دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران

نوع مقاله : علمی-پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه آموزشی حقوق دانشگاه پیام نور استان تهران، تهران، ایران

2 دانشجوی کارشناسی ارشد حقوق بین الملل دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

چکیده

آزمایش سلاح‌های هسته‌ای در فضا از علل ایجاد آلودگی زیست‌محیطی در فضای ماورای جو و به‌تبع آن کرۀ زمین است. مادۀ 9 عهدنامۀ فضای ماورای جو (1967) بر جلوگیری از آلودگی محیط‌زیست زمین از طریق ورود مواد فرازمینی تصریح کرده است، لکن مادۀ 4 این عهدنامه فقط استقرار سلاح‌های کشتار جمعی در فضا را منع کرده و قاعده‌ای دربارۀ منع آزمایش سلاح‌های هسته‌ای ندارد. البته عهدنامۀ منع محدود آزمایش‌ها (1963)، آزمایش هر گونه سلاح هسته‌ای را در فضا منع کرده است، اما فاقد هرگونه مقرراتی برای راستی‌آزمایی است. عهدنامۀ منع جامع آزمایش‌های هسته‌ای هم ممنوعیت آزمایش انفجارهای هسته‌ای در همۀ محیط‌ها را پیش‌بینی کرده، ولی تاکنون لازم‌الاجرا نشده است. این مقاله با بهره‌مندی از روش توصیفی- تحلیلی مبادرت به بررسی تعهدات دولت‌ها طبق اسناد فضایی، محیط‌زیستی و هسته‌ای هنگام انجام آزمایش سلاح هسته‌ای در فضا می‌کند. با توجه به منافع متفاوت و متنوع کشورهای دارای توانمندی انجام این آزمایش‌ها، اصلاح اسناد فضایی موجود قابل تصور نیست. از همین‌ رو به‌نظر می‌رسد، می‌توان از شیوۀ اتخاذی در عهدنامۀ قطب جنوب بهره برد و دستورالعمل رفتاری زیست‌محیطی در قالب پروتکل الحاقی لازم‌الاجرا را تدوین و به عهدنامۀ فضای ماورای جو ضمیمه کرد.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Legal Challenges of Preventing Environmental Pollution of Nuclear Weapons Testing in outer space

نویسندگان [English]

  • Soheyla Kosha 1
  • Faramarz Zare Arand 2

1 Assistant Professor of Payame Noor University, Tehran, Iran

2 MSc in International Law, Payame Noor University, Tehran, Iran

چکیده [English]

Testing nuclear weapons in outer space is one of the causes of environmental pollution in outer space and, consequently, the Earth. Article 9 of the Outer Space treaty (1967) provides for the prevention of pollution of the Earth's environment due to the entry of extraterrestrial material, but Article 4 of OST prohibits only the use of weapons of mass destruction in space and has no rule for prohibiting the testing of nuclear weapons. Despite of the prohibition of nuclear weapon testing in outer space by PTBT (1963), but it lacks verification rules. The CTBT also has rules for banning testing and nuclear explosions in all environments, but has not yet entered into force .This article by using a descriptive-analytical method is about to examine outer space, environmental and nuclear documents to find out the obligations of states due to nuclear weapons testing in outer space. Given the diverse interests of states capable of conducting these tests, modifying of current outer space documents is unattainable. Therefore, it seems that the method adopted in the Antarctic Treaty can be used and an Additional Protocol having Environmental Behavioral Guidelines can be ratified and annexed to the OST.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Pollution
  • international space law
  • nuclear weapons
  • environment
  • Antarctic Treaty
  1. فارسی

الف) کتاب‌ها

  1. امین‌زاده، الهام (1391)، حقوق بین‌الملل فضا عهدنامۀ فضای ماورای جو، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
  2. امین‌زاده الهام؛ علاقه‌بند حسینی، یوسف؛ سعیدی، محمد (1397)، حقوق بین‌الملل فضا کنوانسیون مسئولیت و موافقت‌نامۀ ماه، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
  3. خسروی، مجید (1381)، هوا و فضا از دیدگاه حقوقی، چ اول، تهران: سازمان عقیدتی سیاسی ارتش جمهوری اسلامی ایران.
  4. ساعد، نادر (1387)، ،مجموعه تنقیح شده قوانین و مقررات انرژی هسته‌ای، تهران: خرسندی
  5. ضیائی بیگدلی، محمدرضا (1388)، حقوق بین‌الملل عمومی، تهران: گنج دانش.
  6. طلایی، فرهاد (1380)، مجموعه معاهدات سازمان ملل‌ متحد در زمینۀ فضای ماورای جو، چ اول، شیراز: کوشامهر.
  7. کوشا، سهیلا (1389)، چالش‌های حقوقی پیشگیری و مقابله با تروریسم هسته‌ای، تهران: دانشگاه تربیت مدرس.
  8. کیس، الکساندر؛ شلتون، دینا (1994)، کتابچۀ قضایی حقوق محیط‌ زیست، ترجمۀ محسن عبداللهی، تهران: خرسندی.
  9. کیس، الکساندر؛ پیتراچ، سند؛ وینفراید، لانگ (1379)، حقوق محیط‌ زیست، ترجمۀ محمدحسین حبیبی، ج 1، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
  10. مرادی، حسن (1392)، حقوق محیط‌ زیست بین‌الملل، ج 1، تهران: میزان.
  11. مقتدر، هوشنگ (1372)، حقوق بین‌الملل عمومی، چ اول، تهران: دفتر مطالعات سیاسی و بین‌المللی.
  12. نژندی‌منش، هیبت‌الله؛ بابایی، یوسف؛ یعقوبی، اسماعیل (1394)، مجموعه اسناد حقوق بین‌الملل فضایی، تهران: خرسندی.
  13. نواده توپچی، حسین (1390)، حقوق بین‌الملل فضا، چ اول، تهران: خرسندی.
  14. والاس، ربکا (1382)، حقوق بین‌الملل، ترجمۀ زمانی سید قاسم و بهراملو مهناز، چ اول، تهران: مؤسسۀ مطالعات و پژوهش‌های حقوقی شهر دانشپ
  15. محمودی، سید هادی (1397)، حقوق بین‌الملل فضایی، تهران: سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاه‌ها (سمت).

ب) مقالات

  1. البرزی‌ورکی، مسعود (1383)، «نقد و بررسی نظر مشورتی دیوان بین‌الملل دادگستری راجع به تهدید یا توسل به سلاح‌های هسته‌ای»، مجلۀ حقوقی دفتر خدمات حقوقی بین‌المللی ج. ا.ا، ش 31، ص 87-5.
  2. پورهاشمی، سید عباس؛ دبیری، فرهاد؛ خلعتبری، یلدا؛ زارعی، سحر (1395)، «شکل‌گیری و توسعه مفهوم حقوق نسل‌های آینده در حقوق بین‌الملل محیط ‌زیست»، فصلنامۀ علوم و تکنولوژی محیط‌ زیست، دورۀ 8، ش 3 ، ص 170-167.
  3. رجبی، عبداله؛ ترازی، نسرین (1393)، «اجرای موقت معاهدۀ منع جامع آزمایش هسته‌ای و اثر آن بر ایران»، مطالعات حقوق انرژی، دورۀ 1، ش2، ص 216-185.
  4. رمضانی قوام‌آبادی، محمدحسین (1386)، «نگاهی به اصل استفادۀ غیرزیانبار (پایدار) از سرزمین در حقوق بین‌الملل محیط‌ زیست»، مجلۀ علوم محیطی، تابستان، سال چهارم، ش 4، ص 8.
  5. عسگریان، محسن؛ نیاکویی، سید امیر؛ انصاری، انوشیروان؛ سیمبر، رضا؛ امینیان، بهادر (1398)، «بررسی رژیم راستی‌آزمایی معاهدۀ منع جامع آزمایش‌های هسته‌ای (CTBT) و پیامدهای فنی و امنیتی احتمالی تصویب آن برای جمهوری اسلامی ایران»، فصلنامۀ آفاق امنیت، سال دوازدهم، ش 42، ص2.
  6. غریب‌آبادی، کاظم (1383)، «با مروری بر معاهده‌ها و کنفرانس‌های منع آزمایش‌های هسته NPT وCTBT در ترازوی نقد»، راهبرد، ش ۳۴، ص 108-83.
  7. کوشا، سهیلا (1396)، «حقوق بین‌الملل ناظر بر کاربرد انرژی هسته‌ای در فضا»، فصلنامۀ مطالعات حقوق عمومی، دورۀ 47، ش 3، ص 645-621.

 

ج) پایان‌نامه‌ها

  1. دادیار ،عقیله (1389)، رویۀ بین‌المللی حل‌وفصل اختلافات زیست‌محیطی با تأکید بر قضیۀ گاچیکو ناگیماروس، پایان‌نامۀ کارشناسی‌ارشد، دانشکدۀ حقوق دانشگاه شهید بهشتی.

 

  1. انگلیسی
  2. A) Books
  3. Aminzadeh, Elham (2012), International Space Law Outer Space Treaty, Tehran, University of Tehran Press (In Persian).
  4. Aminzadeh, Elham; Alagh Bandhosseini, Yousef & Saeedi, Mohammad (2018), International Space Law, Liability Convention and Month Agreement, Tehran, University of Tehran Press (In Persian).
  5. Brownlie I., (2003), principles of public international law, 8th ed, oxford.
  6. Jasentuliyana, N., (1999), International space law in the United Nations, Kluwer.
  7. Khosravi, Majid (2002), Air and Space from a Legal Perspective, First Edition, Tehran: Political Ideological Organization of the Army of the Islamic Republic of Iran (In Persian).
  8. Koosha, Soheyla (2010), Legal Challenges of Preventing and Countering Nuclear Terrorism, Tehran: Tarbiat Modares University Press (In Persian).
  9. Kiss, Alexander & Shelton, Dina (1994), Judicial Booklet on Environmental Law, translated by Mohsen Abdollahi, Khorsandi Publishing (In Persian).
  10. Kiss Alexander, Petrach Sind, Winfriedlang, (2000), Environmental Law, translated by Mohammad Hossein Habibi, Vol. I, Tehran:University of Tehran Press (In Persian).
  11. Nesgos, P.D., (1994),UNCOPUOS symposium on commercial activities in space, 37 proc. IISL, pp. 305-4.
  12. Mohabeli, Poopak (2017), Cooperation and Conflict in International Overseas Regimes, Tehran, Khorsandi Publications (In Persian).
  13. Moghtader, Houshang (1993), Public International Law, Tehran, Office of Political and International Studies, First Edition (In Persian).
  14. Moradi, Hassan (2013), International Environmental Law, Volume One, Tehran, Mizan Publishing (In Persian).
  15. Nejandi-Manesh Hibatollah, Babaei Yousef, Yaghoubi Ismail, (2015), documents of International Space Law, Tehran, Khorsandi Publications (In Persian).
  16. Navadeh-Topchi Hossein (2011), International Space Law, First Edition, Tehran, Khorsandi Publications (In Persian).
  17. Wallace Rebecca (2003), International Law, Translator: Zamani, Seyed Ghasem and Bahramloo, Mahnaz, First Edition, Tehran, Shahr-e-Danesh Institute for Legal Studies and Research (In Persian).
  18. Talaei, Farhad (2001), Collection of UN Treaties on Outer Space, First Edition, Shiraz, Kooshamehr (In Persian).
  19. Saeed, Nader (2008), Revised Collection of Nuclear Energy Laws and Regulations, Tehran, Khorsandi Publications (In Persian).
  20. Ziaei Bigdeli, Mohammad Reza (2009), Public International Law, Tehran, Ganj-e-Danesh Publications (In Persian).

 

  1. B) Articles
  2. Alborzi Varki, Massoud (2004)," Critique and review of the International Court of Justice's advisory opinion on the threat or use of nuclear weapons", Journal of the Office of International Legal Services c. AA, No. 31, pp. 87-5 (In Persian).
  3. Asgarian, Mohsen, Niakooi, Sidamir, Ansari, Anoushirvan, Simber, Reza & Aminian, Bahador (1398),"Study of the verification regime of the Comprehensive Nuclear-Test-Ban Treaty (CTBT) and possible technical and security consequences of its approval For the Islamic Republic of Iran" , Afagh-e-Security, Vol. 12, No. 42, pp.2 (In Persian).
  4. Bennet G.L., (2008), “Mission interplanetary: using Radioisotope power to explore the Solar System”, Energy conservation and management, Vol.49, No.3, pp. 382-392.
  5. Gharibabadi, Kazem (2004), "Review of the Conventions and Conferences for the Prohibition of Nuclear Testing NPT and CTBT in the Cash Scale", Strategy, No. 34, pp. 108-83 (In Persian).
  6. Koosha, Soheyla (2017)," International Law on the Use of Nuclear Energy in Space", Journal of Public Law Studies, Vol. 47, No. 3, pp.645-621 (In Persian).
  7. World Health Organization, Organisation Mondiale De La Sante26 (26April 1993), "Health And Environmental Effects Of Nuclear Weapons", Report by the Director-General, A46/30, pp.2-5.
  8. Pravalie, Remus (February2014)," Nuclear Weapons Tests and Environmental Consequences: A Global Perspective", AMBIO A Journal of the Human Environment, pp.729-744.
  9. Pour Hashemi Seyed Abbas, Secretary Farhad, Khalatbari Yalda and Zarei Sahar (2016)," Formation and development of the concept of the rights of future generations in international environmental law", Journal of Environmental Science and Technology, Vol. 8, No. 3 , pp. 167-170 (In Persian).
  10. Rajabi, Abdullah, Tarazi, Nasrin (2014), "Temporary implementation of the Comprehensive Nuclear-Test-Ban Treaty and its effect on Iran", Energy Law Studies, Vol. 1, No. 2, pp. 216-185 (In Persian).
  11. Ramezani Ghavamabadi, Mohammad Hossein, (2007),"A look at the principle of non-harmful (sustainable) use of land in international environmental law", Journal of Environmental Sciences, Summer, Vol. 4, No. 4, Pp. 8 (In Persian).
  12. Summer l., and Stephenson k., (2011), “Nuclear Power Sources: a key enabling technology for planetary exploration”: proceedings of the Institution of Mechanical Engineers, in: part G, journal of aerospace engineering, Vol.225, No.2, pp. 129-143.
  13. Su J., (2010), “Towards an effective and adequately verifiable PPWT”, Space policy, 26, pp.152-162.
  14. Xu, Fengna (2020), “Environmental protection in the exploration and use of Space Resources”, 6th International conference on energy and chemical engineering, IOP conference series: Earth and Environment science: 565. Doi: 10.1088/1755-1315/565/1/012003

 

  1. C) Theses
  2. Dadiar, Aghileh (2010), International procedure for resolving environmental disputes with emphasis on the case of Gachiko Nagimarus, Master Thesis,Faculty of Law, Shahid Beheshti University (In Persian).