فصلنامه مطالعات حقوق عمومی دانشگاه تهران
دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران

بررسی تحلیلی نظریة دولت در اندیشة رابرت نوزیک

نوع مقاله : علمی-پژوهشی

نویسنده

محمدشهاب جلیلوند

عضو هیأت علمی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، تهران، ایران

https://doi.org/10.22059/jplsq.2023.359528.3320
چکیده
رابرت نوزیک از نظریه‌پردازان برجستۀ اواخر سدة بیستم در حوزة فلسفة سیاسی است که با نگارش کتاب آنارشی، دولت و آرمانشهر به شهرت رسید. او در این کتاب با مبنایی آنارشیستی و با اتکا به برخی از بنیادهای اندیشة جان لاک، به ترسیم نظریة «دولت حداقلی» می‌پردازد و با تبیین روند تحول از «وضع طبیعی» به «جامعة مدنی» در قرائت خاص خود، در نهایت تصویری آرمانشهری از دولت حداقل ارائه می‌دهد. سؤال اصلی این پژوهش این است که شکل‌گیری و تکوین نظریة دولت حداقلی در اندیشة رابرت نوزیک بر چه مبانی و پایه‌هایی استوار است و این دولت چه ویژگی‌هایی دارد؟ نوزیک در مقابل نظریة عدالت توزیعی، بر نظریۀ عدالت استحقاقی پای ‌فشرد و با این مبنا اثبات کرد که اجرای این نظریه نیازمند دولت گسترده‌تری نیست و به این ترتیب تمام تئوری‌های دیگر مثل نظر راولز را که درصدد توجیه دولت رفاه بوروکراتیک بودند، به چالش کشید. این مقاله می‌کوشد تا با روش توصیفی ـ تحلیلی و با بهره‌گیری از منابع کتابخانه‌ای و همچنین با تعمقی در مبانی نظریة دولت رابرت نوزیک، ضمن ارائۀ تصویری از اندیشۀ دولت حداقلی، با بهره‌گیری از نظرهای دیگر اندیشمندان به نقد نظرهای رابرت نوزیک بپردازد.

کلیدواژه‌ها

آزادی
آژانس‌های حفاظتی
بازار
دولت حداقلی
رابرت نوزیک
عدالت
وضع طبیعی
موضوعات

عنوان مقاله English

An Analytical Study of Robert Nozick's Theory of State

نویسنده English

Mohammad Shahab Jalilvand
Assistant Prof. Member of the academic staff of the Ministry of Science, Research and Technology, Ph.D in public law at Shahid Beheshti University. Tehran, Iran
چکیده English

Robert Nozick is a prominent theorist of the late twentieth century in the field of political philosophy, who gained fame with his book "Anarchy, State, and Utopia." In this book, based on an anarchistic foundation and relying on some of the principles of John Locke's thought, he outlines the theory of a "minimal state" and, through his specific interpretation of the transition from the "state of nature" to "civil society," ultimately presents an idealized vision of a minimal government. The main question of this research is what foundations and principles underlie the formation and development of the theory of minimal government in Nozick's thought, and what characteristics does this government possess? In contrast to the theory of distributive justice, Nozick insisted on the theory of entitlement justice and demonstrated that the implementation of this theory does not require a broader government. In this way, he challenged all other theories, such as Rawls's, which sought to justify a bureaucratic welfare state. This article aims to provide a depiction of the minimal state concept while critically analyzing Nozick's views using a descriptive-analytical method and library resources, as well as reflecting on the theories of other thinkers

کلیدواژه‌ها English

freedom
justice
market
‎minimal state
state of ‎nature
protection ‎agencies
Robert Nozick.‎
  1. فارسی

الف) کتاب‌‌ها

  1. بشیریه، حسین (1379). اندیشه‌های سیاسی در قرن بیستم. تهران: سمت.
  2. بشیریه، حسین (1374). دولت عقل (ده گفتار در فلسفه و جامعه‌شناسی سیاسی). تهران: علوم نوین.
  3. بشیریه، حسین (1378). دولت و جامعة مدنی: گفتمان‌های جامعه‌شناسی سیاسی. قم: نقد و نظر.
  4. توحیدفام، محمد (1381). دولت و دموکراسی در عصر جهانی شدن. تهران: روزنه.
  5. جین، همپتن (1380). فلسفة سیاسی. ترجمة خشایار دیهیمی، تهران: طرح نو.
  6. راولز، جان (1383). عدالت به‌مثابة انصاف. ترجمة عرفان ثابتی، تهران: ققنوس.
  7. قادری، حاتم (1387). اندیشه‏های سیاسی در قرن بیستم. تهران: سمت.
  8. کلارک، باری (1394). اقتصاد سیاسی تطبیقی. ترجمة عباس حاتمی، چ دوم، تهران: کویر.
  9. لنساف، مایکل‌هری (1380). فیلسوفان سیاسی قرن بیستم. ترجمة خشایار دیهیمی، تهران: کوچک.
  10. مارش، دیوید (1387). روش و نظریه در اندیشة سیاسی. ترجمة امیرمحمد حاجی‌یوسفی، تهران: پژوهشکدة مطالعات راهبردی.
  11. مگی، برایان (1377). فلاسفۀ بزرگ: آشنایی با فلسفة غرب. ترجمة عزت‌اله فولادوند، چ دوم، تهران: خوارزمی.
  12. نوزیک، رابرت؛ سن، آمارتیا و والزر، مایکل (1394). لیبرالیسم و مسئله عدالت. ترجمة محمد ملاعباسی، چ اول، تهران: ترجمان علوم انسانی.
  13. هلد، دیوید (1378). مدل‌های دموکراسی. ترجمة عباس مخبر، تهران: مطالعات زنان.
  14. همپتن، جین (١380). فلسفة سیاسی. ترجمة خشایار دیهیمی، تهران: طرح نو.

 

ب) مقالات

  1. امیری‌طهرانی، سیدمحمدرضا (1400). تطبیق نظریة عدالت از دیدگاه صدر و نوزیک. دوفصلنامة غرب‌شناسی بنیادی،12(1)، 19-41.
  2. پلانت، ریموند (1383). نوزیک؛ نظریة استحقاق در باب عدالت. ترجمة حسنعلی زیدانلو، مجلۀ تخصصی دانشکدة علوم اسلامی رضوی(آموزه‌های فلسفه اسلامی)، 4(4)، (پیاپی12)، 143-160.
  3. جانسون، آر. ان. (1389). مروری بر آرای رابرت نوزیک. مترجم: مجید بی‌باک، روزنامة دنیای اقتصاد. (2216)، تاریخ10/8/1389.
  4. جعفری تبار، حسن (1386). ملک معنی در کنار گفتاری در فلسفة حقوق مالکیت فکری. فصلنامۀ حقوق، 37(2)، 41-82.
  5. دادگر، یداله، آرمان‌مهر، محمدرضا (1388). بررسی و نقد مبانی عدالت اقتصادی رالز. پژوهشنامة علوم اقتصادی، 9(2)(پیاپی35)، 37-60.
  6. زالی، مصطفی (1400). دست پنهان یا قرارداد اجتماعی: نوزیک، رالز و مسئلۀ عدالت توزیعی. دوفصلنامة فلسفی شناخت، (1/84)، 111-130.
  7. فرزانه، حمیدرضا (1382). فضیلت‌های دولت شبگرد. همشهری، (2263)، 22 شهریور.
  8. لطفی، حسن (1397). مبنای دخالت دولت در قراردادها: عدالت تصحیحی یا توزیعی؟. فصلنامة مطالعات حقوق عمومی، (3)، 547-567.
  9. مکفرسون، سی. پی. (1385). جان لاک و رساله‌ای در باب حکومت. ترجمة حمید عضدانلو، فصلنامۀ اطلاعات سیاسی ـ اقتصادی. (234)، 102-113.
  10. نوری‌زاده، اکرم و شاقول، یوسف (1393). «بررسی نقدهای مایکل ساندل و رابرت نوزیک بر ناسازگاری اصل تفاوت و فردگرایی در نظریة جان رالز. پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، 5(1)، بهار و تابستان، 133-160.
  11. هرمن هوپ، هانس (1390). موری روتبارد: اقتصاد، علم، آزادی. ترجمة محسن رنجبر، روزنامة دنیای اقتصاد، (2572)، 8/11/1390.
  12. یانکینس، ادوارد (1393). ساختار لیبرتارین رابرت نوزیک برای اتوپیا. ترجمة مرتضی افشاری، ماهنامة فلسفه نو، تهران، دانشگاه علامه طباطبایی، شهریور، انتشار اینترنتی.

 

  1. انگلیسی
  2. A) Books
  3. Feser, E. (2003). On Nozick. Belmont. Calif.: Wadsworth.
  4. P. (1945). The Complete Writings of Thomas Paine. Vol.1, New York: Citadel Press.
  5. Lacey, R. (2014). Robert Nozick. New York: Rutledge
  6. Lomasky, L. (2002). Nozick's Libertarian Utopia. in Schmidtz.
  7. Nozick, R. (1974). Anarchy, State, and Utopia. New York: Basic Books.
  8. Tomasi, J. (2012) Free Market Fairness. Princeton, NJ: Princeton
    University Press.

 

  1. B) Articles
  2. R. E. (1977). Whither Anarchy? Has Robert Nozick Justified the State?. Journal of Libertarian Studies 1 (Winter), 15-22.
  3. Roy A. Jr. (1977). The Invisible Hand Strikes Back. Journal of Libertarian Studies 1 (Winter), 23-33.
  4. Davidson, J. D. (1977). Note on Anarchy, State, and Utopia. Journal of Libertarian Studies 1, (4) (Fall), 341–348.
  5. Feser, E. (2004). self-ownership, abortion, and the rights of children: toward a more conservative libertarianism. Journal of Libertarian Studies, 18(3) (Summer), 91–114.
  6. Long, R. (2010). Robert Nozick, Philosopher of Liberty. Ideas on Liberty. 52.9 (September): 30-33. Available online at: http://www.fee.org/pdf/the freeman/long0902. pdf
  7. Mack, E. (2014). Robert Nozick's Political Philosophy. Stanford Encyclopedia of Philosophy. First published Sun Jun 22, 2014, Available online at: http://www. plato.stanford.edu.
  8. MacIntyre, A. (1978). How to Identify Ethical Principles. In The
    Belmont Report: Ethical Principles and Guidelines for the Protection of
    Human Subjects of Research     I, Washington: DHEW pub. no. (OS) 78-
    1-10.
  9. Paul, J. (1977). Nozick, Anarchism and Procedural Rights. Journal of Libertarian Studies 1, (4) (Fall), 337-340.
  10. Rothbard, M. N. (1977). Robert Nozick and the Immaculate Conception of the State. Journal of Libertarian Studies, (1) (Winter), 45-57.
  11. Sanders, J. T. (1977). The Free Market Model Versus Government: A Reply to Nozick. Journal of Libertarian Studies 1 (Winter), 35-44.
  12. Scanlon, T. (1976). Nozick on Rights, Liberty, and Property.
    Philosophy and Public Affairs, 6(1) (Autumn, 1976), 3-25.
فصلنامه مطالعات حقوق عمومی دانشگاه تهران
دوره 55، شماره 1 - شماره پیاپی 41
بهار 1404
بهار 1404
صفحه 479-508

  • تاریخ دریافت 01 خرداد 1402
  • تاریخ بازنگری 26 شهریور 1402
  • تاریخ پذیرش 02 دی 1402

صفحه اصلی

اصول اخلاقی انتشار مقاله

فرایند ارزیابی و پذیرش مقالات

ارسال مقاله

بانک‌ها و نمایه‌نامه‌ها

تماس با ما