فصلنامه مطالعات حقوق عمومی دانشگاه تهران
دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران

تبارشناسی نظریۀ انتخاب عمومی

مقالات آماده انتشار

نوع مقاله : علمی-پژوهشی

نویسندگان

روح اله مکارم 1
مجتبی قاسمی 2

1 دانشجوی دکتری حقوق عمومی، دانشکدۀ حقوق، دانشگاه شهید بهشتی (ره)، تهران، ایران

2 استادیار گروه حقوق اقتصادی، دانشکدۀ حقوق، دانشگاه شهید بهشتی (ره)، تهران، ایران

https://doi.org/10.22059/jplsq.2025.393690.3742
چکیده
نظریۀ انتخاب عمومی همانند سایر نظریات اقتصاد سیاسی، به عنوان کاربرد ابزارها و روش‌های اقتصادی در تحلیل سیاست و حقوق عمومی شناخته می‌شود. این اندیشه الگوی تصمیم‌گیری بازاری را به رفتارهای غیربازاری گسترش می‌دهد. پژوهش حاضر با روش توصیفی‌ـ تحلیلی و با استفاده از منابع کتابخانه‌ای به تحلیل سیر تطور تاریخی و گسترش نظریۀ انتخاب عمومی می‌پردازد. ریشه‌های اولیۀ برخی از ابعاد این نظریه به اواخر قرن هجدهم باز می‌گردد. با این حال مبدأ پیدایش این نظریه به طور مدون در میانۀ قرن بیستم و در ایالات متحدۀ آمریکا است. اگرچه دانش اقتصاد سیاسی از بستر دانشکده‌های حقوق شکل گرفته و سپس مستقل شده است، اما اقتصاددانان تأثیر بیشتری در نضج‌و‌نمو این نظریه بر عهده داشتند. نظریۀ انتخاب عمومی در ابتدا تأثیرات خود را بر مفاهیم دموکراسی و شیوۀ رأی‌گیری با ایجاد نگرش‌هایی بدبینانه نمایان ساخت و سپس به حوزه‌های دیگری نظیر دولت، بوروکراسی، بودجه‌ریزی و مقررات‌گذاری گسترش یافت. در اواخر قرن بیستم، این نظریه به جریان اصلی تحلیل اقتصادی سیاست تبدیل شد و از نظام‌های دوحزبی به نظام‌های چندحزبی توسعه یافت. این روند گسترش، مفاهیم نوینی مانند کیفیت ائتلاف‌ها و پیش‌بینی نتایج آن‌ها را به مباحث انتخاب عمومی افزود.

کلیدواژه‌ها

اقتصاد سیاسی
بروکراسی
دموکراسی
دولت
رفتار رأی‌دهندگان‌
موضوعات

عنوان مقاله English

The Genealogy of Public Choice Theory

نویسندگان English

Roohollah Makarem 1
Mojtaba Ghasemi 2
1 Ph.D student in public law, faculty of law, shahid beheshty university, Tehran, Iran
2 Assistant Professor in Economic Law, faculty of law, Shahid Beheshti University, Tehran, Iran
چکیده English

Public choice theory, as a branch of political economy, examines collective decision-making through the analytical tools of economics. It extends market-based rational choice models to non-market political and legal institutions. This paper adopts a descriptive-analytical method and utilizes library sources to trace the historical trajectory and theoretical development of public choice theory. While some of its conceptual roots can be identified in the late 18th century, its systematic formulation emerged in the mid-20th century, particularly in the United States. Despite the foundational ties between political economy and legal academia, economists have played a dominant role in the consolidation of this theory. Initially, public choice theory challenged idealistic notions of democracy and voting by introducing more skeptical, utility-based interpretations of political behavior. Over time, its scope expanded to cover government institutions, bureaucratic behavior, budgetary processes, and regulatory systems. By the late 20th century, the theory became central to the economic analysis of politics, evolving beyond the binary logic of two-party systems to account for multiparty dynamics. This expansion introduced new analytical dimensions, such as the structure and quality of political coalitions and the predictability of their outcomes.

کلیدواژه‌ها English

Voter Behavior
Democracy
State
Bureaucracy
Political Economy
  1. فارسی

الف) کتاب

  1. آگوس، آنتونی (1400). مقررات‌گذاری ساختار حقوقی و نظریه‌های اقتصادی. ترجمۀ سیداحسان رفیعی علوی. تهران: دانشگاه امام صادق (ع).
  2. بوکانان، جمیز و تالوک، گوردون (1394). محاسبۀ رضایت؛ مبانی منطقی دموکراسی مبتنی بر قانون اساسی. ترجمۀ غلامرضا آزاد و امیر آزاد. تهران: نی.
  3. بیکس، برایان (1389). فرهنگ نظریۀ حقوقی. ترجمۀ محمد راسخ. تهران: نی.
  4. فوکو، میشل (1389). تولد زیست سیاست. ترجمۀ رضا نجف‌زاده. تهران: نی.
  5. کاپوراسو، جیمز ای و لوین، دیوید پی (1392). نظریه‌های اقتصاد سیاسی. ترجمۀ محمود عبدالله‌زاده. تهران: ثالث.
  6. کلارک، باری (1396). اقتصاد سیاسی تطبیقی. ترجمۀ عباس حاتمی. تهران: کویر.
  7. مولر، دنیس سی (1395). انتخاب عمومی: تحلیل اقتصادی قواعد بازی اجتماعی از دیکتاتوری تا دموکراسی. ترجمۀ حمید هوشنگی. تهران: نور علم. ج 1.

 

ب) مقالات

  1. الوانی، سیدمهدی (1378). نظریۀ انتخاب عمومی و ضرورت تحول در ساختار اداری. مطالعات مدیریت، بهبود و تحول، 6 (23 و 24)، 5-20.
  2. تمدن جهرمی، محمدحسین (1368). زمینه‌های عمدۀ فعالیت جیمزبوکانان برندۀ جایزۀ نوبل اقتصاد (1986). تحقیقات اقتصادی، 40، 86-94.
  3. تولاک، گوردون (1384). مکتب انتخاب عمومی. ترجمۀ سیدحسین میرجلیلی. اقتصادی، 45 و 46، 53-48.
  4. رحیمی‌مقدم، سیدحسین؛گرجی ازندریانی، علی‌اکبر؛ نجابت‌خواه، مرتضی؛ فقیه لاریجانی، فرهنگ (1401). سنجش قضاوت جمعی؛ نظریۀ انتخاب عمومی و اخلاق قضایی در ساختار و عملکرد دیوان عدالت اداری. مطالعات حقوق عمومی، 52 (1)، 47-25.
  5. ملک‌محمدی، حمیدرضا (1386). تخت بی‌بخت؛ بازاندیشی مفهومی نظریۀ انتخاب عمومی. سیاست، 37 (1)، 209-201.
  6. نادران، الیاس و رضایی، محمدجواد (1390). اقتصاد اسلامی و دلالت‌های نظریه انتخاب عمومی. اقتصاد اسلامی، 42 (11)، 59-86.

 

ج) پایان‌نامه

  1. رضایی، محمدجواد (1389). تحلیل مقایسه‌ای شکست دولت از منظر اقتصاد اسلامی و مکتب انتخاب عمومی. پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد. به راهنمایی الیاس نادران. تهران: دانشگاه امام صادق (علیه السلام)، دانشکدۀ معارف اسلامی و اقتصاد. تاریخ دفاع 30/06/1389.

 

  1. انگلیسی
  2. A) Books
  3. Arrow, K. J. (1951). Social Choice and Individual Values. New York: Wiley.
  4. Black, D. (1958). The Theory of Committees and Elections. Cambridge: Cambridge University.
  5. Buchanan, J. M., & Tullock, G. (1962). The Calculus of Consent. Logical Foundations of Constitutional Democracy. Ann Arbor: University of Michigan.
  6. Butler, E. (2012), Public Choice – A Primer, London: The Institute of Economic Affairs.
  7. Downs, A. (1957). An Economic Theory of Democracy. New York: Harper & Row.
  8. Drazen, A. (2000). Political Economy in Macroeconomics. Princeton: Princeton University.
  9. Dunleavy, P. (1991). Democracy, Bureaucracy and Public Choice. London: Routledge.
  10. Laver, M., & Schofield, N. (1990). Multiparty Government. Oxford: Oxford University.
  11. Magee, S. P. (1997). Endogenous protection: the empirical evidence, in Mueller, D. C. (ed.) Perspectives on Public Choice. Cambridge: Cambridge University, 526–561.
  12. Mill, J. S. (1861). Considerations on Representative Government. New York: Bobbs-Merrill.
  13. Moe, T. M. (1997). The positive theory of public bureaucracy, in Mueller, D.C. (ed.) Perspectives on Public Choice. Cambridge: Cambridge University, 455–480.
  14. Mueller, D. C. (2003). Public Choice III. Cambridge: Cambridge University.
  15. Mueller, D C. (2008), Public Choice: An Introduction, a chapter of book ‘Readings in Public Choice and Constitutional Political Economy’, USA: Springer.
  16. Mueller, W. C., &Kaare, S. (2000). Coalition governance in Western Europe, in Mu¨ller, W.C. and Strøm, K. (eds.) Coalition Governments in Western Europe. Oxford: Oxford University, 559–592.
  17. Niskanen, W. A. (1971). Bureaucracy and Representative Government. Chicago: Aldine.
  18. Paldam, M. (1997). Political business cycles, in Mueller, D. C. (ed.) Perspectives on Public Choice. Cambridge: Cambridge University, 342–370.
  19. Persson, T., & Tabellini, G. (2003). The Economic Effect of Constitions. Cambridge, MA: MIT.
  20. Persson, T., & Tabellini, G. (2000). Political Economics. Cambridge, MA: MIT.
  21. Riker, W. H. (1962). The Theory of Political Coalitions. New Haven: Yale University.
  22. Riker, W. H. (1982). Liberalism Against Populism. San Francisco: Freeman.
  23. Saari, D. G. (1994). Geometry of Voting. Berlin Heidelberg New York: Springer.
  24. Schofield, N. (1997). Multiparty electoral politics, in Mueller, D. C. (ed.) Perspectives on Public Choice. Cambridge: Cambridge University, 271–295.
  25. Schumpeter, J. A. (1942). Capitalism, Socialism and Democracy, 3rd edn, (1950) New York: Harper & Row.
  26. Tullock, G. (2002). People Are People: The Elements of Public Choice, the chapter of Government failure: A primer in public choice. Washington: Cato Institute.
  27. Wicksell, K. (1896). Ein neues Prinzip der gerechten Besteuerung. Finanztheoretische Untersuchungen, Jena; translated as A New Principle of Just Taxation, 1958; reprinted in (1967) Richard, A. M., and Peacock, A. T. (eds.) Classics in the Theory of Public Finance. London: Macmillan, 72–118.
  28. Young, H. P. (1997). Group choice and individual judgements, in Mueller, D.C. (ed.) Perspectives on Public Choice. Cambridge: Cambridge University, 201–225.

 

  1. B) Articles
  2. Alt, J. E. (1999). Obituary: Thoughts on Mancur Olson’s contribution to political science. Public Choice, 98, 1–4.
  3. Arrow, K. J. (1950). A difficulty in the concept of social welfare. Political Economy, 58, 328–346.
  4. Black, D. (1948a). On the rationale of group decision making. Political Economy, 56, 23–34; reprinted in K.J. Arrow and T. Scitovsky (eds.) (1969), 133–146.
  5. Black, D. (1948b). The decisions of a committee using a special majority. Econometrica, 16, 245–261.
  6. Buchanan, J. M. (1949). The pure theory of government finance: A suggested approach. Political Economy, 57: 496–506.
  7. Clarke, E. H. (1971). Multipart pricing of public goods. Public Choice, 11, 17–33.
  8. Frey, B. S., &Schneider, F. (1978a). An empirical study of politico- economic interaction in the U.S. Review of Economics and Statistics, 60, 174–183.
  9. Frey, B. S., &Schneider, F. (1978b). A politico-economic model of the United Kingdom. Economic, 88, 243–253.
  10. Gibbard, A. (1977). Manipulation of schemes that combine voting with chance. Econometrica, 45, 665–668.
  11. Groves, T. (1973). Incentives in teams. Econometrica, 41, 617–631.
  12. Kramer, G. H. (1971). Short run fluctuations in U.S. voting behavior, 1896–1964. American Political Science Review, 65: 131–143.
  13. Krueger, A. O. (1974). The political economy of the rent-seeking society. American Economic Economic Review, 64(3), 291–303; reprinted in Buchanan, J. M., Tollison, R. D., and Tullock, G. (eds.) (1980) 51–70.
  14. MacRae, C. D. (1977). A political model of the business cycle. Political Economy, 85, 239–263.
  15. McKelvey, R. D. (1976). Intransitivities in Multidimensional Voting Models and Some Implications for Agenda Control. Economic Theory, 12(3), 472-482.
  16. Nordhaus, W. D. (1975). The political business cycle. Review of Economic Studies, 42, 169– 190.
  17. Orchard, L., & Stretton, H. (1997). Public choice. Cambridge Journal of Economics, 21 (3), 409–430.
  18. Posner, R. A. (1975). The social costs of monopoly and regulation. Political Economy, 83, 807–827; reprinted in Buchanan, J. M., Tollison, R. D., and Tullock, G. (eds.), (1980) 71–94.
  19. Samuelson, P. A. (1954). The pure theory of public expenditure. Review of Economics and Statistics, 36, 386–389.
  20. Satterthwaite, M. A. (1975). Strategy-proofness and arrow’s conditions: Existence and correspondence theorems for voting procedures and social welfare functions. Economic Theory, 10, 187–217.
  21. Schofield, N. (1978). Instability of Simple Dynamic Games. Review of Economic Studies, 45(4), 575-594.
  22. Tollison, R. D. (1997). Rent seeking, in Mueller, D.C. (ed.) Perspectives on Public Choice. Cambridge: Cambridge University, 506–525.
  23. Vickrey, W. (1961). Counterspeculation, auctions, and competitive sealed tenders. Finance, 16, 8–37.
  24. Wintrobe, R. (1997). Modern bureaucratic theory, in Mueller, D.C. (ed.) Perspectives on Public Choice. Cambridge: Cambridge University, 429–454.

 

  1. فرانسوی
  2. A) Livres
  3. de Borda, J. C. (1781). Memoire sur les Elections au Scrutin. Paris: Histoire de l’Academie Royale des Sciences.
  4. de Condorcet, M. (1785). Essai sur l’Application de L’Analyse a` la Probabilite´ des De´cisions Rendues a` la Pluraliste des Voix. Paris.
فصلنامه مطالعات حقوق عمومی دانشگاه تهران

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 01 اسفند 1405

  • تاریخ دریافت 06 اردیبهشت 1404
  • تاریخ بازنگری 28 تیر 1404
  • تاریخ پذیرش 13 مرداد 1404

صفحه اصلی

اصول اخلاقی انتشار مقاله

فرایند ارزیابی و پذیرش مقالات

ارسال مقاله

بانک‌ها و نمایه‌نامه‌ها

تماس با ما