دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران

نوع مقاله : علمی-پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری (حقوق بین‌الملل)، دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران

2 دانشیار، گروه حقوق عمومی و بین‌الملل، دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران

3 دانشجوی دکتری (حقوق عمومی)، دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران

چکیده

برخورداری از مسکن مناسب از جمله نیازهای اساسی بشر است که تحقق سایر حقوق بدان وابسته است. ازاین‌رو در بسیاری از اسناد ملی، منطقه‌ای و بین‌المللی حق مسکن شناسایی شده است. اما این امر باید مورد توجه قرار گیرد که صرف برخورداری از یک حق به‌تنهایی کفایت نمی‌کند و ضمانت اجرا و همچنین حق اقامۀ دعوا برای برخورداری از آن حق هم اهمیت دارد. ازاین‌رو این مسئله مطرح است که آیا حق مسکن قابلیت دادخواهی در نظام حقوقی بین‌المللی و ملی را خواهد داشت. در نظام بین‌المللی حقوق بشر با تصویب پروتکل اختیاری به میثاق حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی (1966) در سال 2008 این امر با رعایت ضوابط خاص و تفاسیر کمیتۀ محقق شده است؛ اما دولت جمهوری اسلامی ایران به‌عنوان دولتی که عضو میثاق است و عضو پروتکل الحاقی بدان نیست، رویۀ خاص خود را خواهد داشت. در نتیجه این پژوهش بر آن خواهد بود تا سیستم و رویۀ استناد و دادخواهی حق مسکن در نظام بین‌المللی حقوق بشر و نظام حقوقی ایران در موارد خاص را توصیف و تحلیل کند.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

The Capacity to litigate right to Housing in the International human rights law System and Iran's Legal System

نویسندگان [English]

  • Zahra Moshrefjavadi 1
  • seyed Ghasem Zamani 2
  • Zahra Ebrahimi 3

1 Ph.D. Student in (International Law), Faculty of Law and Political Science, Allame Tabataba’I University, Tehran, Iran

2 Associate Prof, Department of Public and International Law, Faculty of Law and Political Science, Allame tabataba’I university, Tehran, Iran

3 Ph.D. Student in (Public Law), Faculty of Law and Political Science, Allame tabataba’I university, Tehran, Iran

چکیده [English]

The right to adequate housing is an indisputable human right needed for the realization of other rights. The right to housing, therefore, has been recognized in many national, regional and international documents. Enjoyment of a right solely, however, isn't sufficient, and a related legal sanction and also right to bring an action to exercise that right is necessary as well. The issue raised is whether there is capacity to litigate right to housing in the international and national legal systems. In the International human rights law System, this right through following certain norms, and the committee interpretations has been realized in 2008 by adopting an optional protocol to the international covenant on economic, social and cultural rights (ICESCR-1966). The government of the Islamic Republic of Iran, which is a member of the covenant, but not the member of its additional protocol, certainly, will pursue its own policies. The present study, therefore, aims to evaluate the procedure for right to housing litigation and documentation in the International human rights law System and Iran's legal system in particular cases.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Housing
  • right to adequate housing
  • human rights
  • capacity to litigate
  1. فارسی

الف) کتاب‌ها

  1. جعفری لنگرودی، محمدجعفر (1372)، مبسوط در ترمینولوژی حقوق، ج 1، تهران: گنج دانش.

 

ب) مقالات

  1. امین‌پور، احمد؛ مدنی، رامین؛ حیاتی، حامد؛ دلداده، محمدعلی (1394)، «بازشناسی مفاهیم مسکن و سکونت براساس آموزه‌های اسلامی»، مجلۀ مدیریت شهری، ش 40، صص. 47-59.
  2. ایلکا، شاهین؛ منصوری، بهروز؛ نصیر سلامی، سید محمدرضا؛ صارمی، سید علی‌اکبر (1394)، «تبیین مفهوم مسکن و سکونت در رویکرد پدیدارشناسی و رهیافت پارادایم‌های فرهنگی زیستی»، مجلۀ مدیریت شهری، ش 39، صص 165-188.
  3. کمائی‌زاده، یعقوب؛ رضایی، محمدرضا (1392)، «تحلیلی بر معیارها و ضوابط مکان‌یابی فضاهای مسکونی با تأکید بر طرح مسکن مهر»، اولین همایش ملی شهرسازی و معماری درگذر زمان، صص. 1-16، قابل دسترسی در:

https://www.sid.ir/fa/seminar/ViewPaper.aspx?FID=6431392H01143

 

ج) قوانین و مقررات

  1. قانون برنامۀ پنج‌ساله ششم توسعۀ اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران، مصوب 14 اسفند 1395.
  2. قانون ثبت اسناد و املاک، مصوب 26/12/1310.
  3. قانون ساماندهی و حمایت از تولید و عرضۀ مسکن مصوب 1387.
  4. قانون شهرداری، الحاقی 27/11/1345.
  5. قانون مدنی مصوب 1306.
  6. قانون مسئولیت مدنی، مصوب 7/2/1339.
  7. قانون نظام مهندسی و کنترل ساختمان، مصوب 22/12/1374.
  8. آیین‌نامۀ اجرایی مادۀ 33 قانون نظام مهندسی و کنترل ساختمان، مصوبات هیأت وزیران، 22/4/1383.
  9. اصلاح روش‌های صدور پروانۀ ساختمان، گواهی عدم خلاف و پایان کار ساختمان در شهرداری‌ها، مصوبات شورای عالی اداری، 13/8/1371.
  10. منشور حقوق شهروندی، 30 آذر 1395.

 

د) اسناد بین‌المللی

  1. کنوانسیون بین‌المللی حقوق کودک (1989).
  2. کنوانسیون بین‌المللی رفع هر گونه اشکال تبعیض نژادی (1955).
  3. کنوانسیون بین‌المللی مربوط به وضع پناهندگان (1951).
  4. منشور حقوق بشر(1948).

 

ه) رأی

  1. رأی هیأت عمومی دیوان عدالت اداری، شمارۀ دادنامه 214، کلاسه پرونده،394/94، موضوع: عدم ابطال بخشنامۀ شمارۀ 297425/93- 7/11/1393 بانک مرکزی در قسمتی که بانک‌های خصوصی نیز مشمول پرداخت نیم درصد از درآمد خود به حساب خزانه در اجرای قانون تهیۀ مسکن برای افراد کم‌درآمد می‌شوند و ابطال بخشنامه نسبت به غیر بانک‌ها، مورخ 16 خرداد 96.

 

و) وب‌سایت

  1. مرکز تحقیقات مسکن، راه و شهرسازی (وزارت راه و شهرسازی) آخرین بازدید 24/1/1398 https://www.bhrc.ac.ir/

 

  1. انگلیسی
  2. A) Books
  3. Jafari langeroroudi, mohammadjafar (1993), Extensive in Legal Terminology, Vol. 1, Tehran: Ganjrdanesh pub (In Persian).

 

  1. B) Articles

2.Aminpour, Ahmad; Madani, Ramin; Hayati, Hamed; Deldade ,Mohammadali, (2015), “Recognizing the implications of housing and residence based on Islamic teaching” , Urban Management, No.4, pp. 47-59 (In Persian).

  1. Kamaizadeh, Yaqub; Rezaei, Mohammadreza (2013), “An analysis of the criteria for locating residential spaces with emphasis on the Mehr housing project”, The first national conference on urban planning and architecture over time, available in: https://www.sid.ir/fa/seminar/ViewPaper.aspx?FID=6431392H01143, pp. 1-16 (In Persian).
  2. Lane, Lottie (2018), “The Horizontal Effect of International Human Rights Law in Practice a Comparative Analysis of the General Comments and Jurisprudence of elected United Nations Human Rights Treaty Monitoring Bodies”, European journal of comparative law and governance, Vol.5, pp.5-88.
  3. Ilka, Shaahin; Mansoori, Behrooz; Nasir Salaami, Seyyed Mohammadreza; Saremi, Seyyed Aliakbar (2014), “Phenomenological approach and the concept of living in the cultural paradigm of life”, Urban Management, No.3p, pp. 165-188 (In Persian).

 

  1. C) Documents
  2. Committee on Economic, Social and Cultural Rights, (13 October 2015), Communication No. 2/2014, E/C.12/55/D/2/2014.
  3. General comment No. 24: on State obligations under the International Covenant on Economic, Social and Cultural Rights in the context of business activities, E/C.12/GC/24, 10 august 2017.
  4. General comment No. 4: The right to adequate housing (art. 11 (1) of the Covenant), sixth session 1991, E/1992/23.
  5. General comment No. 7: The right to adequate housing (art. 11 (1) of the Covenant): Forced evictions, Sixteenth session (1997), E/1998/22, annex IV.
  6. Geneva Academy of International Humanitarian Law and Human Rights, (July 2013), “The Optional Protocol to the International Covenant on Economic, Social and Cultural Rights”, Academy In-Brief No.2. Available at: https://www.geneva-academy.ch/joomlatools-files/docman-files/The%20optional%20protocol%20In%20brief%202.pdf
  7. High Commissioner for Human Rights, Fact Sheet No. 21/Rev.1, 2009.
  8. Report of the United Nations Conference on Human Settlements (Habitat II), (June 1996) (A/CONF.165/14), chap. I, resolution 1, annex II.
  9. The General Assembly, (2009), resolution A/RES/63/117, Optional Protocol to the International Covenant on Economic, Social and Cultural Rights: (forced on 5th May 2013).
  10. The Right to Adequate Housing, United Nations Human Settlement Programme, Office of the United Nations
  11. Vienna Declaration and Programme of Action, Part I, §5, UN doc. A/Conf.157/23, 12 July 1993
  12. D) Laws & Cods
  13. Law on the Sixth Five-Year Economic, Cultural and Social Development Plan for 1396-1400 (Islamic Republic Of Iran), March 4, 2017 (In Persian).
  14. the Law on Organizing and Supporting the Production and Supply of Housing, 2009 (In Persian).
  15. Civil law, 1928 (In Persian).
  16. Executive By-Laws of Article 33 of the Law on Engineering and Building Control System, approvals of the Council of Ministers, July 12, 2004 (In Persian).
  17. Modification of building permit issuance methods, certificate of non-violation and completion of building work in municipalities, approvals of the Supreme Administrative Council, November 4, 1992 (In Persian).
  18. Law on Registration of Deeds and Property, March 17, 1932 (In Persian).
  19. Civil Liability Law, April 27, 1960 (In Persian).
  20. Municipal Law, Supplementary February 16, 1967 (In Persian).
  21. Law of Engineering and Building Control System, March 12, 1996 (In Persian).
  22. Charter of Citizenship Rights , December 20, 2016 (In Persian).

 

  1. D) International documents
  2. Charter of Human Rights (1948) (In Persian).
  3. International Convention on the Elimination of All Forms of Racial Discrimination (1955) (In Persian).
  4. International Convention on the Rights of the Child (1989) (In Persian).
  5. International Convention Relating to the Status of Refugees (1951) (In Persian).

 

  1. E) Rules
  2. The decision of the General Assembly of the Court of Administrative Justice, lawsuit number 214, case class, 394/94, Subject: Non-cancellation of Circular No. 297425 / 93- 7/11/1493 of the Central Bank and Revocation of the directive to non-banks, June 6, 2017 (In Persian).

 

  1. F) Website
  2. Housing, Road and Urban Development Research Center (Ministry of Roads and Urban Development), last date: April 13, 2019: https://www.bhrc.ac.ir/ (In Persian).