دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران

نوع مقاله : علمی-پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار، گروه حقوق عمومی دانشکدۀ حقوق دانشگاه قم، قم، ایران

2 دانشجوی دکتری، رشتۀ حقوق عمومی، دانشگاه تهران، دانشکدگان فارابی، قم، ایران

3 دانش‌آموختۀ دکتری، رشتۀ حقوق عمومی دانشگاه تهران، دانشکدگان فارابی، قم، ایران

10.22059/jplsq.2019.278591.1959

چکیده

از مهم‌ترین چالش‌های پیش روی حکومت کنونی مصر، چالش جایگاه اسلام در ساختار حقوق اساسی آن کشور است. اصل 2 آخرین قانون اساسی مصر (مصوب 2014.م) گسترۀ ورود اسلام به حیطۀ حکمرانی را بیان می‌کند. این اصل که برگرفته از قوانین اساسی سابق است، جایگاه حداقلی را برای رعایت احکام اسلامی در نظر می‌گیرد و بر مبنای انسداد باب اجتهاد، فقط احکام قطعی اسلام را جهت تطبیق قوانین با آنها معتبر می‌داند. پارلمان و قوۀ قضاییه هیچ الزامی برای رعایت نظر مشهور فقها ندارند و ملزم به تبعیت از قرائت خاصی از شریعت نیستند. در زمینۀ نهاد صیانت از احکام اسلامی، هیچ جایگاه قانونی در نظر گرفته نشده و نهاد شورای بزرگان الازهر که در قانون سابق نیز بود، حذف شده است و جایگاه الازهر به نهاد علمی محض تقلیل داده شده است. با توجه به حضور حداقلی مردم در همه‌پرسی قانون اساسی می‌توان برداشت کرد که قانون اساسی مصر برخلاف نظر اکثریت مطلق مردم، به سمت سکولاریسم گرایش یافته است.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Study of the place of Islam in the Egyptian Legislative Process after the changes of 2011

نویسندگان [English]

  • Davod Mohebbi 1
  • Mahdi Zare 2
  • Ahmad Goodarzi 3

1 Assistant Prof, Department of Public Law, Faculty of Law and Political Science, University of Qom, Qom, Iran

2 Ph.D. Student in Public Law, Department of Public Law, Faculty of Law and Political Science, , University of Tehran, Qom, Iran

3 Ph.D. Public Law Department of Public Law, Faculty of Law and Political Science, University of Tehran, Qom, Iran

چکیده [English]

One of the main challenges facing the current Egyptian government is the challenge of the status of Islam in the structure of its constitutional law. The second principle of the last Egyptian constitution (approved in 2014) states the extent of Islam's entry into the domain of governance. This principle, which is based on the former constitutions, considers the minimum position for observance of Islamic rules and, based on the obstruction of the Ijtihad, recognizes only the definitive Islamic rules valid for conforming laws with them. The parliament and the judiciary have no obligation to observe the famous jurisprudents' opinion and are not obliged to follow a particular reading of the Islamic law. There is no statutory place for the institution to protect Islamic law and the body of the Council of elders of Al-Azhar, which was also in the former constitution, has been removed and he position of al-Azhar has been reduced to a mere scientific institution. Due to the minimal presence of people in the referendum of the constitution, it can be concluded that the Egyptian constitution has tended to secularism, contrary to the opinion of the absolute majority of the people.

کلیدواژه‌ها [English]

  • constitution of egypt
  • Islam
  • Al-Azhar
  • legislative process
  1. فارسی

الف) کتاب‌ها

  1. آجرلو، اسماعیل (1395)، حقوق اساسی کشورهای اسلامی، تهران: انتشارات پژوهشکدۀ شورای نگهبان.
  2. اسماعیلی، محسن (1391)، دین و قانون: مجموعه مقالاتی پیرامون کارکرد و نقش دین در حوزۀ قانون و قانونگذاری، تهران: دانشگاه امام صادق (ع).
  3. باربیه، موریس (1384)، دین و سیاست در اندیشۀ مدرن، ترجمۀ امیر رضایی، تهران: قصیده‌سرا.
  4. سلطانی فرد، محمدحسین (1386)، ریشه‌ها و تاریخچۀ اصول‌گرایی در مصر، تهران: دفتر مطالعات سیاسی و بین‌المللی وزارت امور خارجه.
  5. فلاح‌زاده، محمدهادی (1386)، جمهوری عربی مصر، تهران: مؤسسۀ مطالعات و تحقیقات بین‌المللی ابرار معاصر.
  6. قوام، سید عبدالعلی (1390)، سیاست شناسی، تهران: سمت.
  7. کمپ، جفری؛ هارکاوی، رابرت (1393)، جغرافیای استراتژیک خاورمیانه، ترجمۀ سید مهدی حسینی متین، تهران: پژوهشکدۀ مطالعات راهبردی.
  8. موثقی، سید احمد (1389)، جنبش‌های اسلامی معاصر، تهران: سمت.
  9. وردانی، صالح (1382)، شیعه در مصر از امام علی (ع) تا امام خمینی (ره)، ترجمۀ عبدالحسین بینش، تهران: مؤسسۀ دائرۀ‌المعارف فقه اسلامی.

 

ب) مقالات

  1. پورسعید، فرزاد (1392)، «مصر؛ تغییر قانون اساسی، تداوم جامعۀ دوقطبی»، مجلۀ دیدبان امنیت ملی، ش 22، ص 47-52.
  2. تروپه، میشل (1383)، «منطق حاکم بر توجیه صیانت از قانون اساسی»، ترجمۀ عباس کدخدایی و محمدرضا ویژه، مجلۀ دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران، ش 66، ص 261-291.
  3. تسخیری، محمدعلی (1392)، «نگاهی اجمالی به ضعف‌ها و قوت‌های قانون اساسی جدید مصر»، مجلۀ فرهنگ اسلامی، ش 2، ص 78-85.
  4. خسروپناه، عبدالحسین (1381)، «رویکردهای گسترۀ شریعت»، مجلۀ رواق اندیشه، ش 8، ص 23-36.
  5. رویوران، حسین (1393)، «قانون اساسی جدید مصر، پاداشی به کودتاگران و حامیان آنها»، مجلۀ فرهنگ اسلامی، ش 11، ص 221-234.
  6. زگال، ملیکه (1381)، «دین و سیاست در مصر: علمای الازهر، اسلام افراطی و دولت»، اندیشۀ صادق، ترجمۀ عباس کاظمی نجف‌آبادی، سال دوم، ش 34، ص 113-130
  7. قاسمی، راضیه (1392)، «نگاه جنبش‌های اسلامی دهۀ اخیر مصر به اسلام و مدرنیته»، مجلۀ فرهنگ پژوهش، ش 16، ص 145-170.
  8. لمباردی، کلارک (1381)، «اسلام و حقوق اساسی در مصر»، ترجمۀ حسن رضایی، ش 24، ص 271-304.
  9. میرعلی، محمدعلی (1391)، «نظریۀ اطاعت از حاکم جائر در فقه سیاسی اهل سنت»، فصلنامۀ حکومت اسلامی، ش 65، ص 125-150.
  10. میرلوحی، محمدعلی (1394)، «برنامۀ اصلاحی حوزۀ علمیه قم و الازهر و کارامدی آنها در تحولات سیاسی ایران و مصر»، مجلۀ سیاست متعالیه، ش 10، ص 95-120.
  11. نوری، مسعود (1397)، «آیندۀ اسلام سیاسی در مصر با تأکید بر جریانات اسلام‌گرا»، مجله مجلس و راهبرد، سال بیست‌وپنجم، ش 93، ص 99-120.
  12. نیاکوئی، امیر؛ صبوری، ضیاءالدین (1390)، «احزاب و فرهنگ‌های سیاسی مختلف در مصر (با تأکید بر جریانات اسلام‌گرا)»، فصلنامۀ پژوهش‌های روابط بین‌الملل، دورۀ 1، ش 1، ص 207-235.

 

ج) أسناد

  1. دستور مصر الصادر عام 2012.
  2. دستور مصر الصادر عام 2014.

 

د) آرا

  1. أحکام المحکمة الدستوریة العلیا فی جمهوریۀ مصر العربیۀ: علی موقع الإنترنتی:

http://sccourt.gov.eg

 

  1. عربی

الف) کتب

  1. أبوسمهدانة، عبدالناصر؛ خلیل، حسن ابراهیم (2011)، موسوعة التعلیق علی الإعلان الدستوری الصادر من المجلس الأعلی، قاهره: نشر مرکز ملی انتشارات قانونی.

ب) مقالات

  1. الشاذلی، فتوح (2014)، قراءات فی دستور مصر 2014: هویة الدولة المصریة، مجلۀ المفکّرۀ القانونیّۀ، 07 شباط / فبرایر 2014، علی الموقع:

http://74.220.207.224/article.php?id=653&lang=ar

  1. عبدالظاهر، احمد (2017)، «دور الأزهر فی مصر والعالم»، الجریدة البوّابة، السبت 16/سبتمبر/2017، ص 12.

 

  1. انگلیسی
  2. A) Books
  3. Abu Samahdana, Abdul Nasser, Khalil, Hassan Ibrahim (2011), Encyclopedia of Suspension on the Announcement of the Sadr Order from the Supreme Assembly, Cairo: Publication of the National Center for Legal Publications (In Arabic).
  4. Ajrloo, Ismail (2016), Constitutional Law of Islamic Countries, Tehran: Guardian Council Research Institute Publications (In Persian).
  5. Barbie, Morris (2005), Religion and Politics in Modern Thought, translated by Amir Rezaei, Tehran: Ode (In Persian).
  6. Browers, Michaelle (2009), Political Ideology in the Arab World, Cambridge University Press.
  7. Camp, Jeffrey and Harkawy, Robert (2014), Strategic Geography of the Middle East, translated by Seyed Mehdi Hosseini Matin, Tehran: Research Institute for Strategic Studies (In Persian).
  8. Fallahzadeh, Mohammad Hadi (2007), Arab Republic of Egypt, Tehran: Abrar Institute for Contemporary International Studies and Research (In Persian).
  9. Ghavam, Seyed Abdul Ali (2011), Political Science, Tehran: Samt Publications (In Persian).
  10. Ismaili, Mohsen (2012), Religion and Law: A Collection of Articles on the Function and Role of Religion in the Field of Law and Legislation, Tehran: Imam Sadegh (AS) University (In Persian).
  11. Lee, Robert D (2010), Religion and Politics in the Middles East, Westriew press.
  12. Movaseghi, Seyed Ahmad (2010), Contemporary Islamic Movements, Tehran: Samt Publications (In Persian).
  13. Soltanifard, Mohammad Hossein (2007), The Roots and History of Fundamentalism in Egypt, Tehran: Office of Political and International Studies, Ministry of Foreign Affairs (In Persian).
  14. Vardani, Saleh (2003), Shiites in Egypt from Imam Ali (PBUH) to Imam Khomeini (Rahmatullah), translated by Abdul Hussein Binesh, Tehran: Encyclopedia of Islamic Jurisprudence (In Persian).

 

 

  1. B) Articles
  2. Abdalla, Ahmad (2012), “Human Right and Elusive Democracy”, Merip Report 174.
  3. Abdul Zahir, Ahmad (2017), "Dur Al-Azhar in Egypt and the world", Al-Jawaid Al-Bawaba, Saturday 16 / September / 2017 (In Arabic).
  4. Al-Shazli, Al-Fatuh (2014), “Readings in the Egyptian Order 2014: The Identity of the Egyptian State”, Journal of Legal Thought, 07 Shabbat / February 2014, at the moment: http://74.220.207.224/article.php?id=653&lang=a (In Arabic).
  5. Anello, Giancarlo (2015), “The Islamic Religion in the 'Architecture' of the 2014 Egyptian Constitution”, University of Parma, Borgo Carissimi 10,Parma 43121.
  6. Bayat, Asef )2011(,”The Post-Islamist Revolutions”, Foreign affairs:
  7. Besada, Hany, (2007), “Egypts Constitutional Test: Averting the March toward lslamic Fundamentalism”, New York Law School Research Paper Series, working paper no.8, august.
  8. Ghasemi, Razieh (2013), "The view of Islamic movements in Egypt in the last decade on Islam and modernity", Journal of Research Culture, No. 16, p145-170 (In Persian).
  9. http://www.foreignaffairs.com/articles/67812/asef/ -Bayat/the-post- islamist-revolutions.
  10. Khosropanah, Abdolhossein (2002), "Approaches to the scope of Sharia", Ravagh Andisheh Magazine, No. 8, p 23-36 (In Persian).
  11. Kristen Stilt (2010), “lslam is the Solution: Constitutonal Visions of the Egyptian Muslims Brotherhood”, Texas lnternational Law Journal, vol 46.
  12. Lombardi, Clark & Brown Nathan J. (2012), “Islam in Egypt's New Constitution”, Foreign Policy journal, University of Washington School of Law Research Paper No. 2013-2019.
  13. Lombardi, Clark (2002), "Islam and Fundamental Rights in Egypt", translated by Hassan Rezaei, No. 24, p271-304 (In Persian).
  14. Mir Ali, Mohammad Ali (2012), "Theory of obedience to the current ruler in Sunni political jurisprudence", Quarterly Journal of Islamic Government, Vol. 65, p125-150 (In Persian).
  15. Mirlohi, Mohammad Ali (2015), "The reform program of the seminary of Qom and Al-Azhar and their effectiveness in the political developments in Iran and Egypt", Journal of Transcendental Politics, No. 10, p 95-120 (In Persian).
  16. Niakui, Amir, Sabouri, Zia-ud-Din (2011), "Different political parties and cultures in Egypt (with emphasis on Islamist currents)", Quarterly Journal of International Relations Research, Vol. 1, No. 1, p 207,235.
  17. Nouri, Massoud (1397), "The future of political Islam in Egypt with emphasis on Islam-oriented currents", Journal of Parliament and Strategy, twenty-fifth year, number ninety-three, p 99-120 (In Persian).
  18. Poor Saeed, Farzad (2013), "Egypt; "Changing the Constitution, Continuing a Bipolar Society," National Security Watch Magazine, No. 22, p47-52 (In Persian).
  19. Raviran, Hussein (2014), "The new constitution of Egypt, a reward for the coup plotters and their supporters", Journal of Islamic Culture, No. 11, p 221-234 (In Persian).
  20. Taskhiri, Mohammad Ali (2013), "A brief look at the weaknesses and strengths of the new Egyptian constitution", Journal of Islamic Culture, No. 2, p78-85 (In Persian).
  21. Trope, Michel (2004), "The logic of justifying the protection of the Constitution", translated by Abbas Kadkhodai and Mohammad Reza Vijeh, Journal of the Faculty of Law and Political Science, University of Tehran, No. 66, 261-291 (In Persian).
  22. Wickham, Carrie Rosefsky (2011), “The Muslim Brother hood After Mubarak”, foreignaffair, http://www.foreignaffair.com/articles/67348/carrie-Rosefskywickham/the-muslim-brotherhood-after mubarak.
  23. Zagal, Malika (2002), :Translated by Abbas Kazemi Najafabadi, Religion and Politics in Egypt: Al-Azhar Scholars”, Extreme Islam and the State, Andisheh Sadegh, 2nd year, p.113-130 (In Persian).

 

  1. C) Document
  2. Egypt's constitution issued in 2012
  3. Egypt's constitution issued in 2014

 

  1. D) court vote
  2. Judgments of the Supreme Constitutional Court in the Arab Republic of Egypt: on the website: http://sccourt.gov.eg