فصلنامه مطالعات حقوق عمومی دانشگاه تهران
دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران

بایسته‌های حقوق رقابت در مواجهه با تهدیدات رقابتی سوپراپلیکیشن‌ها

نوع مقاله : علمی-پژوهشی

نویسندگان

ابراهیم رهبری 1
ناصر نیکو رأی 2

1 استادیار گروه حقوق تجارت بین‌الملل و حقوق مالکیت فکری و فضای مجازی، دانشکدۀ حقوق، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

2 دانشجوی دکتری حقوق تجارت و سرمایه‌گذاری بین‌المللی، گروه حقوق تجارت بین‌الملل و حقوق مالکیت فکری و فضای مجازی، دانشکدۀ حقوق، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

https://doi.org/10.22059/jplsq.2025.379418.3568
چکیده
سوپراپلیکیشن‌ها نوعی جدید از پلتفرم‌های چندسویۀ اینترنتی هستند که در سالیان اخیر، توسعه‌دهندگان آنها با ارائۀ خدمات متنوع ذیل بستری واحد، سعی در گسترش تنوع بازار فعالیت، تعداد کاربران و نیز محبوبیت محصول خود داشته‌اند. با وجود ارتقای سطح رفاه کاربران با استفاده از سوپراپلیکیشن‌ها، غفلت از ظرفیت‌های ضدرقابتی فعالیت‌ این بنگاه‌ها که امروزه سهم چشمگیری در بازارهای دیجیتال را در کشورهای محل فعالیت خود کسب کرده‌اند،‌ آثار زیانباری به‌همراه خواهد داشت. نوشتار حاضر با روش توصیفی – تحلیلی، ضمن تبیین مفهوم سوپراپلیکیشن و اوصاف آن و پاسخ‌دهی به پرسش‌هایی نظیر طرق تهدید فضای رقابتی از سوی این دست کنشگران بازار و مواجهه مراجع رقابت با آنها، نشان می‌دهد که توجه به معیارهای نوین ارزیابی رقابتی در کنار بازنگری در تعاریف و سیاست‌ها و نیز اتخاذ رویکرد مداخلۀ پیشینی از سوی مراجع رقابت در برابر احتمال سوءاستفاده از موقعیت مسلط و ارتکاب تمرکزات مخل رقابت توسط سوپراپلیکیشن‌ها، امری ضروری و شایسته توجه است. در ایران نیز که اخیراً شاهد ظهور سوپراپلیکیشن‌ها هستیم، حقوق رقابت باید خود را مهیای رفتارهای ضدرقابتی آنها به‌ویژه سوء‌استفاده از موقعیت مسلط و ورود ناروا به بازارهای دیگر و تحدید رقابت برای رقبا در بازارهای مختلف سازد.

کلیدواژه‌ها

بازار دیجیتال
حقوق رقابت
حقوق مالکیت فکری
سوء‌استفاده از موقعیت مسلط
سوپراپلیکیشن
موضوعات

عنوان مقاله English

The Essentials of Competition Law Vis-a-vis the Competition Concerns of Super Applications

نویسندگان English

Ebrahim Rahbari 1
Nasser Nikouray 2
1 Assistant Prof., Department of International Trade, Intellectual Property and Cyberspace Law, Law Faculty, Shahid Beheshti University, Tehran, Iran
2 Ph.D. Student in International Trade and Investment Law, Department of International Trade, Intellectual Property and Cyberspace Law, Law Faculty, Shahid Beheshti University, Tehran, Iran
چکیده English

Super applications are a novel type of multi-sided online platforms whose developers have, in recent years, endeavored to expand market diversity, user base, and product popularity by offering a variety of services under a single platform. Despite the enhancement of user benefit through the use of super applications, neglecting the potential anti-competitive impacts of these enterprises—which have now obtained a considerable share of the digital economy in the countries where they operate—will have detrimental consequences. The present paper, adopting a descriptive-analytical approach, elucidates the concept of super applications and their characteristics, addresses questions such as the methods through which these enterprises threaten competition, and considers how competition authorities confront these enterprises. This paper demonstrates that attention to modern competitive assessment criteria, alongside a revision of definitions and policies, as well as the adoption of a proactive ex-ante approach by competition authorities against the potential abuse of dominant positions and the commission of competition-distorting concentrations by super applications, is necessary. In Iran, where the emergence of super apps is a recent phenomenon, competition law must prepare itself to address their anti-competitive practices, particularly the abuse of dominant positions and unjust market entries that restrict competition for rivals in various markets.

کلیدواژه‌ها English

Abuse of dominant position
competition law
digital market
intellectual property law
super applications

  1. ۱. فارسی

    الف) مقالات

    1. بهادری جهرمی، علی؛ فراهانی، محمدصادق؛ جعفریان، محمدمهدی؛ قاسمی‌پور، رضا (۱۴۰۳). رویه‌های نوین ضدرقابتی در سکوهای فضای مجازی. فصلنامۀ مطالعات حقوق عمومی دانشگاه تهران، مقالۀ آمادۀ انتشار، ۱۴.
    2. رهبری، ابراهیم (۱۳۹۶). نقدی بر نحوۀ مداخله دیوان عدالت اداری در تصمیمات قطعی شورای رقابت. فصلنامۀ رأی: مطالعات آرای قضایی، ۲ (۱۹)، ۵۲-۵۴.
    3. رهبری، ابراهیم (۱۴۰۱). تحلیلی بر چالش‌های حقوق رقابتی کلان‌داده‌ها. فصلنامۀ تحقیقات حقوقی، ۲۵ (۹۸)، ۳۰۳.
    4. رهبری، ابراهیم (۱۴۰۲). ارزیابی رقابتی مصادیق خاص سوءاستفاده از موقعیت مسلط به‌واسطۀ کلان‌داده‌ها. پژوهش حقوق عمومی، ۲۵ (۸۱)، 215ـ 250.
    5. رهبری، ابراهیم؛ مسعودی تفرشی، آرین (۱۴۰۲). الزامات قراردادهای بازارگاه‌های دیجیتال با کاربران تجاری از منظر حقوق رقابت بین‌پلتفرمی. پژوهش‌های حقوق اقتصادی و تجاری، ۱ (۴)، ۱۰۷.
    6. کدخدایی، عباسعلی؛ رستمی، ولی؛ فراهانی، محمدصادق (۱۴۰۲الف). ضوابط حاکم بر تنظیم پیش‌نیازهای اعمال قواعد رقابتی در پلتفرم‌های دیجیتال؛ آسیب‌شناسی ضوابط سنتی و ارائۀ راهکارهای نوین. مطالعات حقوقی، ۱۵ (۳)، ۳۷۳.
    7. کدخدایی، عباسعلی؛ رستمی، ولی؛ فراهانی، محمدصادق (۱۴۰۲ب). حقوق رقابت در پلتفرم‌های دیجیتال؛ ضرورت بازنگری در قواعد سنتی. فصلنامۀ علمی پژوهشی حقوق عمومی، ۲۵ (۷۹)، ۲۳-۲۴.

     

    ب) قوانین و مقررات

    1. سیاست‌ها و الزامات کلان حمایت از رقابت و مقابله با انحصار سکوهای فضای مجازی (۱۳۹۹)، مصوبۀ جلسۀ شمارۀ ۸۷ کمیسیون تنظیم مقررات شورای عالی فضای مجازی.
    2. قانون اجرای سیاست‌های کلی اصل 44 قانون اساسی (۱۳۸۶).

     

    ج) آرای قضایی

    1. دیوان عدالت اداری، ۱۳۹۹ (۱)، دادنامۀ شمارۀ ۹۹۰۹۹۷۰۹۰۴۲۰۰۹۱۲ به تاریخ ۰۸/۰۷/۱۳۹۹ صادره از شعبۀ ۴۵ (شعبۀ 42 سابق).
    2. دیوان عدالت اداری، ۱۳۹۹ (۲)، دادنامۀ شمارۀ ۹۹۰۹۹۷۰۹۵۵۹۰۳۰۴۹ به تاریخ ۲۱/۱۱/۱۳۹۹ صادره از شعبۀ ۲۶ تجدیدنظر.

     

    د) منابع الکترونیک

    1. روابط عمومی مرکز ملی رقابت (۱۳۹۸). شورای رقابت رأی به محکومیت اسنپ فود صادر کرد. وبسایت مرکز ملی رقابت. مشاهده در تاریخ ۰۷/۰۱/۱۴۰۳. از

    https://www.nicc.gov.ir/17-council-news/1093-2019-10-16-08-56-59.html

    1. روابط عمومی مرکز ملی رقابت (۱۴۰۲). مصوبات جلسات: پانصد و پنجاه و پنج (۵۵۵) شورای رقابت مورخ ۲۰ اسفند ۱۴۰۱. وبسایت مرکز ملی رقابت. مشاهده در تاریخ ۲۰/۱۰/۱۴۰۳. از

     https://www.nicc.gov.ir/council/decisions-council/1635-555-20-1401.html

     

    1. انگلیسی
    2. A) Articles
    3. Akman, P. (2019). An Agenda for Competition Law and Policy in the Digital Economy. Journal of European Competition Law & Practice, 10 (10), 589. https://doi.org/10.1093/jeclap/lpz055
    4. Ayata, Z. (2021). Old abuses in new markets? Dealing with excessive pricing by a two-sided platform. Journal of Antitrust Enforcement, 9 (1), 183-185. https://doi.org/10.1093/jaenfo/jnaa008
    5. B. Baker, J. (2021). Protecting and Fostering Online Platform Competition: The Role of Antitrust Law. Journal of Competition Law & Economics, 17 (2), 495-500. https://doi.org/10.1093/joclec/nhaa032
    6. Bostoen, F. (2020). The Uber-Grab Merger and the Potentially Anti-Competitive Consequences of the Battle for Ride-Hailing Dominance, European Competition and Regulatory Law Review, 4 (1), 66. https://core.lexxion.eu/article/CORE/2020/1/14
    7. Bamberger, K. A., & Lobel, O. (2017). Platform Market Power. Berkeley Technology Law Journal, 32 (3), 1066-1069-1085-1087-1088-1089. https://doi.org/10.15779/Z38N00ZT38
    8. Cao, Y. (2020). Regulating Digital Platforms in China: Current Practice and Future Developments. Journal of European Competition Law & Practice, 11 (3-4), 7. https://doi.org/10.1093/jeclap/lpaa001
    9. Gupta, Yavipriya & Shukla, Priyal (2022). Super apps: anatomizing a new age challenge to competition law, European Competition Law Review, 12, 569-571-573.
    10. Kathuria, V., & Globocnik, J. (2020). Exclusionary conduct in data-driven markets: limitations of data sharing remedy. Journal of Antitrust Enforcement, 8 (3), 512-523. https://doi.org/10.1093/jaenfo/jnz036
    11. Lodvdahl G., & Tomas Llanos, J. (2022). Facebook’s exploitative and exclusionary abuses in the two-sided market for social networks and display advertising. Journal of Antitrust Enforcement, 10 (1), 91-94-108-110. https://doi.org/10.1093/jaenfo/jnab004
    12. Lucchini, S., Jacques Moscianese, J., de Angelis, I., & Di Benedetto, F. (2018). Online Digital Services And Competition Law: Why Competition Authorities Should be More Concerned About Portability Rather than About Privacy. Journal of European Competition Law & Practice, 9 (9), 4-5. https://doi.org/10.1093/jeclap/lpy052
    13. Lundqvist, B. (2023). An access and transfer right to data – from a competition law perspective. Journal of Antitrust Enforcement, 11 (1), 1-3-4. https://doi.org/10.1093/jaenfo/jnac017
    14. Marco Colino, S. (2022). The Case against Alibaba in China and its wider policy repercussions. Journal of Antitrust Enforcement, 10 (1), 223-224. https://doi.org/10.1093/jaenfo/jnab022
    15. Samuel Hutchinson, C. (2022). Potential abuses of dominance by big tech through their use of Big Data and AI. Journal of Antitrust Enforcement, 10 (3), 447-453. https://doi.org/10.1093/jaenfo/jnab022
    16. Sauter, W. (2020). A duty of care to prevent online exploitation of consumers? Digital dominance and special responsibility in EU competiton law. Journal of Antitrust Enforcement, 8 (2), 406-408. https://doi.org/10.1093/jaenfo/jnz023
    17. Schmidt, H. (2023). Merger regulation in the digital economy and the forgotten goal of innovation. Journal of Antitrust Enforcement, 11 (1), 2-7. https://doi.org/10.1093/jaenfo/jnac018
    18. Steinberg, M. (2020). LINE as Super App: Platformization in East Asia. Journal of Social Media + Society, 6 (2), 1. https://doi.org/10.1177/2056305120933285
    19. Takigawa, T. (2021). Super platforms, big data, and competition law: the Japanese approach in contrast with the USA and EU. Journal of Antitrust Enforcement, 9 (2), 7. https://doi.org/10.1093/jaenfo/jnaa053
    20. Van den boom, J., & Samranchit, P. (2022). Digital Ecosystem Mergers in Big Tech – A Theory of Long-Run Harm with Applications. Journal of European Competition Law & Practice, 13 (5), 365-370. https://doi.org/10.1093/jeclap/lpab085
    21. Wu, Qian & J. Philipsen, N. (2023). The Law and Economic s of Tying in Digital Platforms: Comparing Tencent and Android. Journal of Competition Law & Economics, 19 (1), 103-104-107-108. https://doi.org/10.1093/joclec/nhac011
    22. Yan, X., & He, H, (2022). Fine-tuning the Ex-Ante Approach to Regulating Data Combination Practices, Journal of Competition Law & Economics, 18 (4), 881-894. https://doi.org/10.1093/joclec/nhac005

     

    1. B) Laws
    2. Competition Act 2004 (Singapore).
    3. The Anti-Monopoly Law 2008 (The Peoples’s Republic of China).
    4. The Digital Markets Act 2023 (European Parliament).

     

    1. C) Websites & Documents
    2. Australian Competition & Consumer Commission (ACCC) (2019). Digital Platforms Inquiry- Final Report. https://www.accc.gov.au/system/files/Digital%20platforms%20inquiry%20-%20final%20report.pdf
    3. Organisation for Economic Cooperation and Development (OECD) (A) (2020), Abuse of dominance in digital markets. https://web-archive.oecd.org/2021-10-31/566602-abuse-of-dominance-in-digital-markets-2020.pdf
    4. Organisation for Economic Cooperation and Development (OECD) (B) (2020), Start-ups, killer acquisitions and merger control. https://web-archive.oecd.org/2020-10-16/566931-start-ups-killer-acquisitions-and-merger-control-2020.pdf
    5. Organisation for Economic Cooperation and Development (OECD) (A) (2021), Data portability, interoperability and competition. https://web-archive.oecd.org/2021-10-31/591383-data-portability-interoperability-and-digital-platform-competition-2021.pdf
    6. Organisation for Economic Cooperation and Development (OECD) (B) (2021), Ex Ante Regulation and Competiton in Digital Markets. https://web-archive.oecd.org/2021-12-01/616997-ex-ante-regulation-and-competition-in-digital-markets-2021.pdf
    7. Organisation for Economic Cooperation and Development (OECD) (2022), OECD Handbook on Competition Policy in the Digital Age. https://search.oecd.org/daf/competition/oecd-handbook-on-competition-policy-in-the-digital-age.pdf
    8. Reuters, Turkey's competition board to fine Meta $37.2 million in data sharing probe (2024). https://www.aol.com/turkeys-competition-board-fine-meta-141605991.html
    9. Sayed, Khaled (2023). Super App Strategy: Design and Strategy Overview Guide. https://www.linkedin.com/posts/khaledsayed_super-app-strategy-a-design-book-by-khaled-activity-7063724679454203904-gmUj/
    10. United Nations Conference on Trade and Development (UNCTAD) (2019), Competition issues in the digital economy. https://unctad.org/node/8443
    11. United Nations Conference on Trade and Development (UNCTAD) (2021), Competition law, policy and regulation in the digital era. https://unctad.org/system/files/official-document/ciclpd57_en.pdf
فصلنامه مطالعات حقوق عمومی دانشگاه تهران
دوره 56، شماره 1 - شماره پیاپی 45
بهار 1404
بهار 1405
صفحه 59-84

  • تاریخ دریافت 18 مرداد 1403
  • تاریخ بازنگری 08 بهمن 1403
  • تاریخ پذیرش 13 مرداد 1404

صفحه اصلی

اصول اخلاقی انتشار مقاله

فرایند ارزیابی و پذیرش مقالات

ارسال مقاله

بانک‌ها و نمایه‌نامه‌ها

تماس با ما