دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران

تأملی در ماهیت حقوقی شورای اسلامی شهر، ابهام‌های قانونی و چالش‌های قضایی (نقد و بررسی رأی وحدت رویۀ شمارۀ 827-29/09/1401 هیأت عمومی دیوان عالی کشور)

نوع مقاله : علمی-پژوهشی

نویسندگان

1 دانش‌آموختۀ دکتری حقوق کیفری و جرم‌شناسی، دانشکدۀ علوم انسانی، دانشگاه عدالت، تهران، ایران

2 دانش‌آموختۀ دکتری حقوق عمومی، دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران، تهران، ایران

چکیده
قانونگذار در قوانین حاکم بر شوراهای اسلامی به تبیین ماهیت حقوقی این نهاد نپرداخته و ابهام در خصوص ماهیت شوراهای اسلامی شهر یکی از ابهام‌های مهم در نظام حقوقی ایران است. سه سال قبل، این ابهام سبب بروز اختلاف‌نظر میان محاکم حقوقی و صدور رأی وحدت رویة شمارة 827-29/09/1401 هیأت عمومی دیوان عالی کشور شد و هیأت عمومی دیوان عالی کشور به موجب رأی وحدت رویة مزبور اعلام کرد که رسیدگی به دعوای اعتراض به مصوبات موردی شوراهای اسلامی شهر در صلاحیت شعب دیوان عدالت اداری است. صدور رأی وحدت رویۀ مذکور در حالی صورت گرفت که دو سال پیش از آن هیأت عمومی دیوان عدالت اداری به موجب رأی وحدت رویۀ شمارۀ 972- 20/08/1399 اعلام کرده بود که رسیدگی به دعوای مزبور در صلاحیت شعب دیوان عدالت اداری قرار ندارد. این تعارض آشکار میان دو رأی وحدت رویۀ صادره در هیأت عمومی دیوان عالی کشور و هیأت عمومی دیوان عدالت اداری مؤید ابهام حقوقی مهمی است که در خصوص ماهیت شوراهای اسلامی شهر وجود دارد. در این مقاله، بر مبنای بررسی موازین قانونی حاکم بر صلاحیت شعب دیوان عدالت اداری و مداقه در ماهیت حقوقی واحدهای سازمانی مشمول نظارت قضایی شعب دیوان، به بیان این نظر می‌پردازیم که ماهیت حقوقی شوراهای اسلامی شهر منطبق با هیچ‌یک از واحدهای سازمانی مصرح در مادۀ 10 قانون دیوان عدالت اداری نیست و رسیدگی به دعوای ابطال مصوبات موردی شوراهای اسلامی شهر به‌رغم برخورداری این دعوا از ماهیت اداری، در چارچوب صلاحیت‌های شعب دیوان به شرح مقرر در مادۀ 10 قانون دیوان عدالت اداری قرار ندارد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله English

A reflection on the legal nature of the Islamic City Council, legal ambiguities and judicial challenges (Criticism and review of the unanimous decision No. 827-1401/9/29 of the General Board of the Supreme Court)

نویسندگان English

Mahdi Dorbin 1
Ehsan Akbari 2
1 Ph.D. in (Criminal Law), Faculty of Humanities, University Of Edalat, Tehran, Iran
2 Ph.D. in (Public Law), Faculty of Law and Political Science, University of Tehran, Tehran, Iran
چکیده English

In various laws governing Islamic councils, the legislator did not explain the legal nature of this institution, and the ambiguity regarding the nature of the city Islamic councils is one of the important ambiguities in Iran's legal system. Last year, this ambiguity led to a difference of opinion among the legal courts and the issuance of unanimous decision No. 827-29/9/1401 of the General Board of the Supreme Court of Iran, and the General Board of the Supreme Court of Iran announced according to the said unanimous decision that the consideration of Lawsuits against the specific approvals of the city's Islamic Councils are under the jurisdiction of the Administrative Court of Justice. The unanimous decision was issued while two years ago, the General Board of the Administrative Court of Justice had announced by unanimous decision No. 972-20/8/2013 that the handling of the said lawsuit is not within the competence of the branches of the Administrative Court of Justice. This clear conflict between the two unanimous votes issued by the General Board of the Supreme Court and the General Board of the Administrative Court of Justice confirms the important legal uncertainty that exists regarding the nature of the city's Islamic councils. In this article, based on the examination of the legal standards governing the jurisdiction of the Court of Administrative Justice and the examination of the legal nature of the organizational units subject to the judicial supervision of the Court's branches, we express the opinion that the legal nature of the Islamic city councils does not correspond to any of the organizational units specified in Article 10. The Law of the Court of Administrative Justice is not, and despite the fact that this lawsuit is of an administrative nature, the handling of the case of annulment of the case-laws of the Islamic City Councils is not within the jurisdiction of the Court's branches as described in Article 10 of the Law of the Court of Administrative Justice.

کلیدواژه‌ها English

competence
resolution
law
city council
nature
1. فارسی
الف) کتاب‌ها
1. آقایی طوق، مسلم؛ لطفی، حسن (1398). حقوق اداری (1). چ اول. تهران: شرکت سهامی انتشار.
2. حسینی‌پور اردکانی، مجتبی (1390). نگاهی به ابعاد حقوق اساسی جمهوری اسلامی ایران (جایگاه و نظام حقوقی حاکم بر مؤسسات و نهادهای عمومی غیردولتی). چ اول. تهران: دفتر مطالعات حقوقی مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی.
3. دشتی، علی (1399). نقد و بررسی رویۀ دیوان عدالت اداری در خصوص دعاوی مطروحه علیه شوراهای محلی، تهران: پژوهشگاه قوة قضائیه.
4. دلاوری، محمدرضا (1395). قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری، تهران: جنگل.
5. قطبی، میلاد (1394). جایگاه و صلاحیت‌های دیوان عدالت اداری در نظام حقوقی جمهوری اسلامی ایران با نگاهی به نظرات شورای نگهبان. چ اول. تهران: پژوهشکدة شورای نگهبان.
6. مشهدی، علی (1403). قانون دیوان عدالت اداری در نظم حقوقی کنونی. تهران: خرسندی.
7. مولابیگی، غلامرضا؛ محمدی احمدآبادی، حسین (1402): صلاحیت و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری، تهران: جنگل.
 ب) مقالات
8. اکبری، مینا؛ افشاری، فاطمه (1401). صلاحیت شعب دیوان عدالت اداری در دعاوی مطروحه علیه شوراهای اسلامی شهر نگاهی انتقادی بر رأی وحدت رویۀ 972 هیأت عمومی دیوان عدالت اداری. فصلنامة مطالعات آراء قضایی، 39، 29-42.
9. رستمی، ولی؛ حسینی‌پور اردکانی، مجتبی (1392). جایگاه شوراهای اسلامی در نظام حقوقی جمهوری اسلامی ایران. مجلة دانش حقوق عمومی، 2 (5)، 41-60.
10. فقیه لاریجانی، فرهنگ (1401). دوگانگی شخصیت حقوقی شورای شهر و شهرداری؛ آسیب‌شناسی ساختاری نهاد محلی در ایران. فصلنامة مطالعات حقوق عمومی، 52(4)، 2095-2109.

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 01 مهر 1406

  • تاریخ دریافت 15 بهمن 1403
  • تاریخ بازنگری 22 اردیبهشت 1404
  • تاریخ پذیرش 13 مرداد 1404