دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران

نوع مقاله : علمی-پژوهشی

نویسنده

استادیار گروه حقوق، واحد ارومیه، دانشگاه آزاد اسلامی، ارومیه، ایران

چکیده

به‌رغم شأن و جایگاه انکارناپذیر اصل علنی بودن دادرسی‏ در نظام بین‌المللی حقوق بشر و حقوق داخلی کشور، استقرار و تحقق عینی آن همچنان از دغدغه‏ها و دلمشغولی‌های ‏موجود در نظام قضایی ایران است. علت این مسئله را باید در موانع و چالش‌های متعددی جست‌وجو کرد که فرا روی این اصل مهم قرار گرفته و اجرای واقعی و مطلوب آن را تحت‌الشعاع قرار داده است. در این زمینه، نظر به بررسی موانع نظری و قانونی اجرای اصل علنی بودن دادرسی‌ها در پژوهش‌های پیشین، در مقالة حاضر به روش توصیفی – تحلیلی، برخی دیگر از موانع تحقق اصل مذکور از جمله موانع فقهی، قضایی و ساختاری و فرهنگی بررسی و این نتیجه حاصل شده است که با وجود سوابق شرعی برای اصل مذکور و فقدان اصول و نصوص فقهی مغایر با آن، نمی‌توان مانع فقهی برای این اصل تصور کرد. به‌علاوه با اصلاح رویه‌ها و ساختارهای قضایی و اعمال نظارت‌های مقتضی بر قضات و رایج کردن دادرسی علنی و در نهایت با اختصاص سرمایه‏های ‏لازم برای بازسازی دادگاه‌ها و ایجاد بسترهای فرهنگی مناسب و ارائة آموزش‏های ‏همگانی، موانع مربوط به نظام قضایی و رویه‌ها و ساختارهای قضایی و موانع ساختاری و فرهنگی نیز قابل رفع هستند.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Barriers to Public Trial in the Iranian Judiciary (Looking at Juridical, Judicial and Cultural Barriers)

نویسنده [English]

  • Ali Hajipour Kondroud

Assistant Prof, Department of Law, Urmia Branch, Islamic Azad University, Urmia, Iran

چکیده [English]

 Despite the dignity and inalienable status of the principle of openness in the international human rights and domestic law system, its establishment and objective realization remains one of the concerns of the Iranian judicial system. The reason for this has to be found in the many obstacles and challenges that lie behind this important principle and have overshadowed its real and desirable implementation. In this regard, considering of the theoretical and legal barriers to the implementation of the principle of openness of proceedings in previous researches, in the present article by descriptive-analytical method, some other barriers to the realization of the aforementioned principle, including jurisprudential, judicial, structural and cultural barriers of the case. It has been studied and it has been concluded that in spite of the Shari'a records for this principle and the lack of principles and jurisprudence that are inconsistent with it, no jurisprudential barrier to this principle can be conceived. In addition, by reforming judicial procedures and structures and exercising appropriate oversight over judges and public hearings, and ultimately by allocating the funds needed to rebuild the courts and create appropriate cultural contexts and provide public education, systemic barriers Judicial and judicial structures and structures and structural and cultural barriers are also removable.

کلیدواژه‌ها [English]

  • public trial
  • Cultural barriers
  • jurisprudential barriers
  • judicial and structural barriers
1. فارسی
الف)کتاب‌ها
1. ادارة کل امور فرهنگی و روابط عمومی مجلس شورای اسلامی (1364)، صورت مشروح مذاکرات مجلس بررسی نهایی قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، تهران: ج 3.
2. دفتر مقابله با مواد مخدر و جرم سازمان ملل (UNODC)، (1393)، راهنمای مرجع تقویت سلامت و توانمندی قضایی، ترجمة دکتر حسن وکیلیان، تهران: مرکز مطبوعات و انتشارات قوة قضاییه.
3. زراعت، عباس (1389)، آیین دادرسی مدنی، تهران: دانش‌پذیر.
4. سنگلجی، محمد (1384)، قضا در اسلام، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
5. صبری، نورمحمد (1384)، هیأت منصفه مطالعة تطبیقی، تهران: میزان.
6. فضائلی، مصطفی (1392)، دادرسی عادلانه، محاکمات کیفری بین‌المللی، تهران: شهر دانش.
7. قلعه‌جی، محمد رواس (1406ق) ، موسوعه فقه علی بن ابی‌طالب، بیروت: دارالمعرفه.
8. گودرزی بروجردی، محمدرضا (1385)، سیاست جنایی قضایی، معاونت حقوقی و توسعة قضایی قوة قضاییه، مرکز مطالعات توسعة قضایی، چ دوم، تهران: سلسبیل.
9. لطفی، اسدالله (1389)، حقوق اساسی و ساختار نظام جمهوری اسلامی ایران، تهران: جاودانه، جنگل.
10. معاونت آموزش قوة قضاییه (1388)، حقوق بشر، چ اول، قم: قضا.
11. مهرپور، حسین (1387)، مختصر حقوق اساسی جمهوری اسلامی ایران، تهران: دادگستر.
12. هاشم‌زاده هریسی، هاشم (1384)، گفتارهایی در حقوق اساس کاربردی، تهران: میزان.
13. هداوند، مهدی؛ جم، فرهاد (1390)، نظام حقوق رسیدگی به اختلافات کارفرمایان با سازمان تأمین اجتماعی، تهران: جنگل.
ب) مقالات
14. امیدی، جلیل (1382)، «مبانی عدالت در حقوق کیفری و حقوق بشر»، نشریة مجلس و پژوهش، سال دهم، ش 38 .
15. انصاری، باقر (1390)، «مطالعة تطبیقی حق دسترسی رسانه‏ها ‏به دادرسی‏ها ‏و اطلاعات قضایی»، فصلنامة پژوهش حقوق، سال سیزدهم، ش 35.
16. جاوید، محمدجواد؛ شاهمرادی، عصمت (1394)، «تعهد رسانه در قبال شفافیت قضایی»، فصلنامة پژوهش حقوق عمومی، سال هفدهم، ش47.
17. حاجی‌پور کندرود، علی؛ هاشمی، سید محمد؛ یاوری، اسداله؛ جلالی، محمد (1398)، «تأملی در موانع تحقق اصل علنی بودن دادرسی‌ها در حقوق ایران»، فصلنامة مطالعات حقوق عمومی، دورة 49، ش 4.
18. خالقی، علی (1383)، «علنی بودن دادرسی در پرتو اسناد بین‌المللی و حقوق داخلی»، مجلة پژوهش‌های حقوقی، سال سوم، ش 5.
19. دهقانی، علی (1388)، «استقلال قاضی در نظام قضایی ایران در پرتو تحولات قانون‌گذاری»، مجلة پژوهش‌های حقوقی، ش 15.
20. عسگری، علیرضا؛ عامری سیاهویی، مصطفی (1394)، «ادلة اعتبار اجتهاد در قاضی و نقد آنها»، فصلنامة پژوهش‏های ‏فقه و حقوق اسلامی، سال یازدهم، ش 39.
21. عمید زنجانی، عباسعلی؛ توکلی، محمدمهدی (1386)، «حقوق بشر اسلامی و کرامت ذاتی انسان در اسلام»، فصلنامة حقوق، مجلة دانشکدة حقوق و علوم سیاسی، دورة 37، ش 4.
22. فخر، حسین؛ حاجی‌پور کندرود، علی (1390)، «اصل علنی بودن دادرسی‏ها ‏و موانع تحقق آن در حقوق ایران»، نشریة دانشکدة علوم انسانی و اجتماعی دانشگاه تبریز، ش 33-32 .
23. فضائلی، مصطفی (1393)، «جایگاه اصول دادرسی عادلانه در حقوق بشر و دکترین قضایی اسلام»، فصلنامة پژوهش حقوق اسلام و غرب، سال اول، ش 1.
24. قاسمی کهریز سنگی، راضیه؛ فرجیها، محمد (1394)، «چالش عدالت و کارایی در گفتمان مدیریت‌گرایی کیفری با تأکید بر حقوق ایران»، آموزه‏های ‏حقوق کیفری، دانشگاه علوم اسلامی رضوی، ش 9.
25. محقق داماد، سید مصطفی (1390)، «تحولات اجتهاد شیعی؛ مکتب‌ها، حوزه‏ها ‏و روش‌ها (5)، اجتهاد بر محور عدالت و کرامت بشری»، مجلة تحقیقات حقوقی دانشکدة حقوق شهید بهشتی، ش 56.
26. مرادی حسن‌آباد، محسن (1393)، «پوشش تلویزیونی فرایند رسیدگی در دادگاه‏های ‏کیفری»، مجلة حقوقی دادگستری، سال هفتادوهشتم، ش 87.
27. مستی، مهران؛ فلاحی، ابوالقاسم (1389)، «نگاهی به حقوق شهروندی با تأکید بر جنبه‏های ‏قضایی»، نشریة کانون وکلای دادگستری آذربایجان شرقی، سال ششم، ش 17و 18.
28. موحدی محب، مهدی )1388)، «اجتهاد قاضی در نظام قضایی ایران»، مجلة مطالعات فقه و حقوق اسلامی، سال1، ش 1.
29. مؤذن‌زادگان، حسنعلی (1379(، «اصول دادرسی کیفری از دیدگاه امام علی(ع)»، فصلنامة مصباح، سال نهم، ش 34.
30. موسوی بجنوردی، سید صمد؛ روحانی، سمیه (1391)، «شاخصه‏های ‏عدالت قضایی از منظر امیرالمؤمنین علی (ع) با رویکردی بر آرای امام خمینی(س)»، پژوهشنامة متین، سال چهاردهم، ش 54.
31. نجفی توانا، علی )1389(، «تعارض و انسداد در سیاست جنایی ایران»، در: مجموعه مقالات پیرامون سیاست جنایی، چ اول، تهران: نشر آموزش و سنجش.
32. نصیران نجف‌آبادی، داود (1390)، «حکومت قانون یا حکومت قاضی»، فصلنامة حقوق، مجلة دانشکدة حقوق و علوم سیاسی، دورة 41، ش 3.
 
2. انگلیسی
A) Books
1. Agriculture, Abbas (2010), Civil Procedure, Tehran, Daneshpazir Publications.
2. Deputy of Judiciary Education, (2009), Human Rights, Qom, first edition, Judiciary Publishing.
3. Fazaeli, Mostafa (2013), Fair Trial, International Criminal Trials, Tehran, Shahrdanash Publications (In Persian).
4. Goodarzi Boroujerdi, Mohammad Reza (2006), Judicial Criminal Policy, Legal Deputy and Judicial Development of the Judiciary, Center for Judicial Development Studies, Second Edition, Salsabil Publications, Tehran (In Persian).
5. Hadavand, Mehdi & Jam, Farhad (2011), Employers' Dispute Resolution Law System with Social Security Organization, Tehran, Jangal Publications (In Persian).
6. Hashemzadeh Harisi, Hashem (2005), Discourses in Applied Basic Law, Tehran, Mizan Publishing (In Persian).
7. Lotfi, Assadollah (2010), Fundamental Rights and the Structure of the Islamic Republic of Iran, Tehran, Javadaneh Publications, Jangal (In Persian).
8. Mehrpour, Hossein, (2008), Summary of the Constitutional Law of the Islamic Republic of Iran, Tehran, Dadgostar Publishing (In Persian).
9. Nevberger, Lord (2012), open Justice unbound, center for Law, Justice and Journalism)CLJJ(city university, London.
10. Qala-e-Ji, Mohammad Rawas (1406), AH, Encyclopedia of Fiqh Ali Ibn Abi Talib, Beirut, Dar al-Ma'rifah (In Persian).
11. Sabri, Noor Mohammad (2005), Jury - Comparative Study, Tehran, Mizan Publishing (In Persian).
12. Saferling, Christoph .J. M, (2001), Towards an international criminal procedur, First published, oxford university press, New York.
13. Sangalji, Mohammad (2005), Judiciary in Islam, Tehran, University of Tehran Press (In Persian).
14. Stepniak, Daniel (2014), The Theraepuetic value of open Justice, Law school, The University of western Australia
15. The entire cultural affairs and public relations of the Islamic Consultative Assembly (1985), the detailed form of the deliberations of the Assembly, the final review of the Constitution of the Islamic Republic of Iran, Tehran, Vol. III.
16. United Nations Office on Drugs and Crime (UNODC), (2014), Guide to Strengthening Judicial Health and Empowerment, Translated by: Dr. Hassan Vakilian, Tehran, Judiciary Press and Publications Center.
 
B) Articles
17. Amid Zanjani, Abbas Ali & Tavakoli, Mohammad Mehdi (2007), "Islamic human rights and the inherent dignity of man in Islam", Law Quarterly, Journal of the Faculty of Law and Political Science, Vol. 37, No. 4 (In Persian).
18. Ansari, Baqer, (2011), "Comparative study of the media's right of access to trials and judicial information", Law Research Quarterly, Year 13, No. 35 (In Persian).
19. Asgari, Alireza & Ameri Siahoui, Mostafa (2015), "Evidence of the validity of ijtihad in the judge and their critique", Quarterly Journal of Islamic Jurisprudence and Law, Year 11, No. 39 (In Persian).
20. Dehghani, Ali, (2009), "Judge Independence in the Iranian Judicial System in the Light of Legislative Developments", Journal of Legal Research, No. 15.
21. Fakhr, Hossein and Hajipour Kondrood, Ali (2011), "The principle of publicity of trials and obstacles to its realization in Iranian law", Journal of the Faculty of Humanities and Social Sciences, University of Tabriz, No. 33-32 (In Persian).
22. Fazaeli, Mostafa, (2014), "The position of the principles of fair trial in human rights and Islamic jurisprudence", Quarterly Journal of Islamic and Western Law Research, First Year, No. 1 (In Persian).
23. Ghasemi Kahriz Sangi, Razieh & Farajiha, Mohammad (2015), "The Challenge of Justice and Efficiency in the Discourse of Criminal Management with Emphasis on Iranian Law", Teachings of Criminal Law, Razavi University of Islamic Sciences, No. 9 (In Persian).
24. Hajipour Kondrood, Ali, Hashemi, Seyed Mohammad, Yavari, Assadollah, Jalali, Mohammad (1398), "Reflections on Obstacles to the Principle of Publicity of Trials in Iranian Law", Quarterly Journal of Public Law Studies, Volume 49, Number 4  (In Persian).
25. Javid, Mohammad Javad & Shahmoradi, Esmat (2015), "Media Commitment to Judicial Transparency", Public Law Research Quarterly, Year 17, No. 47 (In Persian).
26. Khaleghi, Ali (2004), "Publicity of Trial in the Light of International Documents and Domestic Law", Journal of Legal Research, Third Year, No. 5 (In Persian).
27. Masti, Mehran and Fallahi, Abolghasem (2010), "A Look at Citizenship Rights with Emphasis on Judicial Aspects", Journal of the East Azarbaijan Bar Association, Year 6, Nos. 17 and 18 (In Persian).
28. Meining, Bob (1998), Public hearing, when and how to hold them, www. Mrst. Org.
29. Moazenzadegan, Hassan Ali (2000), "Principles of Criminal Procedure from the Viewpoint of Imam Ali (AS)", Mesbah Quarterly, Year 9, No. 34 (In Persian).
30. Mohaghegh Damad, Seyed Mostafa (2011), "Developments of Shiite Ijtihad; Schools, domains and methods (5), ijtihad on the axis of justice and human dignity”, Journal of Legal Research, Faculty of Law, Shahid Beheshti University, No. 56 (In Persian).
31. Moradi Hassanabad, Mohsen (2014), "Television coverage of the criminal proceedings", Journal of Justice, Year 87, No. 87 (In Persian).
32. Mousavi Bojnourdi, Seyyed Samad & Rouhani, Somayeh (2012), "Characteristics of Judicial Justice from the Perspective of Amir al-Momenin Ali (AS) with an Approach to Imam Khomeini (AS)", Matin Research Journal, Vol 14  (In Persian).
33. Movahedi Moheb, Mehdi (2009), "Judge's ijtihad in the Iranian judicial system", Journal of the Study of Islamic Jurisprudence and Law, Vol. 1, Number 1 (In Persian).
34. Najafi Tavana, Ali (2010), "Conflict and Obstruction in Iranian Criminal Policy", in: Collection of Articles on Criminal Policy, First Edition, Education and Assessment Publishing, Tehran (In Persian).
35. Nasiran Najafabadi Davood (1390), "Rule of Law or Judge's Rule", Law Quarterly, Journal of the Faculty of Law and Political Science, Vol. 41, No. 3 (In Persian).
36. Omidi, Jalil (2003), "Fundamentals of Justice in Criminal Law and Human Rights", Journal of Parliament and Research, Year 10, No. 38 (In Persian).