نوع مقاله : علمی-پژوهشی

نویسندگان

• هیوا حاجی ملا ¹
• رسول کرمی مقدم ²

¹ گروه حقوق، دانشکده حقوق و علوم انسانی، دانشگاه لرستان، خرم آباد، ایران

² گروه حقوق، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه لرستان، خرم‌آباد، ایران

چکیده

حمایت از اتباع فراسوی مرزهای سرزمینی در وضعیت‌های بحرانی نظیر درگیری‌های مسلحانه یکی از مسائل مهم حقوق بین‌الملل معاصر قلمداد شده که از منظر تقابل و تعامل میان حاکمیت دولت‌ها و الزامات حقوق بشری مبنی بر نجات جان اتباع مورد توجه قرار می‌گیرد. لیکن علی‌رغم افزایش عملیات بازگردانی اتباع طی سالیان اخیر، هنوز اجماع روشنی درباره ماهیت و محتوای این مفهوم شکل نگرفته است. پژوهش حاضر با استفاده از منابع کتابخانه‌ای و تکیه بر رویه دولتها در بحرانهای اخیر، در رویکردی توصیفی– تحلیلی سعی بر تنویر هر چه بیشتر این اقدامات داشته تا از این رهگذر به این سوال پاسخ گوید که آیا امکان شناسایی قاعده عرفی در حال تکوین مبنی بر تعهد به بازگرداندن اتباع در شرایط بحرانی وجود دارد؟ یافته های این مقاله نشان می‌دهد علی رغم عدم شناسایی تعهدی عام و مطلق برای بازگرداندن اتباع در حقوق بین‌الملل، تعهدات حداقلی نظیر صدور هشدار و مذاکره با دولت میزبان در حال نهادینه شدن می‌باشد. استمرار این الگوی رفتاری نشان‌دهنده روند شکل‌گیری عرفی نوپدید بوده که محتوای آن «تعهد به وسیله» خواهد بود. تعهدی که در بستر شدت وخامت وضعیت بحرانی و امکانات واقعی دولت متبوع ضرورت یافته و سپس بر اساس احترام به حاکمیت کشور میزبان اعمال می‌شود.

کلیدواژه‌ها

• احراز قاعده عرفی
• تعهدات ایجابی
• حق آزادی بازگشت به کشور متبوع
• حمایت از اتباع خارج از قلمرو سرزمینی
• وضعیت بحرانی

موضوعات

• حقوق بین‌الملل عمومی

عنوان مقاله [English]

Positive obligations of states in repatriating nationals abroad in times of crisis

نویسندگان [English]

• Hiva Hajimolla ¹
• Rasoul Karamimoghadam ²

¹ Department of Law, Faculty of Literature and Humanities, Lorestan University, Khorramabad, Iran

² Department of Law, Faculty of Literature and Humanities, Lorestan University, Khorramabad

چکیده [English]

The protection of nationals abroad in times of crisis—such as armed conflicts—has emerged as a pressing issue in contemporary international law, situated at the intersection of state sovereignty and human rights obligations. Despite the growing number of evacuation and repatriation operations in recent years, there is no clear consensus on the precise nature and scope of this concept. Relying on library-based sources and state practice in recent crises, this study adopts a descriptive–analytical approach to shed light on these measures and answers the question of whether it is possible to identify an emerging customary rule of the obligation to repatriate nationals in emergency situations? The findings indicate that, contemporary international law does not recognize a general or absolute obligation to repatriate nationals. Nevertheless, a set of minimum obligations—such as issuing warnings and engaging in negotiations with host states—appears to be consolidating. The consistent repetition of this practice suggests the gradual formation of an emerging customary norm, characterized as an “obligation of conduct” rather than of result, the scope of which depends on the gravity of the crisis, the state’s actual capacities, and the duty to respect the sovereignty of the host state.

کلیدواژه‌ها [English]

• Emergency Situation
• Positive Obligations
• Protection of Nationals Abroad
• Right to Enter his Own Country
• Recognition of Customary Rule