), Civil Law, Fourth Edition, Tehran: Islamic Bookstore (In Persian).
    10. Emami, Hassan (1998), Civil Law, Second Edition, Tehran: Islamic Bookstore (In Persian).
    11. Fleischacher, Samuel (2018), A Short History of Distributive Justice, Translated by Majid Amini, First Edition, Nashre Markaz Publication. (in persian)
    12. Jafari Langroudi, Mohammad Jafar (2000), Law Of Obligations, Third Edition ,Tehran: Ganj Danesh Library (In Persian).
    13. Katouzian, Amir Naser (1996), Civil Law, General Theory Of Obligations, First Edition ,Tehran: Yalda (In Persian).
    14. -------------------------- (1998), Authority of civil res judicata, fifth publication, Tehran: Dadgostar.
    15. -------------------------- (1998). Civil Law general principles of contract, Second Edition, Tehran: Enteshar Publications (In Persian).
    16. ----------------------------- (2012), Fundamentals Of Public Law, Fourth Edition ,Tehran: Mizan (In Persian).
    17. ----------------------------- (2012), Philosophy Of Law, Vol. II, Fourth Edition, Tehran: Enteshar Publications (In Persian).
    18. Menendez,Agustin Jose (2001), Justifing Taxes Some Elements For A General Theory Of Democratic Tax Law,Kluwer Academic Publishers.
    19. Moussazadeh, Reza (2009). Public Finance, Second Edition, Tehran: Mizan (In Persian).
    20. Murphy, Liam And Nagel, Thomas (2002), The Myth Of Ownership, Taxes And Justice, New York, Oxford University Press.
    21. Nightingale,Kath (2002), Taxation Theory And Practice,Pearson Education Limited, Fouth Edition.
    22. Rostami, vail (2012), Public Finance, First Edition, Tehran Mizan Publications (In Persian).
    23. Sotoudeh Tehrani, Hassan (1998), Commercial Law, Vol. 4, Second Edition, Tehran: Dadgostar (In Persian).
    24. Thurony,Victor (1998), "Tax Law Design And Drafting International Monetary Fund": Individual Income Tax, Vol. 2 ,Chapter 14.
    25. Thurony,Victor(2003), Comparative Tax Law, Hageue: Kluwer Law International.
    26. Tiley, John And Loutzenhiser, Glen (2012), Revenue Law, Oxford, Hart Publishing Ltd.

     

    1. B) Articels
    2. Aghaee Togh, Moslem & Lotfi, Hassan ( 2017), "Immunity From Seizure Of Public Properties In Iran; A Critical And Comparative Approach", Public Law Studies Quarterly, Vol, 19, Issue 56, pp.84-108 (In Persian).
    3. Barker, B William (2003),"Statutory Interpretation ,Comparative Law, And Economic Theory":Discovering The Ground Of Income Taxation, San Diego Law Review,Vol. 40.No 3.
    4. Cheraghi, Reza; Amini, Mansur & Rostami,Vali (2020), The General Rules Of Contracts And The Rules Of Anti-Avoidance And Anti-Evasion Paying Taxes (Tax Fraud), Taxjournal. Issue 45 (In Persian).
    5. Doran, Micheal (2009), "Tax penalties and tax compliance", Harvard Journal on Legislation,Georgetown University Law Center.
    6. Drennnan, William A (2009), "Strict liability and tax penalties", Oklahama Law Review,Vol. 62, No.1.
    7. G. Baird, Douglas, H.Jackson, Thomas (1985), "Fraudulent conveyance law and its proper domain", University of Chicago Law School, Journal Articles.
    8. Rostami, Vali & Ketabiroudi, Ahmad (2012). "Comparative Study Of Taxation Sanctions In Iran's And England's Tax Law", Taxjournal, Issue 14 (In Persian).
    9. Rostami, Vali And Mohammadi, Fatemeh And Ranjbar, Masoud (2017). "Legal Review Of The Role Of Tax In Political Development And Democracy", Law Studies Quarterly,Vol. 47, Issue 3, pp. 601-620 (In Persian).
    10. Shahniaei, Ahmad (2021), "The Bases of Interpretation of Statute in the Tax Law with a View to the Comparative Law and Iranian Tax and Judicial Judgments", Public Law Studies Quaterly, Tehran University, doi: 10.22059/jplsq.2021.311813.2595 (In Persian).
    11. Shahniaei,ahmad (2021),"The Meaning and Elements of Income in Tax Law with a View to The Comparative Law",Tax Journal,Issue 51,pp. 69-97 (In Persian).
    12. Shams, Abdollah & Ghafouri Asl, Ghazal ( 2019), "Understanding Persons And Executive Documents That Are Subject To The Code “Payment Method Of Judgment Debt By State And Non-Seizure Of State Property " Enacted In 1986", Law Studies , Vol. 11, Issue 4, pp. 195-221 (In Persian).
    13. Steuerle, Eugene (2002), "And equal (tax) justice for all?", Urban Institute Press.
    14. Sugin, Linda (2003), "Theories Of Distributive Justice And Limitations Ontaxation:What Rawls Demands From Tax Systems Symposium - Rawls And The Law", Panel Vi: Property, Taxation, And Distributive Justice ,Fordham Law School.
    15. Valderrama,Irma Mosquera (2008), " The Interaction Of Tax Systems And Tax Culture In An International Legal Order For Taxation", Leiden University.
    16. Wilkie,J.Scott,W.Hogg,Peter (2015), "Tax Law Within The Larger Legal System,Osgoode Hall Law", Journal,Vol. 52,Issue 2.

     

    1. C) Rules
    2. Iranian Civil Judgments Enforcement Act , Enacted In 1977 (In Persian).
    3. The Budget Act Of 2020 Year, Enacted In 2019 (In Persian).
    4. The Civil Law Enacted In 1929 (In Persian).
    5. The Civil Procedure Act, Enacted In 2000 (In Persian).
    6. The Commercial Act, Enacted In 1932 (In Persian).
    7. The Constitution Of The Islamic Republic Of Iran, Enacted In 1989 (In Persian).
    8. The Direct Taxes Act, Enacted In 1967 (In Persian).
    9. The Direct Taxes Act, Enancted In 1988, Amended In 2002 And 2016 (In Persian).
    10. The General Accounting Act, Enacted In 1987 (In Persian).
    11. The Mode Of Enforcement Of Financial Condemnation Act, Enacted In 2016 (In Persian).
    12. The Mode Of Payment Of Judgment Debt By Government And Non-Secure And Seizure Of Governmental Properties Act, Enacted In 1987 (In Persian).
    13. The Non Litigious Act Enacted In 1941 (In Persian).
    14. The Ordinance Of Granting Respite And Instalment Of Debs Of Individuals To Ministries And Governmental Institutions And Late Payment Damage, Enacted In 1973 (In Persian).
    15. The Removing Obstacles Of Production And Promoting Of National Finance System Act, Enacted In 2016 (In Persian).

     

    D) Votes

    1. Unified Judicial Precedent No 212, Dated 1971/10/28, Supreme Court (In Persian).
    2. Opinion No 201-17293 Dated 2001/01/17 By The Tax Supreme Council (In Persian).
    3. Circular No. 230/3532/33811, Dated 2003/9/16, Iranian National Tax Administrations (In Persian).
    4. Circular No 203/297/987, Dated 2006/4/9, Iranian National Tax Administrations (In Persian).
    5. Opinion No 9909970906010048 Dated 2020/05/11 Administrative Court Of Justice (In Persian).