فصلنامه مطالعات حقوق عمومی دانشگاه تهران
دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران

قضاوت سیاسی به‏ عنوان یک سازوکار نظارتی

نوع مقاله : علمی-پژوهشی

نویسندگان

بیژن عباسی 1
عبدالله عباسی فیروزجاه 2

1 استاد، گروه حقوق عمومی، دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

2 دانشجوی دکتری حقوق عمومی، دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

https://doi.org/10.22059/jplsq.2020.304002.2457
چکیده
طرح مسئولیت علیه مقامات حکومتی و بازخواست آنها به ‏سبب صلاحیت و اختیاراتی که از آن برخوردارند، امروزه امری مبرهن و معمول است که بنا به اهداف و نتایج مختلف برخاسته از آن، در قالب ‏های متعددی توسط نهادهای ذی‏ربط اعمال می ‏شود. قضاوت سیاسی به ‏عنوان یک سازوکار و ضمانت اجرای ویژه و در عین حال قوی، به‏ منظور طرح مسئولیت صاحب‏ منصبان و تعقیب آنها مطرح است که در کنار نهادهای دیگری همچون تذکر، سؤال، استیضاح، سانسور دولت، نظارت‏های قضایی و اداری استفاده می ‏شود. در این پژوهش با رویکرد توصیفی-تحلیلی، ماهیت، تاریخچه و کارکرد قضاوت سیاسی به ‏عنوان یک سازوکار نظارتی علیه اغلب مقامات رده ‏بالای اجرایی در نظام ریاستی و همچنین رئیس کشور در نظام ‏های جمهوری پارلمانی بررسی شده و در مقایسه با سایر سازوکارهای نظارتی تعریف و تشریح شد. قضاوت سیاسی یک فرایند رسیدگی به جرائم و تخلفات خاص ارتکابی از سوی برخی مقامات حکومتی است که توسط یک مرجع سیاسی صورت می‏ گیرد که به صدور احکام و تصمیمات دارای ماهیت سیاسی منجر می‏شود.

کلیدواژه‌ها

برکناری و سلب صلاحیت
تعقیب پارلمانی
سازوکارهای نظارتی
قضاوت سیاسی
مقامات حکومتی

عنوان مقاله English

Political Adjudication as a Monitoring Mechanism

نویسندگان English

Bizhan Abbasi 1
Abdollah Abbasi Firozjah 2
1 Prof, Department Of Public Law, Faculty Of Law And Political Science, University Of Tehran, Tehran, Iran
2 Ph.D.Student In Public Law, Faculty Of Law And Political Science, University Of Tehran, Tehran, Iran
چکیده English

Making public officials accountable in terms of their powers and jurisdiction is an obvious necessity, which is done in different ways by various institutions. Political adjudication is considered as an effective mechanism to hold public authorities accountable and is used along with other mechanisms such as questioning, impeachment, censuring of the government, and judicial and administrative oversight. In this paper, using a descriptive-analytical approach, the nature, history and function of political adjudication as a monitoring mechanism against high officials in presidential as well as parliamentary systems will be examined. Political adjudication is a process of investigation and prosecution of crimes and infractions committed by a high-ranking official done by a political body which results in a political verdict.

کلیدواژه‌ها English

removal and disqualification
parliamentary prosecution
monitoring mechanisms
political adjudication
public officials
  1. فارسی

الف) کتاب‏ها

  1. الیوت، کاترین؛ ورنون، کاترین (1382)، نظام حقوقی فرانسه، ترجمۀ صفر بیگ‏زاده، تهران: مرکز پژوهش‏های مجلس شورای اسلامی.
  2. بوشهری، جعفر (1376)، حقوق اساسی تطبیقی، تهران: کتیبه.
  3. تنک، آندره (1369)، حقوق ایالات متحده آمریکا، ترجمۀ سید حسین صفایی، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
  4. جعفری ندوشن، علی‏اکبر (1383)، تفکیک قوا در حقوق ایران، فرانسه و ایالات متحدۀ آمریکا، تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی.
  5. زرنگ، محمد (1384)، سرگذشت قانون اساسی در سه کشور ایران، فرانسه و آمریکا، تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی.
  6. عباسی، بیژن (1397)، حقوق اساسی تطبیقی، تهران: دادگستر.
  7. فروغی، محمدعلی (1382)، حقوق اساسی، آداب مشروطیت دول، به کوشش علی‏اصغر حقدار، تهران: کویر.
  8. قاسم‏زاده، قاسم؛ گرجی ازندریانی، علی‏اکبر (1390)، حقوق اساسی، تهران: جنگل.
  9. قاضی شریعت‏پناهی، ابوالفضل (1383)، حقوق‏شناسی و نهادهای سیاسی، تهران: میزان.
  10. --------------------- (1376)، تقریرات درس حقوق‏شناسی تطبیقی، دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران.
  11. منتسکیو، شارل (1362)، روح‏القوانین، ترجمۀ علی‏اکبر مهتدی، تهران: امیرکبیر.
  12. موروا، آندره (1345)، تاریخ انگلستان، ترجمۀ مجید مسعودی، گوتنبرگ.
  13. ---------- (1340)، تاریخ آمریکا، از پیدایش تا جنگ دوم، ترجمۀ نجفقلی معزی، تهران: تابش.
  14. نقیب‏زاده، احمد (1388)، سیاست و حکومت در اروپا، تهران: سمت.
  15. هریسی‏نژاد، کمال‏الدین (1395)، حقوق اساسی تطبیقی، تبریز: آیدین.

 

ب) مقالات

  1. توسلی نایینی، منوچهر (1385)، «مصونیت‏های شغلی در حقوق ایران»، نشریۀ حقوق اساسی، ش6، سال ‏چهارم، ص 90-108.

 

  1. انگلیسی
  2. A) Books
  3. GARVEY (T), COLE (2015), Impeachment and removal, Washington dc, Congressional research service

 

  1. B) Articles
  2. SIMSON CAIRD (2016), “Impeachment”, House of commons library, Number CBP7612.
فصلنامه مطالعات حقوق عمومی دانشگاه تهران
دوره 53، شماره 3 - شماره پیاپی 35
پاییز 1402
پاییز 1402
صفحه 1121-1140

  • تاریخ دریافت 20 خرداد 1399
  • تاریخ بازنگری 17 شهریور 1399
  • تاریخ پذیرش 16 آذر 1399

صفحه اصلی

اصول اخلاقی انتشار مقاله

فرایند ارزیابی و پذیرش مقالات

ارسال مقاله

بانک‌ها و نمایه‌نامه‌ها

تماس با ما