فصلنامه مطالعات حقوق عمومی دانشگاه تهران
دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران

چرایی نهاد بازرس قانونی در حقوق عمومی ایران و فرانسه

نوع مقاله : علمی-پژوهشی

نویسندگان

آیت مولائی 1
فرشید بنده علی 2

1 دانشیار گروه حقوق، دانشکدۀ حقوق و علوم اجتماعی دانشگاه تبریز، ایران

2 دانشجوی دکتری حقوق عمومی، دانشکدۀ حقوق و علوم اجتماعی، دانشگاه تبریز، ایران‏

https://doi.org/10.22059/jplsq.2023.367289.3422
چکیده
بازرس قانونی نهادی حرفه‌ای است که فلسفة وجودی آن را تفتیش تمامی فعالیت‌های اداری و مالی واحدهای تجاری به‌منظور رعایت قوانین و جلوگیری از هرگونه سوءاستفاده از ضوابط قانونی تعریف کرده‌اند. ارزیابی‌ای که در ساده‌ترین شکل وظیفه‌ای مستمر و مستلزم حضور دائم بازرس در یک واحد گزارشگر است و این بر خلاف حرفة حسابرسی است که به قضاوت حرفه‌ای فردی «متخصص» و «مستقل» از واحد گزارشگر به نام حسابرس وابسته است و وظیفة آن ارزیابی میزان انطباق ادعاهای مربوط به فعالیت‌ها و وقایع اقتصادی با معیارهای از پیش تعیین‌شده و گزارش نتایج به اشخاص ذی‌نفع است. ازاین‌رو با فرض وجود این تفاوت‌ها که موجب پدیداری الگوهای مختلفی از این نهادهای حرفه‌ای و مورد اقتباس، از جمله «الگوی فرانسوی» شده است، تحقیق انجام‌شده که داده‌های اطلاعاتی آن به روش کتابخانه‌ای گردآوری و به ‌شیوۀ توصیفی - تحلیلی بررسی گردیده است، سعی دارد تا رهگذر نگاه تطبیقی و درآمدی مختصر در خصوص ماهیت حقوقی نهاد بازرس قانونی، چالش‌های حاکم بر این حرفه در کشور ما را با ارائة پاسخی به این پرسش که اقتباس نهاد بازرس قانونی از قانون تجارت فرانسه، چه تأثیری بر ایجاد و توسعة این فعالیت حرفه‏ای در کشور ما داشته است؟ به بحث گذارد.

کلیدواژه‌ها

بازرس قانونی
خدمات عمومی
‏شرکت دولتی
سازمان حسابرسی
‏نظارت.‏
موضوعات

عنوان مقاله English

The Rationale for the Legal Inspectorate in Public Law in Iran and France

نویسندگان English

Ayat Mulaee 1
Farshid Bandehali 2
1 Associate Professor of Law, Faculty of Law and Social Sciences, University of Tabriz, Iran‎
2 Ph.D student in Public Law, Faculty of Law and Social Sciences, University of Tabriz, Iran
چکیده English

The legal inspectorate is a professional entity whose existence is defined by the inspection of all administrative and financial activities of commercial units to ensure compliance with laws and prevent any misuse of legal regulations. This evaluation is, in its simplest form, a continuous duty that requires the inspector's permanent presence in a reporting unit, which contrasts with the profession of auditing that depends on the professional judgment of an "expert" and "independent" individual known as the auditor. The auditor's role is to assess the extent to which claims regarding economic activities and events conform to predetermined criteria and to report the results to interested parties. Therefore, considering these differences that have led to the emergence of various models of these professional entities, including the "French model," the research conducted—where the informational data was gathered through library methods and analyzed descriptively—aims to provide a comparative perspective and a brief introduction to the legal nature of the legal inspectorate, as well as the challenges faced by this profession in our country. It seeks to address the question of how the adoption of the legal inspectorate from the French Commercial Code has impacted the establishment and development of this professional activity in our country.

کلیدواژه‌ها English

legal inspector
public company
audit organization
supervision
public service
  1. فارسی

الف) کتاب

  1. انصاری، ولی‌الله (1392). کلیات حقوق اداری. چ دهم، تهران: میزان.
  2. الیوت، کاترین؛ ورنون، کاترین (1387). نظام حقوقی فرانسه. ترجمۀ صفر بیگ‌زاده، تهران: سمت.
  3. حبیب‌نژاد، سیداحمد (1398). حقوق مالیة عمومی. قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.
  4. شوالیه، ژاک (1396). دولت پسامدرن (مطالعة تطبیقی تحولات معاصر در حقوق اساسی و اداری). ترجمۀ سیدمجتبی واعظی، تهران: مجد.
  5. لگراند، آندره؛ وینه، سلین (1398). حقوق عمومی، (جلد دوم: حقوق اداری فرانسه چاپ (2017)). مترجم: روح‌اله مؤذنی، تهران: مجد.

ب) مقالات

  1. پاسبان، محمدرضا (1391). بازبینی نظام بازرسی در شرکت‌های تجاری ایران: بررسی تطبیقی با حقوق انگلستان. فصلنامة پژوهش حقوق و سیاست، 83-115.
  2. تنگستانی، محمدقاسم (1400). الزامات حقوقی کارآمدی نظام نظارت و بازرسی با تأکید بر روابط مراجع عام نظارتی. فصلنامة مجلس و راهبرد، (112)، 61-90.
  3. رحیمی، بدالرسول (1395). تاریخچة حسابداری در ایران. دانشنامة اقتصاد و مدیریت، 8-15.
  4. زارعی، محمدحسین؛ باباخانی، فرهاد (1395). بررسی جامعه‌شناختی عوامل و موانع تحقق حاکمیت قانون در فرانسه قرن هجدهم. مجلۀ تحلیل اجتماعی نظم و نابرابری اجتماعی، 4(70)، 185- 232.
  5. صادقی، امیرحسین؛ بهنیا، مسیح (1399). آمبودزمان بخش عمومی در نظام حقوقی انگلستان با نگاهی به نهادهای ناظر در نظام حقوقی ایران. فصلنامة علمی پژوهش‌های نوین حقوق اداری، (5)، 139-165.
  6. طجرلو، رضا؛ فراهانی، محمدصادق؛ قلیخانی، روح‌الله (1401). مطالعة تطبیقی سازوکارهای تضمین شفافیت در شرکت‏های دولتی. فصلنامة علمی پژوهش‏های نوین حقوق اداری، (10)، 235- 260.
  7. قلی‌زاده، احد (1390). تحلیل مسائل حقوقی نظام بازرسی شرکت‌های سهامی، دولتی و عمومی. فصلنامة پژوهشنامة بازرگانی، (58)، 237-272.
  8. گنجی‏اشتیجه، مسیح؛ حسینی صدرآبادی، ایرج؛ برزگر، عبدالرضا (1399). پایداری حکمرانی خوب بر پایه نقش دیوان محاسبات فرانسه در کنترل هزینه‏های عمومی. فصلنامه پژوهش‏های سیاسی و بین‏المللی، (22)، 57-41.
  9. مجاهد، افشین (1400). مطالعة تطبیقی آثار شرکت‌های تضامنی در حقوق ایران و انگلستان. فصلنامة علمی حقوق و مطالعات نوین، (2)، 93-98.

 

ج) قوانین و مقررات

  1. اساسنامة سازمان حسابرسی مصوب 1366.
  2. طرح اساسنامة سازمان نظام بازرسی جمهوری اسلامی ایران، شمارة ثبت 781 ، (1401).
  3. قانون تشکیل سازمان بازرسی کل کشور مصوب 1393.
  4. قانون دیوان محاسبات مصوب 1361.
  5. لایحة قانونی اصلاحات قانون تجارت 1347.

 

  1. انگلیسی
  2. A) book
  3. Christian Descheemaeker, Jean-François Potton (2016). La Cour des comptes et les entreprises publiques La réforme de 1976. Comité d'histoire de la Cour des comptes, Editeur: La documentation française, Parution.
  4. Hauriou, M. (1910). Principes de droit public. Paris, Éditeur: Bibliotheque Dalloz, 13 Octobre 2010.
  5. Klarić, M. (2009). Basic aspects of public services in law of European Union Zbornik radova Pravnog fakulteta u Splitu. god, str.

 

  1. B) Articles
  2. Carlos, R. (2003). Du commissariat aux comptes à l'audit. In: Actes de la recherche en sciences sociales. Vol. 146 -147, Espaces de la finance.
  3. EU Presidency conclusions, Lisbon European Council, 23-24/03/00, p.6, para 24.
  4. Voir C., R. (2001). Understanding Social Closure in its Cultural Context: Accounting Practitioners in France (1920–1939). Accounting Organizations and Society, 26.
  5. Voir M. Anderson, J. R. Edwards et D. Matthews (1996). A Study of the Quoted Company Audit Market in 1886. Accounting, Business and Financial History, 6 (3).

 

  1. C) Laws and regulations
  2. The charter of the audit organization approved in 1987.
  3. Draft of the Statute of the Inspection System Organization of the Islamic Republic of Iran, registration number 781, (2022).
  4. The Law on the establishment of the General Inspection Organization of the country approved in 2013.
  5. Law of the Court of Accounts approved in 1982.
  6. The legal bill for the amendments to the trade law.
فصلنامه مطالعات حقوق عمومی دانشگاه تهران
دوره 55، شماره 3 - شماره پیاپی 43
پاییز 1404
پاییز 1404
صفحه 1813-1837

  • تاریخ دریافت 06 آبان 1402
  • تاریخ بازنگری 09 دی 1402
  • تاریخ پذیرش 27 فروردین 1403

صفحه اصلی

اصول اخلاقی انتشار مقاله

فرایند ارزیابی و پذیرش مقالات

ارسال مقاله

بانک‌ها و نمایه‌نامه‌ها

تماس با ما