فصلنامه مطالعات حقوق عمومی دانشگاه تهران
دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران

امکان‌سنجی تقنین در فضای مجازی با تأکید بر اصول قانون اساسی ایران

نوع مقاله : علمی-پژوهشی

نویسندگان

زهرا رئوفی فرد 1
فیروز اصلانی 2

1 دانش‌آموختۀ دکتری حقوق عمومی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

2 دانشیار، گروه حقوق عمومی، دانشکدة حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

https://doi.org/10.22059/jplsq.2024.363374.3367
چکیده
سامانۀ جهانی اینترنت پدیده‌ای نوین است که موجب تحول جوامع بشری شده است و حاکمیت باید قواعد تنظیم‌گرانه برای روابط افراد در فضای مجازی وضع کند. دامنۀ اختیارات و آزادی‌های مردم در فضای مجازی کاملاً متفاوت با فضای حقیقی است. حفظ حریم خصوصی، منع هرزه‌نگاری، حمایت از حق نشر مؤلفان و... مستلزم ایجاد محدودیت دامنۀ فعالیت کاربران است. قانون اساسی خطوط کلی حقوق و آزادی‌های شهروندان را ترسیم می‌کند. پرسشی که مطرح می‌شود این است که آیا قوانین فعلی می‌تواند پاسخگوی چالش‌‏های فضای مجازی باشد یا نیازمند تقنین در این حوزه هستیم. این نوشتار با رویکردی توصیفی‌‌ـ تحلیلی و با هدف ارزیابی امکان‌سنجی تقنین در فضای مجازی با تمرکز بر اصول قانون اساسی، ضمن ارائة چارچوب کلی، چالش‌های تقنینی موضوع را مورد تحلیل قرار می‌دهد و در نهایت راهکارهایی ارائه می‌کند. یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد قواعد خودتنظیمی نمی‌تواند به تنظیم روابط شهروندان در این فضا بپردازد و با تفسیر و تحلیل قوانین موجود نمی‌توان اینترنت را قاعده‌مند ساخت؛ بلکه باید با وضع قانونی جامع، متناسب با فرهنگ و اخلاق جامعه و مطابق با اصول مسلم قانون اساسی و حفظ حقوق و آزادی‌های عمومی، اقدام کرد. 

کلیدواژه‌ها

قانون‌گذاری
حقوق و آزادی‌ها
فضای مجازی
حریم خصوصی
قانون اساسی
موضوعات

عنوان مقاله English

Feasibility of Legislation in Cyberspace with Emphasis on the Principles of the Iranian Constitution

نویسندگان English

Zahra Raoofi Fard 1
Firooz Aslani 2
1 ; Ph.D. in Public law, University of Tehran, Tehran, Iran
2 Associate Prof., Department of Public Law, Faculty of Law and Political Science, University of Tehran, Iran
چکیده English

Internet as a modern phenomenon of the contemporary world has caused the development of huIraman societies. The sovereignty must regulate the relations between individual citizens in the cyberspace. Undoubtedly, the scope of the people authorities and freedoms in the cyberspace is completely different from those of the real space. The maintenance of privacy, the prohibition of pornography, protection of copyright, etc., require the limitation on the users’ scope of activity. The Constitution explicates the outlines of the citizens’ rights and freedoms. The question that arises is whether the current laws can respond to the challenges of cyber space or do we need legislation in this area? It seems that The question that arises is whether the current laws can respond to the challenges of cyber space or do we need legislation in this area? the rules of self-regulation cannot regulate the relations of people of the nation in this space.By enacting a comprehensive law, appropriate to the society's culture and ethics, and in accordance with the unquestionable principles of the Constitution and the protection of public rights and freedoms, action should be taken. In this case, blind adaptation of the laws of other countries should be avoided.

کلیدواژه‌ها English

constitution
legislation
comprehensive law
rights and freedoms
interne
  1. فارسی

الف) کتاب‌ها

  1. 1. انصاری، باقر (۱۳۸۷). حقوق ارتباط جمعی. تهران: سمت.
  2. روزبهانی، محمدرضا (1393). جایگاه فقهی حقوقی فیلترینگ در رسانه‌های مجازی از دیدگاه مذاهب خمسه. تهران: کتاب آوا.
  3. زولر، الیزابت (1389). درآمدی بر حقوق عمومی. ترجمه: سید مجتبی واعظی. تهران: جنگل.
  4. عباسی، بیژن (1393). مبانی حقوق عمومی. تهران: دادگستر.
  5. فیروزآبادی، سید ابوالحسن؛ آزادی، جواد؛ زیبنده، حسین؛ برقعی، سید امیررضا و حسینین، سید رسول (1399). درآمدی بر حکمرانی فضای مجازی. تهران: دانشگاه امام صادق(ع).
  6. قاجارلو قیونلو، سیامک (1391). مقدمۀ حقوق سایبر. تهران: میزان.
  7. قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران
  8. کاتوزیان، ناصر (1377). مبانی حقوق عمومی. تهران: دادگستر.
  9. گرجی ازندریانی، علی‌اکبر (1388). مبانی حقوق عمومی. تهران: جنگل.
  10. لطفی، اسدالله (1389). حقوق اساسی و ساختار نظام جمهوری اسلامی ایران. تهران: جنگل جاودانه.
  11. مدنی، سید جلال‌الدین (1374). حقوق اساسی تطبیقی. تهران: گنج دانش.
  12. نجفی اسفاد، مرتضی و محسنی، فرید (1379). حقوق اساسی جمهوری اسلامی ایران. تهران: بین‌المللی المهدی
  13. هاشمی، سیدمحمد (1392). حقوق اساسی جمهوری اسلامی. چ دوازدهم، تهران: میزان.
  14. هیک، استیون؛ هلپین، ادوارد اف و هوسکینز، اریک (1393). حقوق بشر و اینترنت. ترجمه: قاسم زمانی و مهناز بهراملو. تهران: خرسندی.

 

ب) مقالات

  1. ادریسی، فرهاد و صفاری‌دوست، مجتبی (1393). قانونمند کردن اینترنت با تطبیق در حقوق کامن لا. پژوهش‌های حقوق تطبیقی، 18 (4)، 25-46.
  2. جعفری، افشین (1398). حاکمیت بر فضای سایبر از منظر حقوق بین‌الملل و نظام حقوقی جمهوری اسلامی ایران. رهیافت انقلاب اسلامی، 49، 109-132.
  3. ذاکریان، اکبر؛ جاور، حسین و بطحایی، سیدفرهاد (1399). حریم خصوصی افراد مشهور و فرزندانشان. دانش حقوق عمومی، 30، 117-140.
  4. رجبی، عبدالله و ترازی، نسرین (1396). بررسی انتقادی حاکمیت حقوقی ساختار فنی اینترنت بر فضای مجازی. تحقیقات حقوقی، 80، 283-307.
  5. رضایی، مهدی و بابازاده مقدم، حامد (1393). اصول تدوین قوانین و مقررات برای اینترنت با تأکید بر مصوبات یونسکو و شورای اروپا. پژوهش حقوق عمومی، 42، 43-82.
  6. صابرنژاد، علی و حسین‌پور، پری (1396). تحلیل حقوقی گونه‌شناسی نقض حریم خصوصی در فضای سایبر. جستارهای حقوق عمومی، 3، 215-230.
  7. محسنی، فرید (1384). تلاقی حریم شخصی و آزادی اطلاعات در حقوق ایران. دیدگاه‌های حقوق قضایی، 37 و 36، 71-90.
  8. محسنی، وجیهه؛ هاشمی، سیدمحمد؛ جاوید، محمدجواد و عباسی، بیژن (1398). تحلیل حقوقی نسبت‌سنجی حق دسترسی عموم به اطلاعات با تحقق حقوق شهروندی با تأکید بر نظام حقوقی ایران. پژوهش حقوق عمومی، 62، 321-354.
  9. انگلیسی
  10. A) Books
  11. Akdeniz, Y. (2008). Internet child pornography and the law national and international responses. British Library Cataloguing in Publication Data: England.
  12. Anheier, H. (2009). Stefan Toepler International Encyclopedia of Civil Society.
  13. Brian, F.; Fuping, G., Damien, O., & Sampsung, X. (2008). Copy right Law. Digital Content And The Internet In The Asia-Pacific: Sydney University Press.
  14. Consalvo, M., & Charles, Ess. (2013). The Blackwell hand book of internet studies. Oxford, UK: Blackwell Publications.
  15. Conn, K. (2002). The Internet and the Law What Educators Need to Know. Association for Supervision and Curriculum Development Alexandria: Virginia USA.
  16. Foord, K. (2000). Defining Privacy. Victorian law reform commission: Melbourne Victoria, Australia.
  17. Marsden, T. C. (2011). Internet Co Regulation European Law. Regulatory Governance And Legitimacy In Cyberspac: Cambridge University Press. First published.
  18. Komukai, T. (2020). Ius Comparatum Global Studies in Comparative Law.Data Protection in the Internet: Japanese National Report. Springer. Switzerland.
  19. Savin, A. (2013), EU Internet Law, Edward Elgar Pub, USA.
  20. Tripathi, K. (2020). Protection of Privacy in Cyberspace: A Comparative Analysis Between India and USA.
  21. Schwabach, A. (2005). Internet and the Law Technology. Society, and Compromises-ABC-CLIO: Santa Barbara California .
  22. Scassa, T. (2020). Data Protection and the Internet: Canada,Ius Comparatum – Global Studies in Comparative Law., Springer ,Switzerland.
  23. Zittrain, J. (2003). Internet Points of Control: Boston College Law Review.

 

  1. B) Article
  2. Robert, E. L. (2001). Law and Policy in the Age of the Internet. Duke Law Journal. Duke University School of Law, 50, No. 4.

 

  1. C) Websites
  2. http: //org/issues/issue7_6/alt inta/index.html.
  3. https: //papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=3611622.
فصلنامه مطالعات حقوق عمومی دانشگاه تهران
دوره 55، شماره 4 - شماره پیاپی 44
زمستان 1404
زمستان 1404
صفحه 2297-2321

  • تاریخ دریافت 11 شهریور 1402
  • تاریخ بازنگری 07 مهر 1403
  • تاریخ پذیرش 08 مهر 1403

صفحه اصلی

اصول اخلاقی انتشار مقاله

فرایند ارزیابی و پذیرش مقالات

ارسال مقاله

بانک‌ها و نمایه‌نامه‌ها

تماس با ما